Số hóa quản lý, xanh hóa hoạt động bệnh viện

Trong đó, chuyển đổi số đang mở ra những giải pháp thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh và hướng tới hệ thống y tế phát triển bền vững.

Bệnh viện xanh bắt đầu từ quản lý môi trường

Bệnh viện là nơi tập trung đông người, hoạt động khám bệnh, chữa bệnh diễn ra liên tục với nhiều quy trình chuyên môn, kỹ thuật và hậu cần. Vì vậy, cùng với nhiệm vụ bảo đảm an toàn người bệnh, kiểm soát nhiễm khuẩn, việc quản lý môi trường, sử dụng năng lượng, nước và xử lý chất thải có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Một cơ sở y tế xanh, sạch, đẹp không đơn thuần được đánh giá qua khuôn viên nhiều cây xanh, hành lang sạch sẽ hay không gian thoáng đãng. Đó còn là môi trường khám, chữa bệnh an toàn, trong đó chất thải được phân loại, thu gom và xử lý đúng quy định; nguồn nước, năng lượng được sử dụng tiết kiệm; các hoạt động chuyên môn và quản trị từng bước giảm tác động tiêu cực đến môi trường.

Trong bối cảnh nhu cầu khám, chữa bệnh ngày càng tăng, lượng chất thải phát sinh tại các cơ sở y tế cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác quản lý. Chất thải y tế nếu không được phân loại, thu gom, lưu giữ và xử lý đúng quy trình có thể làm gia tăng nguy cơ lây nhiễm, ảnh hưởng đến sức khỏe nhân viên y tế, người bệnh và cộng đồng.

Nhằm tăng cường quản lý lĩnh vực này, Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 20/2021/TT-BYT ngày 26/11/2021 quy định về quản lý chất thải y tế trong phạm vi khuôn viên cơ sở y tế. Thông tư quy định cụ thể việc phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý chất thải y tế, tạo cơ sở để các bệnh viện tổ chức thực hiện thống nhất, phù hợp với đặc thù hoạt động chuyên môn.

Điểm quan trọng là việc phân loại phải được thực hiện ngay tại nơi phát sinh, theo đúng nhóm chất thải và yêu cầu chuyên môn. Chất thải lây nhiễm, chất thải nguy hại không lây nhiễm, chất thải thông thường và các nhóm chất thải khác phải được nhận diện, thu gom riêng, bảo đảm không để xảy ra tình trạng lẫn lộn, gây nguy cơ mất an toàn trong quá trình xử lý.

Đây không chỉ là trách nhiệm của bộ phận môi trường hay đơn vị kiểm soát nhiễm khuẩn mà cần trở thành quy trình thường xuyên của toàn bệnh viện. Mỗi nhân viên y tế, người lao động và người bệnh đều cần được hướng dẫn để thực hiện đúng quy định, góp phần hình thành thói quen giữ gìn môi trường bệnh viện.

Cùng với quản lý chất thải, sử dụng hiệu quả điện, nước, vật tư và trang thiết bị cũng là những nội dung cần được quan tâm. Các giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm thất thoát nước, tăng cường bảo trì hệ thống kỹ thuật, lựa chọn thiết bị có hiệu suất cao sẽ góp phần giảm chi phí vận hành và hạn chế phát thải.

Đặc biệt, việc giảm sử dụng giấy, phim in và hồ sơ lưu trữ truyền thống thông qua chuyển đổi số có thể tạo ra thay đổi đáng kể trong hoạt động thường ngày của bệnh viện.

Chuyển đổi số góp phần giảm chất thải, tiết kiệm nguồn lực

Chuyển đổi số trong bệnh viện không chỉ nhằm rút ngắn thời gian chờ đợi, nâng cao chất lượng phục vụ người bệnh mà còn tạo điều kiện để sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực, giảm những hoạt động tiêu tốn vật tư và phát sinh chất thải.

Việc triển khai hồ sơ bệnh án điện tử, đăng ký khám trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, trả kết quả xét nghiệm trên nền tảng số giúp giảm dần giấy tờ trong quy trình khám, chữa bệnh. Khi thông tin được quản lý, chia sẻ và khai thác trên hệ thống, bệnh viện có thể hạn chế việc in ấn, sao chụp, lưu trữ hồ sơ giấy, đồng thời giảm thời gian và nhân lực dành cho các công việc hành chính.

Một trong những ví dụ là Bệnh viện Bạch Mai. Bệnh viện đã triển khai hồ sơ bệnh án điện tử trên phạm vi toàn viện từ tháng 11/2024, từng bước thay thế phương thức quản lý hồ sơ giấy trong hoạt động khám, chữa bệnh. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dữ liệu người bệnh, kết nối các hoạt động chuyên môn giúp giảm giấy tờ, hỗ trợ quá trình tra cứu và khai thác thông tin.

Cùng với đó, ứng dụng hệ thống lưu trữ và truyền tải hình ảnh y tế (PACS) góp phần giảm nhu cầu in phim X-quang, CT, MRI, đồng thời tạo thuận lợi cho việc lưu trữ, truy xuất và hội chẩn hình ảnh. Theo thông tin được bệnh viện công bố, việc giảm in phim và giấy tờ liên quan giúp tiết kiệm đáng kể chi phí vận hành, trong đó lãnh đạo bệnh viện từng đề cập mức tiết kiệm khoảng 100 tỷ đồng mỗi năm.

Đây là ví dụ cho thấy chuyển đổi số có thể mang lại lợi ích kép: vừa nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ chuyên môn, vừa giảm tiêu hao vật tư, hạn chế chất thải phát sinh từ hoạt động khám, chữa bệnh.

