Hiện nay đã có một số nước tuyên bố sản xuất thành công vaccin cúm A/H1N1 và chuẩn bị đưa vào tiêm phòng rộng rãi. Ở nước ta, quá trình sản xuất vaccin này đang ở giai đoạn nào, chúng ta có thể nhập vaccin từ nước ngoài hay không?... Phóng viên (PV) báo Sức khỏe & Đời sống đã có cuộc trao đổi với GS.TSKH. Nguyễn Thu Vân - Giám đốc Công ty Vaccin và Sinh phẩm số 1 về những vấn đề này.
PV: Thưa bà, sau khi có được chủng virut cúm A/H1N1, Công ty Vaccin và Sinh phẩm số 1 đang sản xuất vaccin ở giai đoạn nào? Trong bao lâu nữa chúng ta mới có vaccin này để sử dụng?
GS. Nguyễn Thu Vân: Trên công nghệ có được của sản xuất vaccin cúm A/H5N1 chúng tôi có những thuận lợi khi bắt tay vào sản xuất vaccin cúm A/H1N1. Hiện chúng tôi đang trải qua nghiên cứu thử nghiệm trong phòng thí nghiệm, nếu thuận lợi nhất cũng phải đến năm 2011 mới có vaccin thành phẩm sử dụng cho cộng đồng.
Vẫn biết chúng ta đang chạy đua với đại dịch nhưng sản xuất vaccin dù thế nào cũng phải tuân thủ đầy đủ và nghiêm ngặt những quy trình kỹ thuật và cấp phép của quốc gia, quốc tế mới được sử dụng rộng rãi trong cộng đồng. Bắt đầu từ giai đoạn phân lập được virut, nghiên cứu trong phòng thí nghiệm và thử nghiệm lâm sàng. Khi các giai đoạn này thành công thì cần phải được Hội đồng y đức của quốc gia thông qua mới làm hồ sơ đăng ký đến các cơ quan có thẩm quyền để được cấp phép lưu hành.
PV: Xin bà cho biết tình hình sản xuất vaccin cúm A/H1N1 của các nhà sản xuất vaccin lớn trên thế giới hiện nay? để giúp người dân ở những nơi chưa có khả năng sản xuất được vaccin này, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) có những yêu cầu phân bổ nguồn vaccin cúm A/H1N1 như thế nào?
GS. Nguyễn Thu Vân: Theo tôi được biết thì phải đến đầu năm 2010, các hãng vaccin lớn trên thế giới mới có thể có được vaccin cúm A/H1N1, ngoại trừ Trung Quốc là nước thông báo đã cho ra đời vaccin này.
Trong tình hình đại dịch như hiện nay, các hãng vaccin trên thế giới không chỉ quan tâm đến vấn đề lợi nhuận khi sản xuất vaccin mà họ cần phải chia sẻ trách nhiệm cộng đồng. Do năng lực sản xuất vaccin cúm A/H1N1 hiện nay chưa có đủ cho tất cả mọi người cho nên WHO yêu cầu các hãng sản xuất được vaccin này phải cấp cho nhu cầu của chính quốc gia mình, tiếp đó sẽ là những nước không có khả năng sản xuất vaccin. Những nước nào muốn nhập vaccin cúm này phải theo con đường không lợi nhuận để người dân nghèo có cơ hội tiếp cận.
PV: Bà đánh giá như thế nào khi Trung Quốc tuyên bố vaccin cúm A/H1N1 của họ chỉ cần một mũi duy nhất và có hiệu lực 1 năm trong khi các hãng vaccin khác và Công ty Vaccin và Sinh phẩm số 1 vẫn tuân thủ chỉ định 2 mũi?
GS. Nguyễn Thu Vân: Công ty chúng tôi cũng như các hãng vaccin lớn trên thế giới đều có chỉ định sử dụng 2 mũi vaccin cúm trong phòng các bệnh cúm nói chung, kể cả cúm A/H5N1 hay cúm A/H1N1 vì như vậy mới đạt được hiệu giá kháng thể bảo vệ. Trung Quốc đã từng tuyên bố vaccin viêm não Nhật Bản của họ chỉ sử dụng 1 mũi duy nhất nhưng khi hỏi đến nhà sản xuất thì họ vẫn nói phải sử dụng 3 mũi!
Đứng trên những yêu cầu của sản xuất vaccin thì chưa thể khẳng định vaccin của Trung Quốc có hiệu lực miễn dịch 1 năm hay không vì chưa đủ thời gian thẩm định, do họ mới đưa vào thử nghiệm lâm sàng thành công vào tháng 8/2009.
PV: Theo bà, khi chúng ta chưa tự chủ được vaccin cúm A/H1N1 thì có nên nhập khẩu sớm để phục vụ cộng đồng không? Chúng ta có thể nhập khẩu vaccin bán thành phẩm để giảm giá thành?
GS. Nguyễn Thu Vân: Đối với nước ta, có được nguồn vaccin sớm để phục vụ cộng đồng là điều cần thiết, do dịch cúm A/H1N1 ngày một bùng phát mạnh mẽ hơn, điều kiện thời tiết vào mùa thu đông sẽ khiến các ca bệnh tăng lên nhiều hơn nữa. Chúng tôi cũng đã liên hệ với các nhà sản xuất vaccin trên thế giới đặt hàng của họ khoảng 1 triệu liều vaccin cúm A/H1N1 vào đầu năm tới. Tuy nhiên, người dân Việt Nam chưa có thói quen tiếp cận với vaccin cúm, hằng năm Việt Nam chỉ nhập khoảng vài trăm nghìn liều vaccin cúm mùa, chi phí cho mỗi liều vaccin này khoảng 10USD, trong khi chỉ định tiêm vaccin này thường là 2 mũi, đây cũng là một khó khăn cho cộng đồng.
Nếu Việt Nam sản xuất được vaccin này thì giá thành sẽ giảm đi một nửa. Chúng tôi cũng tính đến giải pháp nhập vaccin cúm A/H1N1 ở dạng bán thành phẩm (chỉ cần kiểm tra độ an toàn chứ không phải qua kiểm tra thực địa lâm sàng) về sản xuất vaccin dạng thành phẩm, như thế có thể giảm được 1/3 giá thành của mỗi mũi vaccin.
PV: Xin cảm ơn bà!
Lê Hảo (thực hiện)