Thiết bị kích sóng gây nhiễu mạng viễn thông
Ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Cục Tần số Vô tuyến điện, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), cho biết đa số người dân sử dụng thiết bị kích sóng trái phép đều không cố ý vi phạm mà do thiếu hiểu biết. Nhiều hộ dân thấy sóng điện thoại yếu nên mua các thiết bị kích sóng trôi nổi trên mạng về lắp đặt trong nhà mà không nhận thức được việc này có thể gây nhiễu nghiêm trọng cho toàn bộ mạng viễn thông khu vực.
Trước đây, việc phát hiện thiết bị kích sóng trái phép chủ yếu dựa vào phản ánh của các nhà mạng khi chất lượng mạng suy giảm nghiêm trọng. Sau đó, cơ quan chức năng mới cử lực lượng xuống hiện trường phối hợp với công an địa phương để xác minh, xử lý. Cách làm này mất nhiều thời gian và thường chỉ phát hiện khi tình trạng nhiễu đã diễn ra trên diện rộng.
Ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Cục Tần số Vô tuyến điện, Bộ Khoa học và Công nghệ.
Từ năm 2025, Cục Tần số Vô tuyến điện phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông xây dựng nền tảng giám sát mới mang tên IPCRA, cho phép kết nối toàn bộ dữ liệu từ các trạm BTS trên toàn quốc để phát hiện bất thường tín hiệu theo thời gian thực.
Khi một trạm BTS xuất hiện dấu hiệu nhiễu bất thường, hệ thống sẽ tự động phân tích dữ liệu, khoanh vùng nguyên nhân và hỗ trợ xác định nhanh vị trí nghi vấn. Theo Bộ KH&CN, đây là một trong những hệ thống có mức độ phân tích chuyên sâu hàng đầu hiện nay trong lĩnh vực quản lý tần số.
"Nhờ nền tảng mới, hiệu quả xử lý vi phạm đã tăng rõ rệt: thời gian phát hiện và xử lý giảm khoảng 30% so với trước; độ chính xác cao hơn và số lượng vụ việc phát hiện cũng tăng mạnh. Riêng trong năm 2025, cơ quan chức năng đã xử lý khoảng 800 vụ việc liên quan thiết bị kích sóng trái phép", ông Lê Văn Tuấn cho biết.
Theo quy định, người dân không được tự ý lắp đặt hay sử dụng thiết bị kích sóng. Trường hợp tự ý lắp đặt, sử dụng thiết bị kích sóng gây nhiễu có hại đối với mạng viễn thông di động công cộng, người lắp đặt trái phép sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính đến 30 triệu đồng và tịch thu tang vật, phương tiện thực hiện. Người kinh doanh thiết bị cũng bị xử phạt vi phạm hành chính đến 50 triệu đồng.
Tăng cường phủ sóng để giảm nhu cầu dùng kích sóng
Theo cơ quan quản lý, nguyên nhân gốc rễ khiến người dân tìm mua thiết bị kích sóng là chất lượng sóng di động tại một số khu vực còn yếu, đặc biệt trong nhà cao tầng hoặc khu vực đông dân cư.
Để khắc phục, Bộ KH&CN đang yêu cầu các doanh nghiệp viễn thông tăng cường đầu tư hạ tầng phủ sóng trong các điều kiện cấp phép, đấu giá băng tần. Đồng thời, việc thúc đẩy triển khai nhanh mạng 5G theo tinh thần Nghị quyết 93 của Quốc hội cũng sẽ giúp cải thiện chất lượng phủ sóng trên diện rộng.
Bộ cũng đang cấp thêm các băng tần thấp cho doanh nghiệp viễn thông – loại băng tần có khả năng xuyên tường tốt, phủ sóng sâu trong nhà và phù hợp cải thiện chất lượng tín hiệu tại khu vực dân cư.
Song song đó, cơ quan quản lý tiếp tục nghiên cứu giải phóng thêm băng tần 600 MHz sau khi tái quy hoạch truyền hình để bổ sung nguồn tài nguyên tần số cho phát triển viễn thông trong thời gian tới.
Ngoài giải pháp kỹ thuật, Bộ KH&CN đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương và các sàn thương mại điện tử để kiểm soát, gỡ bỏ các thiết bị kích sóng không đạt chuẩn, không được cấp phép lưu hành.
Công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh bằng nhiều hình thức như nhắn tin cảnh báo tại khu vực có vi phạm, phát tờ rơi, tuyên truyền qua loa phát thanh cơ sở và hệ thống chính quyền địa phương nhằm nâng cao nhận thức cho người dân.
Đại diện Cục Tần số Vô tuyến điện nhấn mạnh mục tiêu của cơ quan quản lý không chỉ là xử phạt mà là hạn chế tối đa tái diễn vi phạm. Do phần lớn người dân vi phạm do thiếu hiểu biết, việc xử lý sẽ được cân nhắc phù hợp với tính chất, mức độ vi phạm, kết hợp tuyên truyền để nâng cao nhận thức cộng đồng.
Theo Bộ KH&CN, với hệ thống giám sát công nghệ mới, hạ tầng viễn thông tiếp tục được đầu tư mạnh hơn và công tác quản lý thiết bị đầu cuối ngày càng chặt chẽ, tình trạng sử dụng thiết bị kích sóng trái phép dự kiến sẽ giảm đáng kể trong thời gian tới.
