Từ biểu tượng văn hóa đến ngành hàng nông nghiệp đa giá trị
Ngày 21/8, tại Hội trường Đảng ủy xã Hồng Minh, tỉnh Hưng Yên, Hội thảo quốc gia "Hoa sen gắn với phát triển làng nghề" sẽ diễn ra với sự tham dự của khoảng 150 đại biểu, nhằm tìm giải pháp phát triển cây sen theo hướng sinh thái, đa giá trị và bền vững.
Hội thảo do Cục Kinh tế hợp tác và Phát triển nông thôn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Viện Nghiên cứu Rau quả - Học viện Nông nghiệp Việt Nam; Hội Sinh vật cảnh Việt Nam và Đảng ủy xã Hồng Minh phối hợp tổ chức.
PGS.TS Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Viên cứu Rau quả cho biết, hoa sen từ lâu gắn bó với đời sống văn hóa, tinh thần và sản xuất của người Việt Nam. Không chỉ mang vẻ đẹp thanh cao, thuần khiết, cây sen còn có giá trị về thực phẩm, dược liệu, cảnh quan, bảo vệ môi trường và phát triển du lịch.
Gắn phát triển hoa sen với làng nghề là hướng đi bền vững. Ảnh: Đặng Văn
Hầu hết các bộ phận của cây sen như hoa, hạt, ngó, củ, lá, tâm sen và gương sen đều có thể được khai thác để tạo ra sản phẩm hàng hóa. Từ một loại cây thích nghi với vùng đất trũng, đất khó canh tác, sen đang từng bước trở thành ngành hàng nông nghiệp đa giá trị, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và cải thiện cảnh quan nông thôn.
Tại nhiều địa phương như Đồng Tháp, Huế, Hà Nội, Hưng Yên, Nghệ An, Hải Phòng, Lào Cai và Ninh Bình, các mô hình sản xuất sen gắn với chế biến, sản phẩm OCOP, du lịch nông nghiệp và bảo tồn giá trị văn hóa bản địa đang được quan tâm phát triển.
Tuy nhiên, ngành hàng sen vẫn đối mặt với không ít hạn chế. Sản xuất còn phân tán, thiếu vùng nguyên liệu tập trung; giống và quy trình kỹ thuật chưa đồng bộ; sản phẩm chế biến chưa đa dạng. Liên kết giữa sản xuất, chế biến và tiêu thụ chưa thực sự bền vững, trong khi việc xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và phát triển làng nghề sen chưa tương xứng với tiềm năng.
Hội thảo quốc gia "Hoa sen gắn với phát triển làng nghề" được tổ chức nhằm đánh giá thực trạng, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp đưa cây sen trở thành ngành hàng có giá trị kinh tế cao, gắn với phát triển làng nghề, du lịch và xây dựng nông thôn mới.
Đa dạng hóa sản phẩm, xây dựng vùng nguyên liệu
Các đại biểu dự Hội thảo sẽ tập trung trao đổi về tiềm năng phát triển ngành hàng sen; bảo tồn và phát triển các giống sen bản địa, giống sen có giá trị kinh tế, cảnh quan và văn hóa; xây dựng vùng nguyên liệu tập trung gắn với chế biến, tiêu thụ sản phẩm.
Một nội dung quan trọng là đa dạng hóa các sản phẩm từ hoa, hạt, ngó, củ, lá và các bộ phận khác của cây sen, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong sản xuất, quản lý vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và thương mại sản phẩm.
Hội thảo cũng bàn về phát triển sản phẩm đặc trưng, sản phẩm OCOP, xây dựng thương hiệu sen của từng địa phương; phát triển làng nghề gắn với bảo tồn văn hóa, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân; phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm và không gian cảnh quan từ sen.
Bên cạnh đó, việc tổ chức liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp, hợp tác xã, làng nghề và người sản xuất được xác định là yếu tố quan trọng để hình thành chuỗi giá trị bền vững. Các giải pháp nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường và khai thác hiệu quả những vùng đất trũng, đất khó sản xuất cũng được đặt ra.
Báo cáo đề dẫn "Phát triển hoa sen gắn với phát triển làng nghề, xây dựng nông thôn mới và du lịch nông nghiệp" do PGS.TS. Đặng Văn Đông trình bày, tập trung phân tích tiềm năng, những vấn đề đặt ra và định hướng phát triển ngành hàng sen Việt Nam trong giai đoạn mới.
Các tham luận sẽ chia sẻ kinh nghiệm phát triển ngành hàng sen gắn với bảo tồn và phát triển làng nghề tại Đồng Tháp; xây dựng vùng nguyên liệu, đẩy mạnh chế biến, đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao giá trị cây sen tại thành phố Huế.
Kinh nghiệm phát triển sản xuất sen thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường tại Hà Nội; phát triển cây sen gắn với bảo vệ môi trường và xây dựng cảnh quan tại Nghệ An; mô hình liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và nông dân tại vùng núi Lào Cai cũng được giới thiệu.
Trong khi đó, Hải Phòng sẽ chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất sen gắn với du lịch nông nghiệp và phát triển làng nghề.
Các đại biểu dự kiến tập trung thảo luận về cơ chế, chính sách; khoa học - công nghệ; tổ chức sản xuất; liên kết thị trường; xây dựng thương hiệu và huy động nguồn lực để hình thành các vùng sản xuất sen có quy mô, chất lượng và hiệu quả cao.
Một hoạt động đáng chú ý trong khuôn khổ Hội thảo là Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác (MOU) giữa các địa phương, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và hợp tác xã. Hoạt động này được kỳ vọng tạo nền tảng cho hợp tác nghiên cứu, chuyển giao giống và quy trình kỹ thuật, xây dựng vùng nguyên liệu, phát triển sản phẩm chế biến, xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu. Đồng thời, các bên sẽ từng bước phối hợp hình thành các tuyến, điểm du lịch nông nghiệp và mạng lưới liên kết ngành hàng sen giữa các địa phương.
