Những ngày gần đây, đề xuất mỗi thí sinh chỉ được đăng ký tối đa 10 nguyện vọng xét tuyển đại học đã trở thành vấn đề được quan tâm rộng rãi trong cộng đồng giáo dục, từ các trường đại học đến giáo viên phổ thông và phụ huynh học sinh.
Câu chuyện không chỉ dừng lại ở việc "đăng ký bao nhiêu là đủ", mà sâu xa hơn là liệu việc siết nguyện vọng có thực sự giúp hệ thống tuyển sinh minh bạch hơn hay sẽ khiến nhiều thí sinh phải lựa chọn an toàn thay vì theo đuổi đúng ngành mình mong muốn.
Tranh luận này diễn ra trong bối cảnh Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến về dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026. Theo đó, dự thảo đề xuất giới hạn mỗi thí sinh tối đa 10 nguyện vọng; mỗi trường chỉ được sử dụng tối đa 5 phương thức xét tuyển; đồng thời siết chặt hơn việc xét tuyển bằng học bạ và chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế. Bộ GD&ĐT cho biết mục tiêu là tinh gọn hệ thống, giảm tình trạng "nhiễu loạn tuyển sinh" và nâng cao tính công bằng.
Tuy nhiên, ngay sau khi dự thảo được công bố, nhiều ý kiến khác nhau đã được đưa ra.
Các trường đại học nói gì về mức trần 10 nguyện vọng?
Góp ý về dự thảo, TS. Lê Anh Đức - Trưởng phòng Quản lý đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân đánh giá nhiều điểm mới của quy chế đi đúng hướng, góp phần chuẩn hóa tuyển sinh và hạn chế tình trạng "đa phương thức, đa tiêu chí" vốn gây khó cho thí sinh.
Tuy vậy, với đề xuất ấn định mức trần 10 nguyện vọng, ông bày tỏ băn khoăn về tác động thực tế. Theo ông Đức, dù thống kê cho thấy phần lớn thí sinh trúng tuyển trong 10 nguyện vọng đầu, song cách tiếp cận này chưa phản ánh đầy đủ đặc thù của các trường lớn, đa ngành với hàng trăm mã ngành đào tạo.
Thí sinh tham dự một ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp năm 2026.
Ở những trường này, việc cho phép đăng ký nhiều nguyện vọng trước đây giúp thí sinh có cơ hội cao hơn để vào đúng ngành mong muốn. Nếu giới hạn quá chặt, không chỉ cơ hội của thí sinh bị thu hẹp mà một số ngành cũng có nguy cơ thiếu nguồn tuyển, ảnh hưởng đến kế hoạch đào tạo của nhà trường.
Từ thực tế đó, đại diện Đại học Kinh tế Quốc dân đề xuất nâng mức trần lên 15-20 nguyện vọng trong giai đoạn chuyển tiếp, vừa bảo đảm mục tiêu giảm tải hệ thống, vừa tạo dư địa lựa chọn hợp lý cho thí sinh.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Quang Trung - Phó Trưởng phòng Truyền thông và Tuyển sinh, Trường Đại học Thương mại cho rằng, việc giới hạn nguyện vọng là hợp lý về mặt quản trị hệ thống, nhưng mức 10 có thể chưa phù hợp trong bối cảnh hiện nay.
Ông dẫn chứng, riêng ngành Quản trị kinh doanh tại Đại học Thương mại đã có nhiều chương trình đào tạo khác nhau; nhiều thí sinh thường muốn đăng ký cả 3 chương trình liên quan, đồng nghĩa đã sử dụng tới 3 nguyện vọng chỉ cho một ngành.
"Khi chỉ còn 10 nguyện vọng, nhiều em buộc phải hy sinh những lựa chọn yêu thích để dành chỗ cho phương án an toàn. Điều này có thể dẫn tới việc học sai ngành, thậm chí bỏ học giữa chừng – rất đáng tiếc," ông Trung nhận định.
Ông đề xuất nâng mức tối đa lên 15 nguyện vọng, đồng thời khuyến nghị rằng nếu Bộ GD&ĐT vẫn giữ mức 10, thí sinh cần dành nhiều thời gian hơn để nghiên cứu kỹ thông tin tuyển sinh và xây dựng chiến lược đăng ký hợp lý.
Giáo viên THPT ủng hộ giảm nguyện vọng nhưng cần thông tin sớm
Từ thực tiễn giảng dạy và tư vấn hướng nghiệp, thầy Nguyễn Quốc Hoàn - giáo viên Trường THPT Nguyễn Gia Thiều (Hà Nội) ủng hộ chủ trương giảm số lượng nguyện vọng của Bộ GD&ĐT.
Theo thầy, khi được đăng ký quá nhiều nguyện vọng, không ít học sinh rơi vào tâm lý "đăng càng nhiều càng tốt", dẫn đến lựa chọn dàn trải, thiếu cân nhắc sâu về năng lực, sở thích và định hướng nghề nghiệp.
"Giảm nguyện vọng sẽ buộc học sinh phải suy nghĩ nghiêm túc hơn giữa trường top, trường vừa sức và phương án dự phòng, thay vì chạy theo phong trào hoặc đặt nguyện vọng cảm tính," thầy Hoàn phân tích.
Liên quan đến việc siết xét tuyển học bạ, thầy cho rằng đây là bước đi cần thiết nhằm hạn chế tình trạng chạy điểm, học lệch và tạo sự công bằng giữa thí sinh đến từ các vùng, trường khác nhau.
Tuy nhiên, thầy nhấn mạnh rằng điều quan trọng nhất là thông tin phải được công bố sớm hơn một chu kỳ tuyển sinh. Những thay đổi lớn như số lượng nguyện vọng hay cách xét học bạ cần được thông báo từ sớm để trường phổ thông chủ động tư vấn, học sinh chuẩn bị chiến lược ngay từ lớp 11.
