Sởi là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus thuộc họ paramyxovirus gây ra. Bệnh lây qua đường hô hấp, có xu hướng phát triển mạnh vào mùa Đông – Xuân và dễ bùng phát thành dịch. Một người mắc sởi có thể lây cho 12–18 người xung quanh, chỉ khi cộng đồng có trên 95% dân số có miễn dịch đặc hiệu thì chuỗi lây truyền mới bị cắt đứt.
Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, sởi dễ gây biến chứng nặng như viêm phổi, viêm tai giữa, viêm não, viêm màng não, viêm loét giác mạc, suy giảm miễn dịch kéo dài và có thể tử vong.
1.Bệnh sởi lây truyền như thế nào?
Bệnh sởi lây truyền qua đường hô hấp do tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi họng của người nhiễm bệnh qua giọt bắn khi ho hoặc hắt hơi, nói chuyện,…. Đôi khi bệnh có thể lây gián tiếp qua những đồ vật mới bị nhiễm các chất tiết đường mũi họng của người bệnh.
Sởi có tính lây truyền cao và chỉ có thể cắt đứt được sự lây truyền của bệnh trong cộng đồng khi khi tỷ lệ miễn dịch bảo vệ đặc hiệu đạt trên 95%.
2. Ai nguy cơ cao mắc bệnh sởi?
Tất cả người chưa có miễn dịch với sởi đều có nguy cơ mắc bệnh. Tại Việt Nam, nhóm có nguy cơ cao mắc sởi là:
- Trẻ nhỏ do không còn miễn dịch từ mẹ truyền sang nhưng chưa được tiêm vắc xin
- Trẻ đã tiêm vắc xin nhưng chưa có đáp ứng miễn dịch
- Người lớn chưa từng mắc sởi hoặc chưa tiêm vắc xin trước đây
Bệnh sởi lây truyền qua đường hô hấp do tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mũi họng của người nhiễm bệnh, qua giọt bắn khi ho hoặc hắt hơi, nói chuyện.
3. Biểu hiện khi mắc sởi
- Sốt
- Chảy nước mắt, nước mũi, ho khan, khàn tiếng
- Mắt đỏ, có gỉ mắt hoặc sưng nề mí mắt
- Ban sởi thường xuất hiện sau khi sốt 3 – 4 ngày
4. Nhóm trẻ dễ chuyển nặng khi mắc sởi
- Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi, đặc biệt là nhũ nhi (dưới 12 tháng tuổi)
- Trẻ chưa được tiêm vắc xin sởi hoặc tiêm không đầy đủ
- Trẻ suy dinh dưỡng, thiếu Vitamin A
- Trẻ có bệnh nền
- Cơ địa suy giảm miễn dịch
5. Mức độ nguy hiểm khi mắc sởi
Một ca bệnh sởi có thể lây cho 12-18 người, với tốc độ và phạm vi lây lan mạnh hơn cúm và thủy đậu rất nhiều. Nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây những biến chứng nguy hiểm như: viêm thanh quản, viêm phế quản, viêm phổi; viêm não, viêm màng não; viêm tai giữa, viêm ruột, viêm loét giác mạc; suy giảm miễn dịch, thậm chí có thể gây tử vong.
6. Cách chăm sóc trẻ mắc sởi tại nhà
Tất cả trẻ mắc sởi nên được đưa đến khám tại các cơ sở y tế để bác sĩ đánh giá mức độ bệnh. Trường hợp trẻ đủ điều kiện chăm sóc tại nhà, cha mẹ cần chú ý:
- Cách ly trẻ bị bệnh tại phòng riêng, đảm bảo thoáng mát, đủ ánh sáng mặt trời.
- Người chăm sóc đeo khẩu trang, rửa tay sạch trước và sau mỗi lần tiếp xúc với trẻ.
- Theo dõi nhiệt độ của trẻ, dùng hạ sốt paracetamol khi trẻ sốt ≥ 38,5 độ C với liều từ 10-15mg/kg cách 4-6 giờ.
- Vệ sinh mắt, mũi, răng miệng bằng dung dịch nước muối sinh lý.
- Tắm cho trẻ hàng ngày bằng nước ấm trong phòng tắm kín, tránh gió lùa.
- Tích cực cho trẻ bú mẹ.
- Trẻ lớn nên ăn thức ăn lỏng dễ tiêu hóa và uống nhiều nước.
- Uống thuốc theo đơn và tái khám theo hẹn của bác sĩ.
Thời điểm Tết Nguyên đán sắp đến gần, lịch trình di chuyển dày đặc cùng việc gặp gỡ, sum họp đông người tạo điều kiện thuận lợi cho các bệnh truyền nhiễm nói chung, đặc biệt là bệnh sởi lây lan nhanh chóng.
7. Dấu hiệu trẻ chuyển nặng cần đi khám ngay
- Trẻ li bì, bú kém, ăn kém, bỏ bú
- Trẻ nôn nhiều, tiêu chảy phân lỏng nhiều
- Trẻ khó thở, thở nhanh
- Trẻ ho tăng, ho liên tục
- Trẻ sốt cao liên tục, không đáp ứng/đáp ứng kém với thuốc hạ sốt
- Trẻ co giật, hôn mê
- Hết ban mà trẻ vẫn còn sốt
8. Cách phòng lây nhiễm bệnh sởi cho trẻ
- Tiêm vắc xin phòng bệnh là cách tốt nhất. Cho trẻ đủ 9 tháng tuổi tiêm vắc xin mũi 1và nhắc lại mũi 2 vào lúc 15 – 18 tháng tuổi.
- Vệ sinh tay bằng nước và xà phòng hoặc bằng dung dịch có chứa cồn.
- Khi ho hoặc hắt hơi hãy dùng khuỷu tay hoặc khăn giấy che miệng (bỏ giấy vào thùng rác).
- Đeo khẩu trang.
- Bổ sung đầy đủ dinh dưỡng cho trẻ.
- Khi trẻ điều trị bệnh tại các cơ sở y tế cần để rác đúng nơi quy định, sắp xếp đồ dùng gọn gàng.