Không chỉ dừng ở số hóa hồ sơ, Bệnh viện Bạch Mai còn triển khai các hoạt động hướng tới quản trị theo tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Các mục tiêu được đặt ra gồm tối ưu hóa sử dụng năng lượng, nước; giảm mức tiêu thụ tài nguyên tính trên giường bệnh; tăng cường phân loại chất thải tại nguồn và tối ưu hóa quy trình thu gom, lưu giữ, xử lý chất thải.

Bệnh viện cũng có hệ thống xử lý nước thải với công suất được công bố khoảng 2.500-3.000 m³/ngày đêm. Việc đầu tư, vận hành hệ thống xử lý nước thải là một trong những yêu cầu quan trọng nhằm kiểm soát nguy cơ ô nhiễm từ hoạt động y tế, bảo đảm nước thải được xử lý trước khi thải ra môi trường.

Tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, chuyển đổi số cũng được ứng dụng trong nhiều khâu phục vụ người bệnh. Các tiện ích trên nền tảng UMC Care hỗ trợ đăng ký khám, tra cứu thông tin, thanh toán không dùng tiền mặt và tiếp cận hồ sơ sức khỏe. Việc sử dụng mã QR, hướng dẫn điện tử và các tiện ích số giúp người bệnh thuận tiện hơn khi thực hiện thủ tục, đồng thời giảm bớt những thao tác thủ công tại bệnh viện.

Bên cạnh ứng dụng công nghệ, bệnh viện chú trọng cải thiện cảnh quan, vệ sinh môi trường, kiểm soát nhiễm khuẩn và quản lý chất thải. Năm 2025, bệnh viện đạt giải Nhất tại cuộc thi "Cơ sở y tế Xanh - Sạch - Đẹp" ở nhóm cơ sở y tế thuộc các bộ, ngành Trung ương. Kết quả này cho thấy xây dựng môi trường bệnh viện xanh cần được triển khai đồng bộ, từ điều kiện cơ sở vật chất đến tổ chức hoạt động và ý thức của mỗi cá nhân.

Những mô hình trên cho thấy chuyển đổi số và quản lý môi trường có mối quan hệ bổ trợ. Công nghệ giúp bệnh viện kiểm soát tốt hơn quy trình, dữ liệu và nguồn lực; trong khi các tiêu chí xanh, sạch, đẹp đặt ra yêu cầu cụ thể để hoạt động số hóa hướng tới hiệu quả sử dụng tài nguyên và giảm tác động môi trường.

Đồng bộ giải pháp, không đánh đổi an toàn chuyên môn

Dù vậy, xây dựng bệnh viện xanh không thể chỉ tập trung vào một vài giải pháp riêng lẻ. Phân loại chất thải tại nguồn, tiết kiệm năng lượng, giảm giấy tờ hay tăng diện tích cây xanh cần được đặt trong một kế hoạch tổng thể, gắn với điều kiện thực tế và đặc thù chuyên môn của từng cơ sở y tế.

Trong đó, phân loại chất thải phải tuân thủ nghiêm các quy định về kiểm soát nhiễm khuẩn và an toàn y tế. Không phải mọi loại vật tư đã qua sử dụng đều có thể tái chế; những chất thải có nguy cơ lây nhiễm hoặc thuộc nhóm nguy hại phải được quản lý theo đúng quy trình. Việc giảm chất thải nhựa, vật tư dùng một lần cũng cần được cân nhắc trên cơ sở bảo đảm yêu cầu vô khuẩn, an toàn người bệnh và chất lượng điều trị.

Đối với chuyển đổi số, các bệnh viện cần tiếp tục hoàn thiện hạ tầng công nghệ, bảo đảm an toàn thông tin, khả năng kết nối và khai thác dữ liệu. Việc số hóa chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi các hệ thống được vận hành đồng bộ, hạn chế tình trạng vừa thực hiện quy trình điện tử vừa duy trì các thủ tục giấy tờ không cần thiết.

Một yêu cầu quan trọng khác là tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện. Các cơ sở y tế cần xác định những chỉ số cụ thể như mức tiêu thụ điện, nước; lượng chất thải phát sinh; tỷ lệ phân loại đúng tại nguồn; tỷ lệ hồ sơ được số hóa; mức độ giảm in ấn và hiệu quả vận hành các hệ thống xử lý môi trường. Trên cơ sở đó, bệnh viện có thể nhận diện những khâu còn hạn chế, xây dựng giải pháp cải thiện phù hợp.

Cùng với đầu tư hạ tầng, truyền thông và đào tạo cũng giữ vai trò thiết yếu. Nhân viên y tế cần được tập huấn định kỳ về phân loại chất thải, sử dụng tiết kiệm tài nguyên và thực hành xanh trong công việc. Người bệnh, người nhà người bệnh cần được hướng dẫn để cùng thực hiện các quy định về vệ sinh, bỏ rác đúng nơi, sử dụng hợp lý các tiện ích tại bệnh viện.

Định hướng tăng trưởng xanh của ngành Y tế cũng đặt ra yêu cầu phát triển hệ thống y tế theo hướng bền vững, sử dụng hiệu quả tài nguyên và giảm tác động đến môi trường. Kế hoạch của Bộ Y tế triển khai Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2025-2030 là cơ sở để các đơn vị từng bước cụ thể hóa mục tiêu này trong hoạt động quản lý và chuyên môn.

Chuyển đổi số gắn với chuyển đổi xanh: Hướng tới bệnh viện hiện đại, giảm phát thải

SKĐS - Chuyển đổi số không chỉ giúp bệnh viện nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh, tiết kiệm chi phí mà còn mở ra cơ hội giảm sử dụng giấy, phim chụp và các nguồn lực tiêu hao.