Sự khác nhau giữa cường giáp và suy giáp

Tuyến giáp là một tuyến nội tiết hình con bướm nằm ở phía trước cổ, chịu trách nhiệm sản xuất hormone điều hòa nhịp tim, trao đổi chất, cơ bắp, tâm trạng và nhiều chức năng thiết yếu khác của cơ thể. Khi tuyến giáp hoạt động lệch chuẩn, cơ thể có thể phát triển cường giáp hoặc suy giáp — hai rối loạn ngược chiều nhưng đều ảnh hưởng sâu sắc tới sức khỏe tổng thể. Các bác sĩ nội tiết học nhấn mạnh rằng hiểu đúng sự khác nhau giữa hai tình trạng này giúp người bệnh nhận diện sớm, chẩn đoán chính xác và điều trị hiệu quả hơn.

Tuyến giáp "quá khích": Cường giáp

Cường giáp xảy ra khi tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormone giáp (T3 và T4). Việc dư thừa hormone này khiến các hoạt động cơ thể bị "tăng tốc" một cách không cần thiết, làm tăng nhịp tim, trao đổi chất và cảm giác kích thích.

Triệu chứng điển hình của cường giáp có thể bao gồm:

• Tim đập nhanh, loạn nhịp.
• Giảm cân không rõ nguyên nhân.
• Cảm giác nóng bức, đổ mồ hôi nhiều.
• Run tay, dễ kích động, lo âu.
• Mất ngủ hoặc ngủ không sâu.
• Tiêu chảy hoặc rối loạn tiêu hóa

Bướu cổ hoặc thay đổi ở mắt trong một số trường hợp đặc biệt

Các nguyên nhân phổ biến nhất của cường giáp bao gồm bệnh Graves — một bệnh tự miễn khiến hệ miễn dịch "kích hoạt" tuyến giáp sản xuất quá mức hormone — hoặc các tình trạng viêm tuyến giáp và u tuyến giáp.

Nếu không được điều trị thích hợp, cường giáp có thể dẫn tới các biến chứng nghiêm trọng như loạn nhịp tim, loãng xương hoặc trong trường hợp nặng, một tình trạng được gọi là "cơn bão giáp" — có thể gây sốt cao, suy nội tạng và đòi hỏi cấp cứu khẩn cấp.

Tuyến giáp "lười biếng": Suy giáp

Ngược lại, suy giáp xảy ra khi tuyến giáp không sản xuất đủ hormone giáp. Điều này làm chậm lại các chức năng cơ thể, từ đó ảnh hưởng tới quá trình trao đổi chất và năng lượng của bạn.

Biểu hiện suy giáp thường bao gồm:

• Mệt mỏi kéo dài, thiếu năng lượng.
• Tăng cân dù ăn không nhiều.
• Tăng nhạy cảm với lạnh.
• Da khô, tóc và móng dễ gãy.
• Táo bón do tiêu hóa chậm.
• Trí nhớ kém, khó tập trung

Bướu cổ nhẹ hoặc cảm giác nặng vùng cổ

Nguyên nhân phổ biến gây suy giáp thường là viêm giáp Hashimoto — một bệnh tự miễn khiến hệ miễn dịch "tấn công" tuyến giáp — cùng với thiếu iốt trong khẩu phần ăn hoặc sau điều trị cường giáp quá mức.

Không điều trị, suy giáp cũng có thể gây biến chứng nghiêm trọng như phù niêm, rối loạn nhịp tim, hoặc trong trường hợp nặng là hôn mê do myxedema, một cấp cứu y tế cần can thiệp ngay.

Sự khác biệt cốt lõi giữa hai rối loạn

Mặc dù cả cường giáp và suy giáp đều là rối loạn hormone tuyến giáp, điểm khác biệt cơ bản nằm ở mức độ hormone được sản xuất: cường giáp là sản xuất quá mức, suy giáp là sản xuất không đủ. Điều này giải thích tại sao hai bệnh có triệu chứng gần như đối lập: tăng nhịp trao đổi chất ở cường giáp so với giảm nhịp ở suy giáp.

So với cường giáp khiến cơ thể "chạy quá tốc độ", suy giáp lại khiến cơ thể "chậm lại", dẫn tới các vấn đề khác nhau về cân nặng, nhiệt độ cơ thể, nhịp tim và phản ứng với môi trường.

Điểm giống nhau và những nhầm lẫn thường gặp

Dù có triệu chứng khác nhau, hai rối loạn này cũng có thể gây một số triệu chứng chung, như mệt mỏi, yếu cơ, bướu cổ hoặc rối loạn kinh nguyệt. Điều này đôi khi khiến người bệnh nhầm lẫn hoặc không nhận ra tình trạng tuyến giáp đang gặp vấn đề nếu chỉ dựa vào cảm nhận bản thân.

Ngoài ra, một số điều kiện sức khỏe và điều trị quá mức cho một rối loạn có thể đẩy hormone vào trạng thái ngược lại, khiến người bệnh sau cường giáp có nguy cơ suy giáp nếu tuyến giáp bị ức chế sau điều trị.

Chẩn đoán và điều trị

Việc phân biệt cường giáp và suy giáp được xác định thông qua xét nghiệm máu đo mức hormone TSH, T3 và T4. Sự bất thường ở các chỉ số này sẽ cho bác sĩ biết tuyến giáp đang hoạt động quá mức hay kém hoạt động.

Điều trị cường giáp có thể bao gồm thuốc ức chế sản xuất hormone, i-ốt phóng xạ hoặc phẫu thuật loại bỏ một phần tuyến giáp nếu cần thiết. Với suy giáp, phương pháp chữa trị thường là bổ sung hormone giáp tổng hợp hàng ngày để đưa mức hormone trở lại ngưỡng bình thường.