Bức thư của BS. Khuất Duy Thái được dư luận chú ý. Đấy là ý nghĩ của một thầy thuốc muốn kẻ ác hoàn lương bằng sự tự nguyện làm một việc thiện cuối cùng để được siêu thoát. Ai cũng có thể có ý nghĩ này. Thế nhưng nhìn một lời khuyên lại bằng sự duy lý sẽ là sự vênh nhau và cách nghĩ khác nhau sẽ không thể có được cách nhìn đúng đắn và thống nhất.
Trước hết nên hiểu việc BS. Thái đề nghị tòa soạn một tờ báo mạng chuyển ý tưởng của mình tới bị cáo Nguyễn Đức Nghĩa trong vụ án chặt đầu gọt ngón tay người yêu cũ để phi tang có hành động tự nguyện hiến xác cho khoa học để siêu thoát là một lời khuyên chứ không phải là lời đề nghị. Việc hiến xác bấy nay toàn do người lương thiện tự nguyện hiến và lời khuyên của BS. Thái đã coi Nghĩa và mong Nghĩa là một người lương thiện đâu phải là một "đề nghị" độc ác. Không lẽ các thầy thuốc chấp nhận sự tự nguyện hiến mô, tạng của người lương thiện trước khi chết để cứu người khác là độc ác hay khuyên tội phạm xin tự nguyện hiến mô tạng mới là độc ác? Trước một tội ác tày trời như của Nghĩa, bất cứ ai rủi có người thân như Nghĩa hẳn cũng mong người thân mình gột rửa hết tội lỗi trên cõi đời này để được siêu thoát. Án tử hình hoặc xin nhận án tử hình, không kháng cáo, xin ân xá chỉ là cái giá hoặc nhận thức về cái giá phải trả cho hành vi tội ác. Sự trả giá ấy không xóa được nỗi đau trong gia đình nạn nhân, không làm nạn nhân sống lại được, không xóa được nỗi bức xúc và sự phẫn nộ trong xã hội. Lời khuyên của BS. Thái là lời khuyên của một người tử tế hy vọng Nghĩa tự gột tội của mình bằng một việc có ích để giảm bớt nỗi đau trong gia đình nạn nhân và sự phẫn nộ của cộng đồng.
Vẫn biết Nghĩa mới qua án sơ thẩm, bản án chưa có hiệu lực và có người nói BS. Thái "vội nói sớm quá". Sao lại sớm khi BS. Thái có thể khuyên các tội phạm bị án chung thân, án tù có thời hạn khác và tất cả những người lương thiện khỏe mạnh nữa bao giờ chết cũng nên tự nguyện hiến xác, hiến mô, tạng để cứu giúp người khác? Không lẽ kêu gọi những người khỏe mạnh và lương thiện tự nguyện hiến mình sau khi chết để giúp những người khác là bình thường còn khuyên một tội phạm gây tội ác tày trời làm việc thiện lại là một ý nghĩ độc ác?
 Nguyễn Đức Nghĩa trước vành móng ngựa. |
Lỗi của BS. Thái là cách nói trong lá thư kia. BS định "làm văn" trong lời khuyên hoặc không kiềm chế được xúc cảm khi khuyên một con người cụ thể dù thiện tâm với những câu như: "Nghĩa bị kết thúc đời sống vì những gì Nghĩa đã gây ra nhưng nếu hiến mô, tạng cho y học, trái tim lạnh của Nghĩa sẽ vẫn còn đập và trở thành trái tim nóng trong lồng ngực một người bị bệnh tim cần được ghép tim để duy trì sự sống; bầu gan nóng vẫn hoạt động trong cơ thể người suy gan được ghép; Hai trái thận vẫn miệt mài lọc các chất độc của cơ thể người suy thận được ghép thân; Đôi mắt sáng sẽ sáng hơn khi đặt vào cho người hỏng mắt; Làn da trẻ sẽ sống tiếp và cứu giúp nhiều cháu bé bỏng nặng thoát khỏi tử thần..." Đọc những câu này có thể gia đình bị cáo Nghĩa liên tưởng đến hình ảnh con mình bị "xả thịt" khi tim, gan, thận, mắt, da đều bị lấy đi nếu anh ta tự nguyện xin hiến xác (còn pháp luật có chấp nhận không lại là chuyện khác). Tất nhiên từ "sẽ" trong thư là những khả năng nhưng nhiều "sẽ" đặt liên tiếp cạnh nhau hẳn sẽ làm cho gia đình bị cáo bức xúc.
Tôi có biết một anh lái xe vô tình gây tai nạn giao thông làm chết người và bị lĩnh án 12 năm tù. Nhận án tù vì hành vi làm chết người nhưng anh vẫn ân hận vì dù có bị tử hình thì nạn nhân cũng không thể sống lại được. Và anh mong sau này chết xin được hiến xác để gột nỗi ân hận này. Nghĩ đến anh, tôi cũng mong Nghĩa có được sự ân hận như thế nên hoàn toàn thông cảm với ý nghĩ của BS. Khuất Duy Thái.
Đọc bức thư của bố bị cáo Nghĩa gửi BS. Thái, chúng tôi hoàn toàn thông cảm với tâm trạng của ông. Nuôi con lớn lên ai cũng mong con cái thành đạt nào ngờ bất hạnh giáng vào chính gia đình ông một cách ngoài ý muốn như dân ta vẫn nói "Cha mẹ sinh con, trời sinh tính". Gia đình ông chịu đau đớn chắc không kém gia đình nạn nhân nên khi nhận ý tưởng của BS. Thái mới có những câu "Toà sơ thẩm xử ngày 14/7/2010 đến ngày 30/7/2010 được 16 ngày. Tức là vẫn trong thời gian bị cáo có quyền chống án và viết đơn xin Chủ tịch nước ân xá tha tội chết (mặc dù trước khi toà tuyên án, bị cáo nói sẽ không kháng cáo, chống án. Nhưng bị cáo vẫn còn hai quyền trên). Vậy tại sao ông lại có hành vi độc ác như vậy? Có phải ông muốn đẩy bị cáo vào tâm lý tuyệt vọng hay không? Tôi không tin ông có là bác sĩ thật hay không? Và nếu đúng là bác sĩ thì cần phải tu tâm và lựa lời phát ngôn cho chuẩn mực".
Thế nhưng những người ngoài không liên quan vụ việc cần tỉnh táo và có trách nhiệm hơn khi bình về bức thư của bác sĩ Thái, tránh đẩy gia đình bị cáo vào sự tuyệt vọng bởi bấy nay họ quá đau khổ và căng thẳng rồi.
Lê Đức Trí