Siết quản lý thuốc lá tại điểm bán, giảm nguy cơ giới trẻ tiếp cận sớm

Siết kiểm soát từ nguồn hàng đến điểm bán

Theo ông Nguyễn Xuân Đôn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường Nghệ An, vừa qua lực lượng chức năng kiểm tra 19 vụ việc, xử lý 13 vụ vi phạm hành chính, thu nộp ngân sách 74,5 triệu đồng và tịch thu hàng hóa trị giá hơn 33 triệu đồng. Trong số này, có 3 vụ buôn bán thuốc lá điếu nhập lậu bị xử lý, với tổng số tiền phạt 44 triệu đồng, thu giữ là 1.020 bao thuốc lá nhập lậu.

Theo ông Đôn, thuốc lá lậu được phát hiện trên địa bàn chủ yếu lưu thông qua nhiều đầu mối trung gian, thay vì được đưa trực tiếp từ biên giới vào tỉnh. Hàng hóa thường được chia nhỏ, vận chuyển qua nhiều chặng hoặc tập kết tại những địa điểm không cố định.

Cách thức này khiến việc xác định người vi phạm, truy tìm nguồn hàng và thu giữ tang vật gặp nhiều khó khăn. Vì vậy, bên cạnh kiểm tra các điểm kinh doanh, lực lượng chức năng phải tăng cường nắm tình hình trên các tuyến vận chuyển, phát hiện dấu hiệu đưa hàng lậu vào mạng lưới phân phối.

Không chỉ thuốc lá nhập lậu, những vi phạm về điều kiện kinh doanh cũng được phát hiện qua hoạt động kiểm tra thị trường. Trong 9 tháng năm 2026, cơ quan chức năng xử phạt một trường hợp kinh doanh thuốc lá không có giấy phép, với số tiền 12,5 triệu đồng. Đáng chú ý, 9 cơ sở bán lẻ bị xử phạt tổng cộng 18 triệu đồng do không treo biển thông báo "Không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi".

Theo quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012, các doanh nghiệp, đại lý bán buôn và đại lý bán lẻ thuốc lá phải có giấy phép theo quy định, tại điểm bán phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Việc trưng bày thuốc lá tại điểm bán lẻ cũng chịu những giới hạn theo quy định pháp luật.

Theo Điều 25 Nghị định số 90/2026, hành vi không có biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi tại điểm bán của đại lý bán buôn, đại lý bán lẻ thuốc lá bị phạt tiền từ 1-3 triệu đồng. Nghị định có hiệu lực từ ngày 15/5/2026.

Một vấn đề khác được lực lượng chức năng chú trọng là hoạt động kinh doanh thuốc lá tại khu vực gần trường học. Pháp luật quy định không được bán thuốc lá phía ngoài cổng nhà trẻ, trường mẫu giáo, trường tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông và một số cơ sở y tế trong phạm vi 100m, tính từ ranh giới khuôn viên gần nhất của cơ sở đó.

Theo ông Nguyễn Xuân Đôn, lực lượng Quản lý thị trường Nghệ An đang kết hợp tuyên truyền, vận động với kiểm tra, xử lý vi phạm. Cán bộ được cử đến từng hộ kinh doanh để giải thích quy định về khoảng cách, đồng thời khuyến nghị những cửa hàng nằm quá gần trường học chủ động dừng kinh doanh thuốc lá. 

Việc vận động các hộ kinh doanh chấp hành quy định được kỳ vọng góp phần hạn chế nguy cơ học sinh tiếp cận thuốc lá, đồng thời nâng cao trách nhiệm của người bán đối với sức khỏe cộng đồng.

Tăng giám sát trên mạng, ngăn thuốc lá tiếp cận giới trẻ

Nếu tại các cửa hàng truyền thống, hoạt động kinh doanh có địa điểm cụ thể, thì trên không gian mạng, việc xác định người bán và nguồn hàng lại phức tạp hơn. Theo lực lượng Quản lý thị trường Nghệ An, một số tài khoản sử dụng hình ảnh quảng cáo bắt mắt, lập gian hàng ảo hoặc cung cấp địa chỉ đăng ký không có thật. Người bán có thể không lưu giữ hàng hóa tại nơi đăng tin mà chỉ tiếp nhận đơn hàng, sau đó chuyển hàng từ địa điểm khác đến người mua.

Những phương thức này gây khó khăn cho việc xác minh chủ thể kinh doanh, kiểm tra hàng hóa và thu thập tang vật vi phạm. Do đó, công tác quản lý cần gắn với việc tiếp nhận, xác minh thông tin phản ánh, theo dõi dấu hiệu chào bán hàng hóa vi phạm trên mạng xã hội và sàn thương mại điện tử, đồng thời phối hợp làm rõ nguồn hàng, người bán và đường đi của sản phẩm.

Theo số liệu trong báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá được Cục Quản lý thị trường Nghệ An dẫn lại, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm tuổi 13-17 tăng từ 2,6% năm 2019 lên 8,1% năm 2023. Trước tình hình này, công tác chống buôn lậu thuốc lá tại Nghệ An tiếp tục được tăng cường theo chỉ đạo của UBND tỉnh.

Tại Công văn số 7113 ngày 17/6/2026, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh giao các cơ quan, đơn vị, địa phương liên quan nghiên cứu, quán triệt và triển khai Chỉ thị số 25/CT ngày 9/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường công tác chống buôn lậu, vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá trong tình hình mới. Sở Công Thương được giao hướng dẫn triển khai, phối hợp tham mưu thực hiện các nội dung thuộc thẩm quyền.

Đến ngày 12/10/2026, tại Công văn số 13297/UBND-KT, UBND tỉnh Nghệ An tiếp tục yêu cầu các đơn vị thành viên Ban Chỉ đạo 389 tỉnh và UBND các xã, phường tăng cường chống buôn lậu thuốc lá, chủ động nắm tình hình, phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Trong đó, tỉnh này yêu cầu chú trọng kiểm soát hoạt động kinh doanh trên không gian mạng, mạng xã hội và việc vận chuyển hàng hóa qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh; tập trung vào thuốc lá điếu nhập lậu, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Các lực lượng chức năng phải phối hợp, trao đổi thông tin để kịp thời phát hiện đường dây, đối tượng vi phạm.

UBND các xã, phường có trách nhiệm quản lý địa bàn, phối hợp kiểm tra, xử lý và đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân không tham gia, tiếp tay cho hoạt động buôn lậu thuốc lá. 

Từ các điểm bán trực tiếp đến những giao dịch trên mạng, yêu cầu đặt ra không chỉ là phát hiện, xử phạt vi phạm mà còn phải lần ra nguồn hàng, nhận diện phương thức kinh doanh mới và ngăn chặn nguy cơ thuốc lá tiếp cận giới trẻ.

Cấm trưng bày thuốc lá tại điểm bán: Giảm nguy cơ hút thuốc ở trẻ em

SKĐS - Trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán là một hình thức quảng cáo, có thể kích thích nhu cầu mua, cản trở nỗ lực cai thuốc và làm tăng nguy cơ trẻ em bắt đầu hút thuốc.