Sốc phản vệ do thuốc?

Tôi nghe nói nhiều về sốc phản vệ trong dùng thuốc điều trị, nhưng không hiểu rõ về nó. Xin báo giải thích giùm?

Mai Văn Là (Lạng Sơn)

Sốc phản vệ là một trong những phản ứng dị ứng cấp tính nguy hiểm nhất, nó gây ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của hệ hô hấp, tuần hoàn và có thể nhanh chóng đe dọa tính mạng người bệnh nếu không được xử trí kịp thời. Sốc phản vệ có thể gây ra do nhiều nguyên nhân khác nhau như thuốc, thức ăn, nọc côn trùng, các yếu tố vật lý và hoá học…, trong đó thuốc là nhóm nguyên nhân rất thường gặp, đặc biệt ở nước ta khi việc sử dụng thuốc và hoá chất của người dân còn chưa được quản lý một cách chặt chẽ.

Tất cả mọi loại thuốc và tất cả các đường dùng thuốc đều có thể gây ra sốc phản vệ ở những cá thể nhạy cảm, trong đó gặp nhiều nhất là các loại kháng sinh (đặc biệt kháng sinh nhóm penicillin), các thuốc chống viêm không steroid, các thuốc cản quang, thuốc gây tê, gây mê, vitamin C, các loại dịch truyền và chế phẩm máu… Mỗi năm ở Mỹ có khoảng 1500 ca sốc phản vệ bị tử vong và 75% trong số đó là do các kháng sinh nhóm penicillin.

Trên lâm sàng, sốc phản vệ do thuốc (thường được gọi là sốc thuốc) thường xuất hiện sau khi dùng thuốc từ vài giây đến vài chục phút, tùy thuộc vào mức độ nhạy cảm của cơ thể và đường dùng thuốc, trong đó sốc phản vệ do thuốc tiêm truyền thường xuất hiện sớm hơn. Sau khi tiếp xúc với thuốc, người bệnh thường có cảm giác ớn lạnh, hoảng hốt, lo sợ, sau đó dần xuất hiện các triệu chứng ở da, niêm mạc (nóng bừng, nổi ban đỏ ngứa, phù mắt, phù môi, ngạt mũi); ở hệ hô hấp (khó thở, thở rít); ở hệ tiêu hoá (đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy) và hệ tim mạch (đau ngực, đau đầu, chóng mặt, ngất, tái nhợt, tụt huyết áp).

Những bệnh nhân có cơ địa dị ứng hoặc có tiền sử đã bị sốc phản vệ cũng cần phải được tư vấn và giáo dục để có thể nhận biết được các dấu hiệu sớm của sốc phản vệ do thuốc, từ đó có những biện pháp can thiệp kịp thời.

BS.Nguyễn Khánh