Sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp, nhiều người bệnh lo lắng nếu không được chỉ định điều trị i-ốt phóng xạ (I-131) thì liệu tế bào ung thư có còn tồn tại trong cơ thể hay không.
Tuy nhiên, đây không phải phương pháp điều trị bắt buộc đối với tất cả bệnh nhân. Việc có cần sử dụng I-131 hay không phụ thuộc vào đặc điểm khối u, nguy cơ tái phát và đánh giá cụ thể của bác sĩ.
1. Không phải cứ mổ ung thư tuyến giáp là phải điều trị I-131
"Đã mổ ung thư tuyến giáp rồi mà không uống i-ốt phóng xạ, liệu có còn tế bào ung thư trong người không?" Đây là băn khoăn thường gặp ở nhiều người bệnh sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp.
Khi được chẩn đoán mắc ung thư và trải qua phẫu thuật, người bệnh thường mong muốn loại bỏ bệnh càng triệt để càng tốt. Vì vậy, i-ốt phóng xạ đôi khi được xem là bước điều trị bổ trợ nhằm tiêu diệt những tế bào ung thư còn sót lại, góp phần giảm nguy cơ tái phát.
Tuy nhiên, cần hiểu rằng i-ốt phóng xạ không phải phương pháp điều trị bắt buộc đối với tất cả người bệnh sau phẫu thuật ung thư tuyến giáp. Việc có chỉ định hay không phải dựa trên đánh giá cụ thể về nguy cơ và lợi ích ở từng trường hợp.
I-ốt phóng xạ (I-131) được sử dụng trong điều trị một số loại ung thư tuyến giáp biệt hóa, chủ yếu là ung thư thể nhú và thể nang. Phương pháp này dựa trên đặc tính hấp thu i-ốt của tế bào tuyến giáp. Sau khi được đưa vào cơ thể, I-131 tập trung tại các tế bào còn khả năng bắt giữ i-ốt và phát ra bức xạ để phá hủy chúng.
Sau phẫu thuật, I-131 có thể được sử dụng nhằm tiêu diệt mô tuyến giáp còn sót lại, hỗ trợ điều trị các tế bào ung thư còn tồn tại hoặc những ổ ung thư di căn có khả năng hấp thu i-ốt. Tuy nhiên, hiệu quả của phương pháp còn phụ thuộc vào đặc điểm tế bào ung thư và tình trạng bệnh.
Đáng lưu ý, còn mô tuyến giáp sau phẫu thuật không đồng nghĩa với việc vẫn còn tế bào ung thư. Một lượng mô tuyến giáp lành tính có thể vẫn tồn tại sau mổ. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào yếu tố này để kết luận người bệnh cần điều trị I-131.

Không phải người bệnh ung thư tuyến giáp nào sau phẫu thuật cũng cần điều trị i-ốt phóng xạ. Ảnh AI.
2. Những trường hợp nào có thể không cần i-ốt phóng xạ?
Với một số trường hợp ung thư tuyến giáp biệt hóa nguy cơ thấp, người bệnh đã được phẫu thuật phù hợp, không có bằng chứng bệnh tồn tại hoặc di căn, việc bổ sung i-ốt phóng xạ thường không mang lại lợi ích rõ rệt về kết quả điều trị.
Trong những trường hợp này, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi định kỳ thay vì chỉ định I-131 ngay sau phẫu thuật. Đây là cách tiếp cận phù hợp với xu hướng điều trị cá thể hóa, giúp tránh sử dụng những phương pháp không thực sự cần thiết.
Ngược lại, ở người bệnh có nguy cơ tái phát cao, khối u lan rộng, có di căn hạch hoặc di căn xa, hay còn tổn thương có khả năng hấp thu i-ốt, điều trị I-131 có thể đóng vai trò quan trọng trong chiến lược kiểm soát bệnh.
