Ở vùng kia có con hồ tinh không hiện hình ra bao giờ, nhưng thường vẫn hay trò chuyện với người quanh vùng. Chuyện nó nói rất lý thú, ai nghe cũng phải phục.
Một hôm, mọi người tụ tập chuyện phiếm giao ước với nhau rằng: “Ai sợ gì thì phải nói thật, mà sợ vô lý thì phải phạt rượu”.
Bấy giờ mọi người lần lượt nói, nào sợ người học rộng, nào sợ người nhà giàu, nào sợ người quan to, sợ người nịnh giỏi, nào sợ người khiêm tốn quá, sợ người lễ phép câu nệ quá, nào sợ người thận trọng ít nói, sợ người hay nói nửa chừng...
Sau cùng hỏi đến hồ tinh, thì hồ tinh đáp: Ta chỉ sợ hồ tinh.
Ai nấy đều cười, bảo rằng: Người ta sợ hồ tinh mới phải, anh là đồng loại can gì mà sợ? Phạt anh một chén rượu.
Hồ tinh cười nói: Thiên hạ duy có đồng loại là sợ nhau. Con cùng cha mới tranh gia sản; gái cùng chồng mới hay ghen tuông; kẻ tranh quyền nhau tất là quan lại đồng triều; kẻ tranh lợi nhau tất là lái buôn một chỗ. Bức nhau thì trở ngại nhau, trở ngại nhau thì khuynh loát nhau. Nay lại còn người bắn con trĩ thì dùng con trĩ làm mồi, không dùng con gà, con ngỗng; người săn hươu thì dùng con hươu làm mồi, không dùng con dê, con lợn. Phàm những việc phản gián đều là phải dùng đồng loại cả. Cứ thế mà suy thì tài nào hồ mà chẳng sợ hồ.
Cử tọa đều cho câu nói của hồ tinh là xác đáng.
Lời bàn: Loài yếu sợ loài khỏe, kẻ dại sợ kẻ khôn như chó sợ hùm, khỉ vượn sợ người văn minh. Những cái sợ ấy là sợ họa hoằn. Chứ cái sợ kẻ đồng loại, người đồng nghiệp mới là sợ thường có. Người phải sợ người hơn sợ hùm beo, sư tử, người đồng loại, kẻ đồng nghiệp sợ lẫn nhau hơn là sợ người ngoài? Tại sao? - Tại chỉ có cùng chung một loại, cùng nhau một nghề mới phải cạnh tranh đá chọi lẫn nhau. Mà đã cạnh tranh nhau tất hay nhòm dõi nhau, tìm cách hại lẫn nhau để cầu lợi cho mình, thậm chí tàn sát nhau đến chôn sống hàng vạn quân, giết chết hàng triệu người, mà vẫn không chán. Thảm thương thay! Người lại hại người! Điều đó đáng để cho người đời suy ngẫm lắm thay!
Vũ Ngọc (sưu tầm)