Vừa qua, khu trung tâm thương mại hoành tráng, hiện đại chợ Mơ mới khánh thành, người dân xếp hàng, các hộ kinh doanh hỉ hả ở khu chợ truyền thống được duy trì ngay tầng 1. Đây là hình ảnh minh chứng sống động cho sự cần thiết phải duy trì yếu tố truyền thống trong môi trường hiện đại thế nào, trái ngược với cảnh nhiều tiểu thương ở những khu chợ truyền thống như chợ Thành Công (Hà Nội) hay chợ Tân Bình (TP.HCM) đang phản đối việc xây dựng chợ mới. Vậy nguyên nhân và giải pháp nào mà các nhà quản lý, xây dựng cần tìm hiểu để phát triển theo hướng hiện đại nhưng không xa lạ?
Tín hiệu tích cực
Có lợi thế là kẻ đi sau, Trung tâm thương mại (TTTM) chợ Mơ vừa mới khánh thành đã biết rút kinh nghiệm sâu sắc từ bài học thất bại của những TTTM kết hợp chợ nửa vời đang ế ẩm nặng nề khắp Thủ đô.
Người dân mua bán đông đúc trong khu chợ Mơ mới xây dựng là một tín hiệu vui.
Được xây dựng lại từ năm 2009 trên diện tích hơn 14.000m2 của chợ Mơ cũ, TTTM chợ Mơ được đầu tư với quy mô 2 tòa tháp cao 15 tầng và 25 tầng; trong đó có 5 tầng TTTM với 22.000m2, 20 tầng văn phòng khoảng 44.000m2 cùng 100 căn hộ chung cư và 2 tầng hầm để xe… Tuy nhiên, ở đây, chợ truyền thống vẫn được duy trì với diện tích khoảng 10.000m2 tại khu vực tầng bán hầm.
Ngay từ đầu, mục tiêu đã được đặt ra là chợ Mơ phải bảo đảm văn minh, hiện đại, an toàn, là nơi mua bán tiện lợi, thân thiện nhưng vẫn phải giữ nguyên chức năng chợ truyền thống vốn có. Các cơ chế áp dụng khi trở về chợ mới cũng được chủ đầu tư, hộ kinh doanh bàn bạc, công khai và được chính quyền phê duyệt. Đặc biệt, chủ đầu tư và các hộ kinh doanh thống nhất tiếp tục bảo tồn chợ phiên truyền thống ngày 2 ngày 7 với nhiều ngành hàng đặc trưng chỉ có ở chợ Mơ. Đây là nét văn hóa rất riêng của chợ Mơ đã có hơn 100 năm mà chủ đầu tư đã xem xét, đánh giá rất cụ thể.
Ngoài ra, khách đến mua hàng tại chợ được gửi xe miễn phí nhằm ổn định kinh doanh, tạo sự tiện lợi; bổ sung đường vận chuyển hàng hóa lên xuống chợ; duy trì mô hình quản lý, thu phí chợ truyền thống. Ghi nhận sau ngày khánh thành, có 1.074/1.129 điểm kinh doanh đã được các hộ lắp đặt quầy hàng và hàng trăm điểm đã mở hàng. Trước đó, đã có 3 phiên chợ truyền thống được họp với các ngành hàng cây, con giống.
Tại ngày khai trương, các quầy hàng của bà con rất mới nhưng không hề có cái vẻ lạnh lẽo, xa xỉ mà quen thuộc, thoáng đãng. Các quầy hàng mở, ánh sáng, đường đi lối lại thông thoáng, sạch sẽ. Người mua, người bán nhộn nhịp vui vẻ bởi họ được đắm trong cái không khí quen thuộc, dân dã mà gần gũi.
Nhà quản lý đã biết “lắng nghe”?
Trở lại với câu chuyện cũng nóng hổi không kém là việc bà con tiểu thương phản đối việc xây dựng lại chợ Thành Công (quận Ba Đình) vừa qua mà nguyên nhân sâu xa cũng là lo sợ việc phải đối mặt với tình trạng ế ẩm của những khu chợ “lai” siêu thị mới.
Người dân e ngại hẳn có lý của họ, đã bao chủ quầy TTTM chợ Hàng Da phải sang lại sạp giá rẻ hoặc bỏ không vì ế ẩm. Rồi nhiều quầy hàng khu vực TTTM chợ Bưởi, TTTM chợ Cửa Nam cũng đang “khóc dở mếu dở” khi được vào trong “chợ đẹp” hơn. Khách hàng cứ lặng lẽ rời bỏ chợ mới, nguyên nhân được nhiều người cho biết, họ không muốn mỗi lần vào chợ, xuống xe lấy vé, mất tiền, lại mua bán trong các khối nhà kín mít, họ cảm thấy bức bối khó chịu.
Dường như các nhà quản lý đã “thấu” hết những bức xúc, lo lắng của bà con. Đại diện UBND quận Ba Đình (Hà Nội) đã trấn an bà con tiểu thương bằng khẳng định không có chuyện xóa bỏ chợ Thành Công mà ngược lại, chợ sẽ được cải tạo theo hướng văn minh, hiện đại, phù hợp với quy hoạch và nhu cầu tiêu dùng, kinh doanh của người dân. Chợ sẽ khang trang, rộng rãi, sạch sẽ hơn, nhiều hộ và ngành hàng hơn hiện nay.
Theo Chủ đầu tư, Chợ - TTTM Thành Công mới sẽ chỉ có tối đa 6 tầng với 2 hạng mục chính: chợ và trung tâm thương mại. Trong đó, chợ được ưu tiên hàng đầu. Chợ vẫn theo mô hình truyền thống nằm hoàn toàn trên một mặt bằng có diện tích rộng khoảng 4.000m2 với thiết kế mặt tiền hoàn toàn thông thoáng, tiếp xúc với bên ngoài, lối đi giữa các gian hàng rộng rãi, các phương tiện như xe máy, xe đạp có thể di chuyển, không cần gửi ở ngoài, phù hợp với thói quen mua bán tại các chợ truyền thống của người dân. Các tầng phía trên để dành cho các hạng mục khác bao gồm: trung tâm thương mại, rạp chiếu phim, khu vui chơi trẻ em, khu tập thể thao, yoga, dịch vụ ăn uống đều nhằm phục vụ nhu cầu thiết yếu của người dân trong khu vực. Hiện tại, chợ Thành Công đã xuống cấp nghiêm trọng nên việc xây mới Chợ - TTTM là rất cần thiết. Mong rằng ý tưởng hiện đại nhưng ưu tiên truyền thống như kế hoạch đề ra của Chợ - TTTM Thành Công sẽ đảm bảo tối đa những tiện tích của chợ truyền thống, khác hoàn toàn so với các khu chợ đã được chuyển đổi trước đây.
Hồng Lê
