Ngày 26/6/2011, Vụ Giáo dục thể chất của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Khoa Y tế công cộng (Đại học Y Hà Nội) tiến hành nghiên cứu trên 634 học sinh từ tiểu học tới THPT thuộc quận Hoàn Kiếm và huyện Sóc Sơn Hà Nội. 30,8% học sinh tiểu học Hà Nội bị cong vẹo cột sống, bậc THPT là 33%, ở bậc THCS là 29%.
Bác sĩ phẫu thuật cột sống Nguyễn Hoàng Long (Bệnh viện Việt Đức - Hà Nội) cho biết, việc mang vác cặp nặng kéo dài sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến chiều cao và cột sống của các em.
Theo các nghiên cứu thì tình trạng vẹo cột sống của trẻ em học đường chiếm tương đối cao, 30-35%. Mức độ vẹo tiến triển theo độ tuổi từ lớp 1 đến lớp 9 (theo BS. Nguyễn Hoàng Long).
Thừa nhận việc học sinh đeo cặp sách nặng là rất phổ biến ở các trường bán trú, cô Cao Thị Hồng, Hiệu trưởng Trường tiểu học Mai Dịch (Cầu Giấy, Hà Nội) cho rằng nguyên nhân là Ban giám hiệu chưa có giải pháp hợp lý về việc mang sách vở cho học sinh và phụ huynh mua quá nhiều sách tham khảo cho con.
Nguyên Vụ trưởng Vụ giáo dục Tiểu học Nguyễn Kế Hào chỉ ra nguyên nhân sâu xa là học sinh phải học quá nhiều. Học ở trường, về nhà phải học buộc các em phải mang sách vở đi, về.
Ngoài ra, Luật Xuất bản cũng không cấm việc in sách và tài liệu nên hàng loạt sách tham khảo in ấn, phát hành. Có sách thì bố mẹ, thầy cô bắt mua rồi bắt trẻ học.
Tuy Bộ Giáo dục và Đào tạo đã quy định tối đa học sinh chỉ được mang 9 cuốn sách/ngày đến trường, nhưng thực tế học sinh có ngày phải mang đến 20 cuốn.
Trên những trang báo điện tử lại có những cột dài về chiếc cặp siêu nặng ảnh hưởng đến sức khoẻ và nòi giống lâu dài, những nỗi bức xúc của các nhà giáo dục, các bậc phụ huynh tràn đầy trên các trang báo điện tử. Nhiều tờ báo đăng những bức ảnh các cháu cõng trên lưng những kho chứa di động, chiếc cặp sách của trẻ đang mang lại nhiều hệ lụy cho cả một thế hệ, cả nòi giống. Ta không thể thờ ơ khi nhìn thấy ảnh các cháu vùng lũ đội chiếc cặp nặng trên đầu, giơ cánh tay nhỏ đưa chiếc cặp nặng lên cao bơi qua sông để đến trường…
Theo lời khuyên của các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương, việc các cháu phải mang cặp nặng kéo dài sẽ dẫn đến hậu quả có thể bị vẹo cột sống hoặc gù lưng. Bộ Giáo dục và Đào tạo và đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã từng chọn ngẫu nhiên một số trường tiểu học để kiểm tra chiếc cặp sách của học sinh từ lớp 1 đến lớp 5. Kết quả cho thấy có những chiếc cặp nặng đến gần 5kg.
Một phụ huynh cho biết trong cặp học sinh có các loại sách vở, đồ dùng học tập, đất nặn, màu vẽ… cứ cân thử là rõ ngay. Lãnh đạo ngành giáo dục nên kiểm tra đột xuất để biết về thực trạng này. Ở bậc tiểu học, thầy cô giáo nên nhắc nhở học sinh mang tập sách đúng thời khoá biểu mỗi ngày, giáo viên tránh yêu cầu học sinh mua sách tham khảo tràn lan.
Nguyên nhân và thực trạng việc gù lưng, vẹo cột sống đã quá rõ ràng kéo dài gần chục năm qua. Thật không hiểu nổi tại sao chúng ta cứ để kéo dài mãi tình trạng này. Dù có quy định của Sở Giáo dục và Đào tạo, dù có sự lo lắng của các bậc phụ huynh thì cái cặp siêu nặng vẫn tồn tại.