Sau 60 tuổi bị chóng mặt sau khi ăn là bệnh gì?

Nhiều người cao tuổi có thói quen nghỉ ngơi sau bữa ăn nhưng đôi khi vừa đứng dậy đã cảm thấy choáng váng, tối sầm mặt hoặc phải vịn vào bàn ghế để giữ thăng bằng. Những biểu hiện này thường bị cho là do tuổi tác, ăn uống kém hoặc cơ thể mệt mỏi. Tuy nhiên, nếu tình trạng lặp lại nhiều lần, đặc biệt trong khoảng 30–60 phút sau bữa ăn, người bệnh cần lưu ý nguy cơ hạ huyết áp sau ăn.

1. Vì sao người cao tuổi dễ chóng mặt sau bữa ăn?

Hạ huyết áp sau ăn là tình trạng huyết áp giảm bất thường sau khi ăn, thường gặp ở người lớn tuổi, nhất là những người trên 65 tuổi hoặc đang mắc các bệnh mạn tính.

Thông thường, khi thức ăn đi vào đường tiêu hóa, cơ thể sẽ tăng lượng máu đến dạ dày và ruột để phục vụ quá trình tiêu hóa. Để duy trì huyết áp ổn định, tim và hệ thống mạch máu phải điều chỉnh nhịp nhàng, giúp bảo đảm máu vẫn được cung cấp đầy đủ cho các cơ quan.

Tuy nhiên, ở người cao tuổi, khả năng điều hòa này có thể suy giảm. Khi các mạch máu không co lại đủ mức hoặc nhịp tim không tăng tương ứng, huyết áp có thể giảm, khiến người bệnh cảm thấy hoa mắt, chóng mặt, yếu sức, thậm chí ngất xỉu.

Tình trạng này dễ gặp hơn ở những người có tiền sử tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh Parkinson hoặc rối loạn hệ thần kinh tự chủ. Một số thuốc điều trị cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng điều hòa huyết áp của cơ thể.

Đáng chú ý, những bữa ăn quá no, đặc biệt chứa nhiều tinh bột và đường, có thể khiến huyết áp giảm rõ hơn ở người có nguy cơ. Không ít trường hợp xuất hiện triệu chứng sau bữa sáng hoặc bữa trưa nhưng lại ít gặp vào buổi tối.

Mặc dù không phải mọi cơn chóng mặt sau ăn đều do tụt huyết áp, đây vẫn là nguyên nhân cần được xem xét, nhất là khi người bệnh thường xuyên có cảm giác choáng váng vào cùng một thời điểm sau các bữa ăn.

2. Nhận biết tụt huyết áp sau ăn như thế nào?

Biểu hiện thường gặp nhất là hoa mắt, chóng mặt, cảm giác lâng lâng, mệt mỏi hoặc đứng không vững. Một số người có thể nhìn mờ, buồn nôn, vã mồ hôi hoặc cảm thấy sắp ngất.

Các triệu chứng thường xuất hiện trong vòng hai giờ sau bữa ăn, phổ biến nhất ở khoảng 30–60 phút đầu.

Theo tiêu chí thường được sử dụng trong lâm sàng, hạ huyết áp sau ăn có thể được nhận biết khi huyết áp tâm thu giảm khoảng 20 mmHg trở lên trong vòng hai giờ sau ăn. Chẳng hạn, huyết áp tâm thu trước bữa ăn là 135 mmHg nhưng sau đó giảm xuống 110 mmHg, kèm chóng mặt, đây là thay đổi đáng để bác sĩ đánh giá.

Để nhận biết sớm, gia đình có thể hỗ trợ người cao tuổi đo huyết áp tại nhà bằng máy đo điện tử bắp tay. Nên đo sau khi ngồi nghỉ, trước bữa ăn và kiểm tra lại ở các mốc 30 phút, 60 phút sau ăn. Với người có triệu chứng muộn, bác sĩ có thể yêu cầu theo dõi thêm đến hai giờ.

Khi đo, cần giữ tư thế nhất quán, ghi lại chỉ số huyết áp, thời điểm ăn, món ăn và các triệu chứng đi kèm. Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn thay vì chỉ dựa vào một kết quả đo đơn lẻ.

Tuy nhiên, chóng mặt sau ăn cũng có thể liên quan đến hạ đường huyết, mất nước, tác dụng phụ của thuốc, rối loạn nhịp tim hoặc tụt huyết áp khi thay đổi tư thế. Vì vậy, không nên tự kết luận nguyên nhân chỉ từ một vài lần đo tại nhà.

Đặc biệt, nếu người bệnh ngất, đau ngực, khó thở hoặc có dấu hiệu đột quỵ như méo miệng, yếu tay chân đột ngột, nói khó, cần gọi cấp cứu ngay.

3. Làm gì để hạn chế chóng mặt và nguy cơ té ngã?

Với người thường xuyên bị hạ huyết áp sau ăn, điều chỉnh thói quen sinh hoạt có thể giúp giảm triệu chứng và hạn chế nguy cơ té ngã.

Trước hết, nên chia lượng thức ăn thành các bữa nhỏ thay vì ăn quá no trong một lần. Bữa ăn cần cân đối giữa tinh bột, chất đạm, chất béo và rau xanh, hạn chế lượng lớn tinh bột hấp thu nhanh nếu thường xuyên xuất hiện triệu chứng sau ăn.

Người cao tuổi cũng nên tránh đứng dậy quá nhanh ngay sau bữa ăn. Khi cảm thấy choáng váng, cần ngồi hoặc nằm nghỉ ở vị trí an toàn, nhờ người thân hỗ trợ thay vì cố gắng đi lại.

Việc uống đủ nước rất quan trọng nhưng cần phù hợp với tình trạng sức khỏe. Người mắc suy tim, suy thận hoặc được bác sĩ yêu cầu hạn chế dịch không nên tự ý uống nhiều nước để nâng huyết áp.

Ngoài ra, những người đang dùng thuốc điều trị tăng huyết áp, thuốc lợi tiểu hoặc thuốc ảnh hưởng đến huyết áp cần trao đổi với bác sĩ về thời điểm và liều dùng. Tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc, giảm liều hoặc thay đổi giờ uống.

Nếu tình trạng chóng mặt lặp lại, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc từng khiến người bệnh té ngã, cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra. Bác sĩ có thể chỉ định theo dõi huyết áp, đánh giá bệnh nền và điều chỉnh phương pháp điều trị phù hợp.

Chóng mặt sau ăn không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng ở người cao tuổi, một lần mất thăng bằng cũng có thể dẫn đến chấn thương nghiêm trọng. Theo dõi huyết áp đúng cách và nhận biết những thay đổi bất thường sẽ giúp người bệnh chủ động phòng ngừa rủi ro, duy trì sinh hoạt an toàn.

Người phụ nữ 35 tuổi phát hiện mắc ung thư máu từ dấu hiệu hoa mắt

SKĐS - Bệnh nhân H. (35 tuổi) mắc ung thư máu cấp tính, còn gọi là bệnh bạch cầu cấp.