1. Hiểu đúng về cơ chế của các loại siro ho
Trên thị trường hiện nay, siro ho được chia thành hai nhóm chính dựa trên cơ chế tác động:
Thuốc ức chế cơn ho: Loại này tác động trực tiếp lên trung tâm điều khiển ho ở não bộ để làm giảm phản xạ ho. Nhóm này thường được chỉ định cho các trường hợp ho khan, ho không có đờm gây mất ngủ hoặc kiệt sức.
Thuốc long đờm và tiêu nhầy: Thay vì ngăn chặn cơn ho, loại siro này làm loãng dịch tiết ở đường hô hấp, giúp trẻ dễ dàng tống đờm ra ngoài thông qua phản xạ ho. Điều này thực chất là hỗ trợ quá trình làm sạch phổi.
Ho là một phản ứng sinh lý tự nhiên giúp bảo vệ đường hô hấp bằng cách tống xuất các tác nhân gây kích ứng, chất nhầy hoặc dị vật ra ngoài.
2. Độ tuổi an toàn để sử dụng siro ho
Theo các khuyến cáo y khoa hiện đại và hướng dẫn từ các cơ quan quản lý dược phẩm, độ tuổi là yếu tố tiên quyết khi quyết định cho trẻ dùng siro ho.
Trẻ dưới 2 tuổi: Đây là nhóm tuổi tuyệt đối không được tự ý sử dụng các loại thuốc ho và cảm lạnh tổng hợp. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng siro ho không mang lại hiệu quả rõ rệt ở trẻ sơ sinh, trong khi nguy cơ xảy ra tác dụng phụ nghiêm trọng là rất cao. Những biến chứng có thể gặp bao gồm co giật, nhịp tim nhanh, giảm mức độ nhận thức và thậm chí là tử vong. Ở độ tuổi này, phản xạ ho là cơ chế bảo vệ quan trọng giúp trẻ tránh bị sặc đờm, việc ức chế phản xạ này có thể gây ứ đọng dịch phổi, dẫn đến viêm phổi.
Trẻ từ 2 đến 6 tuổi: Dù một số loại siro ho được dán nhãn dành cho trẻ em, các bác sĩ nhi khoa vẫn khuyến cáo hạn chế sử dụng cho nhóm tuổi này. Nếu thực sự cần thiết, việc sử dụng phải tuân thủ nghiêm ngặt liều lượng và thời gian theo đơn thuốc của bác sĩ. Phụ huynh tuyệt đối không dùng chung đơn thuốc của trẻ lớn cho trẻ nhỏ trong độ tuổi này.
Trẻ trên 6 tuổi: Ở độ tuổi này, hệ thống hô hấp và khả năng chuyển hóa thuốc của trẻ đã hoàn thiện hơn. Tuy nhiên, việc sử dụng vẫn cần dựa trên nguyên tắc đúng bệnh, đúng loại. Nếu trẻ ho có đờm, việc dùng thuốc ức chế ho là sai lầm vì sẽ làm đờm bị kẹt lại bên trong.
Trước khi cho trẻ dùng bất kỳ loại dung dịch uống nào để giảm ho, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ.
3. Những rủi ro khi lạm dụng siro ho
Việc sử dụng siro ho sai cách có thể dẫn đến nhiều hệ lụy cho sức khỏe của trẻ:
Che lấp triệu chứng bệnh lý: Ho có thể là biểu hiện của viêm phế quản, viêm phổi hoặc hen suyễn. Nếu chỉ tập trung cắt cơn ho bằng siro, phụ huynh có thể bỏ lỡ thời điểm vàng để điều trị nguyên nhân gốc rễ, khiến bệnh tiến triển nặng hơn.
Tác dụng phụ: Nhiều loại siro chứa dẫn xuất từ thuốc phiện (như codein) hoặc các hoạt chất kháng histamin thế hệ cũ có thể gây buồn ngủ sâu, ức chế hô hấp hoặc khiến dịch đờm bị đặc lại, khó thoát ra ngoài.
Quá liều: Nhiều loại thuốc cảm cúm tổng hợp cũng chứa thành phần giảm ho. Nếu cho trẻ dùng đồng thời nhiều loại, trẻ dễ rơi vào tình trạng ngộ độc hoạt chất do quá liều tích lũy.
4. Giải pháp chăm sóc trẻ bị ho tại nhà an toàn
Thay vì vội vàng dùng thuốc, phụ huynh có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ tự nhiên đã được chứng minh là hiệu quả và an toàn:
Vệ sinh đường mũi: Sử dụng nước muối sinh lý để nhỏ hoặc rửa mũi cho trẻ. Khi đường mũi thông thoáng, dịch nhầy không chảy xuống họng, từ đó giảm kích ứng gây ho.
Bổ sung nước: Cho trẻ uống nhiều nước ấm, sữa hoặc nước trái cây. Nước đóng vai trò như một chất làm loãng đờm tự nhiên hiệu quả nhất.
Sử dụng mật ong (dành cho trẻ trên 1 tuổi): Một thìa mật ong nhỏ trước khi đi ngủ có tác dụng làm dịu niêm mạc họng và giảm ho tương đương với một số loại thuốc ức chế ho mà không gây tác dụng phụ. Lưu ý tuyệt đối không dùng mật ong cho trẻ dưới 12 tháng tuổi vì nguy cơ ngộ độc botulism.
Làm ẩm không khí: Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ giúp đường hô hấp của trẻ không bị khô, làm giảm tần suất các cơn ho khan vào ban đêm.
Khi nào cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức?
Phụ huynh cần ngưng sử dụng mọi loại siro và đưa trẻ đi khám bác sĩ nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:
- Trẻ ho kèm theo sốt cao kéo dài không hạ.
- Trẻ có dấu hiệu khó thở, thở khò khè, cánh mũi phập phồng hoặc co kéo cơ ngực khi thở.
- Ho kéo dài trên 10 ngày không có dấu hiệu thuyên giảm.
- Trẻ mệt mỏi, bỏ bú, bỏ ăn hoặc da dẻ tím tái.
Mời xem thêm video được quan tâm:
Áp xe quanh amidan biến chứng nguy hiểm của viêm họng | SKĐS
