Không chỉ thất bại trên thị trường xuất khẩu, MiG-35 còn không nhận được sự quan tâm như kỳ vọng từ chính Không quân Nga. Dù sở hữu nhiều công nghệ tiên tiến, mẫu tiêm kích này vẫn rơi vào tình cảnh khá đặc biệt: có gần như mọi thứ mà một chiến đấu cơ hiện đại cần, nhưng lại xuất hiện không đúng thời điểm.
Máy bay chiến đấu đa năng siêu cơ động MiG-35. (Nguồn: Mikoyan)
Nguồn gốc của MiG-35 bắt đầu từ MiG-29, một trong những tiêm kích nổi tiếng nhất do Liên Xô phát triển trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.
Được thiết kế để đối đầu với các chiến đấu cơ phương Tây như F-15 và F-16, MiG-29 nhanh chóng tạo dựng danh tiếng nhờ khả năng cơ động cao và sức mạnh không chiến đáng gờm. Mẫu máy bay này cũng đạt được thành công lớn trên thị trường xuất khẩu.
Sau khi Liên Xô tan rã, Tập đoàn Mikoyan gặp nhiều khó khăn về tài chính, trong khi đối thủ Sukhoi ngày càng chiếm ưu thế trong ngành công nghiệp hàng không quân sự Nga. Để duy trì sức cạnh tranh, MiG liên tục nâng cấp MiG-29 và cuối cùng phát triển thành MiG-35.
Thực tế, MiG-35 không phải là một thiết kế hoàn toàn mới. Nó được xem là phiên bản phát triển toàn diện và hiện đại nhất của dòng MiG-29, với khung thân cải tiến, hệ thống điện tử hoàn toàn mới cùng khả năng tác chiến được nâng cấp đáng kể.
Máy bay chính thức được giới thiệu ra thị trường quốc tế năm 2017 và bắt đầu được biên chế cho Không quân Nga từ năm 2019.
Tiêm kích thế hệ 4++ với hàng loạt công nghệ hiện đại
Dù không phải tiêm kích thế hệ năm, MiG-35 vẫn được Nga xếp vào nhóm chiến đấu cơ thế hệ "4++", tức là sở hữu nhiều công nghệ tiệm cận thế hệ năm nhưng thiếu yếu tố quan trọng nhất: khả năng tàng hình.
Máy bay được trang bị hai động cơ RD-33MK, cho phép đạt tốc độ khoảng Mach 2,25. MiG-35 có bán kính chiến đấu hơn 960 km và mang được nhiều loại vũ khí không đối không lẫn không đối đất trên 9 điểm treo bên ngoài.
Một trong những điểm nâng cấp đáng chú ý nhất nằm ở hệ thống điện tử hàng không. Máy bay sở hữu buồng lái kính hiện đại, hệ thống điều khiển bay kỹ thuật số cùng các thiết bị tác chiến điện tử tiên tiến hơn đáng kể so với những phiên bản MiG-29 trước đó.
Nhờ đó, MiG-35 có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nhau như giành ưu thế trên không, tấn công mặt đất, tấn công chính xác hay trinh sát chiến trường.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, mẫu tiêm kích này mang lại phần lớn khả năng của các chiến đấu cơ hạng nặng Nga nhưng với chi phí vận hành thấp hơn.
Vì sao MiG-35 không thể thành công?
Mặc dù sở hữu nhiều ưu điểm, MiG-35 lại không đạt được thành công mà Moscow từng kỳ vọng. Khi MiG-35 hoàn thiện, Không quân Nga đã đầu tư mạnh vào hai dòng tiêm kích Su-30SM và Su-35. Cả hai đều có tầm hoạt động xa hơn, tải trọng vũ khí lớn hơn và khả năng tác chiến tổng thể được đánh giá cao hơn. Điều đó khiến nhu cầu mua sắm MiG-35 trong nước giảm mạnh.
Thay vì đặt hàng số lượng lớn như kỳ vọng ban đầu, Nga chỉ mua một số lượng hạn chế và tiếp tục ưu tiên các dòng máy bay của Sukhoi.
Không chỉ gặp khó khăn trong nước, MiG-35 còn thất bại trong việc tìm kiếm khách hàng quốc tế. Nhiều quốc gia vốn là khách hàng truyền thống của vũ khí Nga, bắt đầu chuyển sang các dòng tiêm kích phương Tây, hoặc các mẫu máy bay do Trung Quốc phát triển.
Một số nước khác lại lựa chọn nâng cấp các phi đội hiện có thay vì đầu tư vào một loại máy bay hoàn toàn mới.
Bên cạnh đó, xuất khẩu máy bay chiến đấu của Nga cũng suy giảm trong những năm gần đây, trong khi các lệnh trừng phạt quốc tế càng khiến việc sản xuất và tiếp thị MiG-35 trở nên khó khăn hơn.
Kết quả là mẫu tiêm kích này rơi vào tình thế khá khó xử. Nó hiện đại hơn đáng kể so với các phiên bản MiG-29 đời cũ nhưng lại không đủ vượt trội để cạnh tranh với Su-35 hoặc các chiến đấu cơ thế hệ năm đang nổi lên.
Lợi thế giá rẻ vẫn không đủ
Một trong những điểm hấp dẫn nhất của MiG-35 là chi phí. Máy bay được thiết kế để có giá mua và chi phí vận hành thấp hơn các tiêm kích hạng nặng của Nga, nhưng vẫn duy trì năng lực chiến đấu tương đối tương đương trong nhiều nhiệm vụ.
Đây là lựa chọn hấp dẫn đối với những quốc gia muốn sở hữu một chiến đấu cơ hiện đại mà không phải bỏ ra ngân sách quá lớn. Tuy nhiên trên thực tế, lợi thế về giá không đủ sức bù đắp cho những hạn chế về tải trọng và tầm hoạt động so với các dòng Su-30SM hay Su-35.
Trong khi đó, những đồn đoán về việc Nga khôi phục sản xuất MiG-35 với quy mô lớn cũng chưa trở thành hiện thực. Cho đến nay, Moscow chưa công bố bất kỳ kế hoạch mua sắm đáng kể nào, cũng như không có dấu hiệu cho thấy chương trình sẽ được mở rộng mạnh mẽ trong tương lai gần.
