Sư cô Thích Đàm Thái - Ngọn đèn sáng trong y học cổ truyền dân tộc

Một trong con người lặng thầm ấy là sư thầy Thích Đàm Thái – một nữ tu người dân tộc Dao, hiện đang trụ trì tại chùa Quang Phúc (Phường Thanh Liệt, Thành phố Hà Nội).

Người thầy áo nâu mang học vị tiến sĩ

Sinh ra trong dòng tộc họ Triệu – một gia đình người Dao có truyền thống bốc thuốc chữa bệnh lâu đời tại Hòa Bình – vùng đất nổi tiếng với kho tàng y học bản địa phong phú. Sư thầy Thích Đàm Thái (thế danh: Triệu Thị Thanh) đã thấm đẫm tri thức y học bản địa từ thuở nhỏ, không chỉ tiếp nối truyền thống chữa bệnh của dòng tộc họ Triệu, sư thầy còn lựa chọn con đường xuất gia nơi cửa Phật từ năm 12 tuổi, đồng thời vươn mình ra thế giới với hành trang là tri thức hiện đại. Với gần một thập kỷ du học và nghiên cứu tại Trung Quốc, sư thầy không chỉ thành thạo Hán ngữ mà còn là dịch giả của một số tác phẩm về Lịch sử Phật giáo được dịch từ tiếng Hán sang tiếng Việt tiêu biểu như: Trung Quốc thiền tông thông sử; Lịch sử Phật giáo Trung Hoa cận đại. Đặc biệt, sư thầy còn bảo vệ thành công học vị Tiến sĩ chuyên ngành Lịch sử tại trường Đại học sư phạm Hoa Trung, thành phố Vũ Hán, tỉnh Hồ Bắc,Trung Quốc. Với kiến thức uyên bác, sự thông minh, linh hoạt và khả năng kết nối nhuần nhuyễn giữa khoa học hiện đại và y học cổ truyền là điểm khiến sư thầy được trọng vọng.

Từ tình thương trẻ mồ côi đến sản phẩm chữa bệnh cho cộng đồng

Trở về nước, sư thầy Thích Đàm Thái hiện đang trụ trì chùa Quang Phúc, phường Thanh Liệt, thành phố Hà Nội. Tại đây, thầy đã cưu mang, nuôi dưỡng gần 30 trẻ em mồ côi, có hoàn cảnh khó khăn, sư chăm lo từ bữa ăn đến sức khỏe như một người mẹ thứ hai. Trong hành trình ấy, sư thầy nhận thấy nhiều trẻ mắc bệnh về tai mũi họng phải dùng kháng sinh kéo dài nhưng bệnh vẫn dai dẳng, tái phát trong đó nhiều em bị các bệnh lý mãn tính về tai – mũi – họng. Qua nhiều năm chứng kiến, sư thầy bắt đầu suy nghĩ về hướng chữa trị bằng thảo dược truyền thống của dân tộc mình.

Được sự trao truyền của gia đình họ Triệu từ Hòa Bình – nơi cất giữ những bài thuốc quý, sư thầy sử dụng các vị thuốc hoàn toàn từ thảo dược thiên nhiên để hỗ trợ cải thiện các bệnh về tai – mũi – họng - ho cho các bé.

Kết quả vượt ngoài mong đợi: Các triệu chứng thuyên giảm rõ rệt, sức khỏe được cải thiện. Từ đó, sư thầy quyết tâm nghiên cứu, cải tiến bài thuốc để đưa vào dạng chế phẩm tiện dụng – và sản phẩm "Xịt xoang Triệu Minh" ra đời, mang tên thân mẫu của thầy, thể hiện lòng hiếu hạnh và sự gìn giữ di sản gia tộc. Đặc biệt ngày 21/7/2025 vừa qua bài thuốc gia truyền của khu vực Tây Bắc được Sở Y tế Tỉnh Phú Thọ, Hội đồng Chuyên môn tiến hành đánh giá bài bản, khoa học, sau quá trình thẩm định quy định nghiêm ngặt, tác giả đã được Giám đốc Sở Y tế cấp "Giấy chứng nhận người có bài thuốc gia truyền", trở thành một trong những bài thuốc tiêu biểu được công nhận theo Thông tư số 02/2024/TT-BYT ngày 3/12/2024 của Bộ Y tế (Quy định cấp giấy chứng nhận lương y, giấy chứng nhận người bài thuốc gia truyền, giấy chứng nhận người có phương pháp chữa bệnh gia truyền và kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh).

Bài thuốc gồm 12 loại thảo dược quý như: Hoàng bá nam, Hoàng đằng, Dây đòn gánh, Ngải dại, Cúc áo hoa vàng, Sói rừng, Xương khỉ… các cây thuốc này có sẵn trong tự nhiên và được chính Sư thầy, dòng tộc trồng và bảo tồn tại vườn thuốc của gia đình dòng họ Triệu để lưu giữ nguồn gen dược liệu quý, đồng thời cũng là chủ động được nguồn dược liệu, không phải phụ thuộc vào thiên nhiên. 12 loại thảo dược trong "xịt xoang Triệu Minh" của sư thầy chứa nhiều hoạt chất quý: Flavonoid (quercetin, scutellarin), Palmatin, Berberin, Tanin, Saponin… có tác dụng: Kháng viêm, tiêu mủ; hỗ trợ giảm đau, chống sưng nề; Tái tạo niêm mạc, làm ẩm mũi xoang; hỗ trợ kháng khuẩn, chống oxy hóa tự nhiên. Không chỉ được kế thừa bài bản, bài thuốc còn được kiểm nghiệm độc tính cấp và bán trường diễn tại Labo Đại học Y Hà Nội, chứng minh mức độ an toàn và hiệu quả cao trong hỗ trợ điều trị viêm xoang, viêm mũi dị ứng, viêm họng, ho, viêm tai giữa – những bệnh lý phổ biến nhưng dai dẳng trong cộng đồng.

Sự thành công của "Xịt xoang Triệu Minh" không chỉ là thành quả cá nhân, mà còn là biểu tượng cho xu hướng kết hợp giữa y học cổ truyền và y học hiện đại, giữa tri thức bản địa với phương pháp khoa học, giữa trái tim từ bi và tư duy nghiên cứu nghiêm túc. Thành quả của sư thầy Thích Đàm Thái là sản phẩm được công nhận, chứng minh cho giá trị thật sự của tri thức dân gian khi được kiểm nghiệm bằng khoa học.

Ngọn đèn sáng trong y học cổ truyền dân tộc

Trong bối cảnh đất nước đang thúc đẩy y học cổ truyền phát triển bền vững, Kết luận số 86-KL/TW ngày 10/7/2024 của Ban Bí thư nhấn mạnh: "Phát triển y học cổ truyền phải gắn với du lịch chăm sóc sức khỏe, bảo tồn bản sắc văn hóa, nâng cao chất lượng sống cộng đồng". Chính những mô hình như sản phẩm "Xịt xoang Triệu Minh" sẽ trở thành một trong những hạt nhân cho định hướng này: sản phẩm mang yếu tố bản địa, gắn kết du lịch tâm linh – y học – văn hóa. Đó chính là con đường gìn giữ và phát triển di sản y học cổ truyền – không chỉ qua những bài thuốc, mà còn qua những con người dám kế thừa, dấn thân và thắp sáng tri thức cha ông bằng ngọn đèn khoa học.

*Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Phạm Duy Hùng

Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Phú Thọ