Việc chỉ định điều trị không thể áp dụng theo một công thức chung. Bác sĩ cần xem xét nhiều yếu tố, trong đó có kết quả giải phẫu bệnh sau phẫu thuật, kích thước và đặc điểm khối u, mức độ xâm lấn ra ngoài tuyến giáp, tình trạng di căn hạch, diện cắt phẫu thuật và các dấu hiệu cho thấy bệnh có thể còn tồn tại.
Bên cạnh đó, các xét nghiệm và phương tiện chẩn đoán hình ảnh sau mổ như siêu âm vùng cổ, nồng độ thyroglobulin và kháng thể kháng thyroglobulin (TgAb) trong những trường hợp phù hợp cũng góp phần giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ, từ đó đưa ra quyết định điều trị.
Do đó, không thể chỉ căn cứ vào việc người bệnh đã cắt một phần hay toàn bộ tuyến giáp để quyết định có cần sử dụng I-131 hay không. Mỗi trường hợp cần được đánh giá toàn diện dựa trên đặc điểm bệnh lý và tình trạng sức khỏe cụ thể.
3. Cân nhắc lợi ích và nguy cơ trước khi điều trị
Bên cạnh những lợi ích tiềm năng, i-ốt phóng xạ cũng có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn. Những biểu hiện thường gặp gồm viêm tuyến nước bọt, sưng đau vùng tuyến nước bọt, khô miệng, giảm tiết nước bọt và thay đổi vị giác. Mức độ ảnh hưởng có thể khác nhau tùy thuộc vào liều I-131 và đặc điểm của từng người bệnh.
Một số nguy cơ dài hạn cũng cần được cân nhắc, đặc biệt ở những người phải sử dụng liều cao hoặc điều trị lặp lại. Mặc dù các biến chứng nghiêm trọng tương đối hiếm gặp, việc chỉ định điều trị vẫn cần dựa trên sự cân bằng giữa lợi ích dự kiến và nguy cơ có thể xảy ra.
Vì vậy, người bệnh không nên tự yêu cầu điều trị I-131 chỉ vì lo sợ còn tế bào ung thư, cũng không nên từ chối khi bác sĩ đã có chỉ định phù hợp. Quyết định điều trị cần được trao đổi rõ ràng giữa bác sĩ và người bệnh, trong đó cần giải thích cụ thể mục tiêu điều trị, lợi ích dự kiến, tác dụng không mong muốn và các lựa chọn theo dõi.
4. Không điều trị I-131 không có nghĩa là điều trị chưa đầy đủ
Không được chỉ định i-ốt phóng xạ không đồng nghĩa với việc người bệnh chưa được điều trị triệt để hoặc vẫn còn ung thư trong cơ thể. Đây có thể chính là phương án phù hợp nhất sau khi bác sĩ đã đánh giá đầy đủ nguy cơ và lợi ích.
Ngược lại, người bệnh được chỉ định I-131 cũng không nên mặc định rằng ung thư đã ở giai đoạn nặng. Đây là phương pháp điều trị bổ trợ được cân nhắc dựa trên nhiều đặc điểm bệnh lý, chứ không chỉ căn cứ vào giai đoạn ung thư.
Sau phẫu thuật, người bệnh vẫn cần tuân thủ lịch tái khám và theo dõi lâu dài theo hướng dẫn của bác sĩ. Tùy từng trường hợp, việc theo dõi có thể bao gồm khám lâm sàng, siêu âm vùng cổ, xét nghiệm thyroglobulin, kháng thể kháng thyroglobulin và đánh giá chức năng tuyến giáp.
Người bệnh cũng cần sử dụng hormone tuyến giáp đúng chỉ định nếu được kê đơn, không tự ý điều chỉnh liều hoặc ngừng thuốc.
Điều quan trọng là người bệnh cần hiểu rõ tình trạng bệnh, nguy cơ tái phát và mục tiêu điều trị của mình. Việc không sử dụng i-ốt phóng xạ trong những trường hợp không có chỉ định không phải là bỏ sót điều trị, mà có thể là lựa chọn phù hợp nhằm bảo đảm hiệu quả và hạn chế những can thiệp không cần thiết.

