Theo các nguồn tin, chiếc MiG-29 này bị tiêm kích Su-35 của Nga bắn hạ bằng tên lửa không đối không tầm xa R-37M ở khoảng cách khoảng 190 km. Đây có thể là vụ bắn hạ máy bay chiến đấu ở cự ly xa nhất từng được ghi nhận trong thực chiến.
Máy bay chiến đấu Su-35S của Nga. (Nguồn: Ml)
Các phân tích từ giới quan sát nguồn mở dựa trên dữ liệu theo dõi công khai cho thấy chiếc Su-35 tham gia vụ tấn công vẫn hoạt động trong không phận do Nga kiểm soát. Đây cũng là chiến thuật mà Không quân Nga thường áp dụng nhằm giảm nguy cơ máy bay bị các hệ thống phòng không của Ukraine đánh chặn.
Vụ bắn hạ diễn ra cùng thời điểm hai chiếc MiG-29 khác của Ukraine bị phá hủy trên mặt đất, trong các cuộc tập kích bằng máy bay không người lái, khiến tổn thất của lực lượng này càng gia tăng.
Vũ khí được cho là đã tạo nên cú bắn hạ lịch sử là tên lửa không đối không R-37M. Ban đầu, loại tên lửa này được phát triển dành riêng cho tiêm kích đánh chặn MiG-31BM, dòng máy bay có khả năng bay cao và nhanh hơn đáng kể so với Su-35, chuyên bảo vệ không phận rộng lớn ở Bắc Cực của Nga.
Đến đầu những năm 2020, R-37M bắt đầu được tích hợp lên Su-35 và Su-30SM, sau đó được sử dụng rộng rãi trong chiến sự Ukraine. Tên lửa có tốc độ gần Mach 6, tầm bắn tối đa khoảng 400 km khi phóng từ MiG-31BM và khoảng 350 km khi phóng từ Su-35 hoặc Su-30SM do các máy bay này hoạt động ở tốc độ và độ cao thấp hơn.
Theo các đánh giá, R-37M có xác suất tiêu diệt mục tiêu rất cao ở khoảng cách dưới 250 km đối với các máy bay chiến đấu cơ động. Tuy nhiên, một số nghiên cứu của phương Tây cho rằng hiệu quả thực tế của loại tên lửa này thấp hơn so với các dự đoán ban đầu.
Mặc dù vụ bắn hạ ở cự ly khoảng 190 km được đánh giá là rất ấn tượng, vẫn còn tranh cãi về việc liệu đây có thực sự là kỷ lục thế giới trong tác chiến không đối không hay không.
Trước đó, vào tháng 10/2022, sau khi một chiếc Su-27 và một máy bay cường kích Su-24 của Ukraine bị bắn hạ gần khu vực Belgorod của Nga, đã xuất hiện nhiều thông tin trái chiều về loại vũ khí được sử dụng. Một số nguồn tin của Nga và Ấn Độ cho rằng, thủ phạm là tiêm kích Su-57, trong khi các báo cáo khác nhận định hệ thống phòng không S-300V4 với tên lửa 40N6 hoặc 48N6DM mới là lực lượng thực hiện vụ đánh chặn.
Nếu thông tin Su-57 bắn hạ Su-27 ở khoảng cách 217 km là chính xác, thì thành tích đó vẫn vượt xa cự ly 190 km của vụ bắn hạ MiG-29 mới được công bố.
Thực tế, việc Nga sử dụng R-37M để tấn công máy bay Ukraine từ khoảng cách rất xa đã được ghi nhận từ giữa năm 2022. Tháng 1/2023, Bộ Quốc phòng Anh từng đề cập vai trò của Su-57 và MiG-31BM trong các cuộc giao chiến ngoài tầm nhìn bằng R-37M.
Đến giữa tháng 2/2023, tờ The Conversation cho biết, các tiêm kích MiG-31 và Su-57 đã sử dụng tên lửa R-37M để tấn công máy bay Ukraine từ khoảng cách hơn 200 km, trong khi vẫn hoạt động trong vùng không phận an toàn của Nga.
Một tháng sau, các nguồn tin trao đổi với hãng thông tấn Sputnik còn khẳng định, R-37M đã đạt hiệu quả rất cao trên chiến trường, với nhiều trường hợp chỉ cần một tên lửa để phá hủy một máy bay quân sự của Ukraine.
Dù Su-35 được đánh giá có năng lực không chiến mạnh, khả năng tác chiến tầm cực xa của dòng máy bay này vẫn thấp hơn MiG-31BM và Su-57. Nguyên nhân chính nằm ở hệ thống radar.
Không giống MiG-31BM sở hữu radar công suất cực lớn, Su-35 không thể khai thác toàn bộ tầm bắn của R-37M nếu chỉ dựa vào cảm biến trên chính máy bay. Để thực hiện các đòn đánh ở khoảng cách rất xa, Su-35 thường phải nhận dữ liệu mục tiêu từ MiG-31BM, máy bay cảnh báo sớm A-50U hoặc các hệ thống radar mặt đất và phòng không triển khai gần tiền tuyến.
Tuy vậy, radar Irbis-E của Su-35 vẫn được đánh giá là một trong những radar mạnh nhất trên tiêm kích hiện nay. Mặc dù không sử dụng công nghệ AESA tiên tiến, radar này có kích thước và công suất rất lớn, cho phép phát hiện mục tiêu ở khoảng cách xa hơn phần lớn các tiêm kích phương Tây.
Theo nhiều đánh giá, chỉ các phiên bản hiện đại nhất của F-15 như F-15SA, F-15QA hoặc F-15EX mới có thể sánh ngang về năng lực phát hiện mục tiêu, trong khi kích thước của radar Irbis-E được cho là lớn hơn khoảng ba lần radar AN/APG-81 trang bị trên F-35.
