Sâu răng sữa có thể gây đau nhức, ảnh hưởng đến việc ăn uống, học tập và sinh hoạt hằng ngày của trẻ. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến nhiễm khuẩn tại chỗ, sưng đau, áp xe, thậm chí trở thành ổ lưu trú vi khuẩn gây ra các bệnh toàn thân như viêm phổi, viêm khớp… và nhiều biến chứng nguy hiểm khác. Việc điều trị muộn cũng khiến cha mẹ tốn nhiều thời gian và chi phí hơn.
Răng sữa đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ, vì vậy cần được chăm sóc đúng cách và điều trị kịp thời khi bị sâu.
Trước hết, răng sữa đảm nhiệm chức năng ăn nhai và phát âm. Khi răng sữa bị sâu sẽ khiến trẻ bị đau nhức, ăn uống kém, ảnh hưởng đến dinh dưỡng và khả năng học nói.
Bên cạnh đó, răng sữa còn có vai trò "giữ chỗ" cho răng vĩnh viễn. Những chiếc răng sữa khỏe mạnh giúp định hướng để răng vĩnh viễn mọc đúng vị trí. Nếu răng sữa bị sâu nặng và phải nhổ sớm, các răng kế cận có thể xô lệch, làm răng vĩnh viễn mọc chen chúc, sai khớp cắn sau này. Ngoài ra, sâu răng sữa không điều trị còn có thể gây nhiễm trùng, áp xe và ảnh hưởng trực tiếp đến mầm răng vĩnh viễn nằm bên dưới nướu.
Vì sao răng sữa dễ bị sâu?
Có nhiều nguyên nhân khiến răng sữa dễ bị sâu, trong đó thường gặp nhất là:
Vi khuẩn trong mảng bám răng tác động lên các thức ăn chứa gluxit còn sót lại trên bề mặt răng, chuyển hóa thành acid. Khi môi trường trong miệng có pH dưới 5, quá trình hủy khoáng men răng xảy ra, làm mất mô cứng và hình thành sâu răng.
Chủng vi khuẩn có khả năng gây sâu răng cao nhất là Streptococcus mutans. Ngoài ra, một số vi khuẩn khác như Actinomyces, Lactobacillus… cũng được xác định có liên quan đến sâu răng.
Sâu răng là một trong những vấn đề răng miệng phổ biến nhất ở trẻ em.
Một số yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng sâu răng ở trẻ gồm:
- Men răng: Men răng thiểu sản hoặc kém khoáng hóa dễ bị hủy khoáng, làm tổn thương sâu răng tiến triển nhanh hơn.
- Hình thể răng: Các răng có hố rãnh sâu dễ tích tụ mảng bám và khó làm sạch. Phần lớn các trường hợp sâu răng khởi phát từ hố rãnh tự nhiên. Một số bất thường hình dạng răng như răng sinh đôi, răng dính, núm phụ… cũng làm tăng nguy cơ sâu răng.
- Vị trí răng: Răng mọc lệch, chen chúc khiến mảng bám dễ lưu giữ, làm tăng nguy cơ sâu răng.
- Nước bọt: Nước bọt có vai trò làm sạch tự nhiên, tạo lớp màng bảo vệ men răng, trung hòa môi trường axit, cung cấp khoáng chất hỗ trợ quá trình tái khoáng. Giảm lưu lượng hoặc tốc độ chảy của nước bọt sẽ làm tăng nguy cơ sâu răng.
- Chế độ ăn uống: Ăn nhiều đường, thói quen ăn trước khi đi ngủ hoặc bú bình kéo dài đều làm tăng nguy cơ sâu răng.
- Vệ sinh răng miệng: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Việc vệ sinh kém làm giảm khả năng loại bỏ mảng bám và các tác nhân gây sâu răng.
Điều trị sâu răng sữa
Tùy từng mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ có phương pháp điều trị phù hợp.
Đối với các tổn thương sâu răng sớm, mục tiêu điều trị là tăng cường tái khoáng, ngăn chặn quá trình hủy khoáng để phục hồi men răng. Các biện pháp bao gồm:
- Liệu pháp fluor với nồng độ cao dưới dạng gel, dung dịch hoặc véc-ni bôi lên vùng tổn thương.
- Bổ sung canxi, phospho dạng gel để hỗ trợ tái khoáng.
- Hướng dẫn trẻ chải răng bằng kem có fluor.
- Tư vấn chế độ ăn uống hợp lý, bổ sung khoáng chất cần thiết.
Khi tổn thương đã hình thành lỗ sâu, bác sĩ sẽ lấy bỏ toàn bộ mô răng nhiễm khuẩn, bảo vệ tủy và hàn kín phục hồi mô cứng bằng vật liệu phù hợp.
Phòng ngừa sâu răng sữa cho trẻ
Sâu răng sữa là tình trạng thường gặp, nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu cha mẹ chú ý chăm sóc răng miệng đúng cách cho trẻ:
- Bắt đầu vệ sinh răng miệng ngay từ khi trẻ chưa mọc răng bằng cách dùng gạc mềm, sạch lau nướu hằng ngày.
- Tập cho trẻ chải răng ngay khi mọc những chiếc răng đầu tiên, sử dụng bàn chải lông mềm và có sự hỗ trợ của cha mẹ, ít nhất 2 lần mỗi ngày.
- Không để trẻ ngậm bình sữa khi ngủ.
- Hạn chế các thực phẩm chứa nhiều đường.
- Đưa trẻ đi khám răng định kỳ để phát hiện sớm sâu răng, viêm nướu và các vấn đề khớp cắn do thói quen xấu như mút tay, thở miệng.
Quan trọng nhất, cha mẹ không nên chủ quan cho rằng răng sữa không cần giữ gìn. Việc điều trị và bảo tồn răng sữa đúng thời điểm sẽ tạo nền tảng để răng vĩnh viễn mọc đúng - đều - khỏe.
