Sao Hỏa lưu giữ nhiều dấu tích của hoạt động núi lửa dữ dội cách đây hơn 3 tỷ năm. Trong giai đoạn đó, Olympus Mons – ngọn núi lửa lớn nhất được biết đến trong Hệ Mặt Trời, bắt đầu hình thành. Các thiết bị đo địa chấn cũng từng ghi nhận những rung chấn nhỏ, thường được gọi là "động đất Sao Hỏa".
Dòng dung nham từ Alba Mons (Sao Hỏa), được chụp ảnh vào năm 2019. (Ảnh: NASA)
Cho đến nay, các nhà khoa học chưa phát hiện sulfur dioxide (SO₂), một loại khí thường gắn liền với hoạt động núi lửa, trong bầu khí quyển hành tinh này.
Trong nghiên cứu mới, một nhóm chuyên gia quốc tế đã phát hiện mối liên hệ giữa những đợt xuất hiện bất thường của hydro clorua (HCl) trong khí quyển Sao Hỏa với khả năng tồn tại hoạt động magma bên dưới bề mặt. Đây cũng là một loại khí có thể được giải phóng trong các quá trình núi lửa.
Theo nhóm nghiên cứu, sự hiện diện của HCl có thể là dấu hiệu cho thấy các buồng magma vẫn đang hoạt động ở sâu dưới lòng đất. Tuy nhiên, khí này cũng có thể hình thành thông qua những phản ứng hóa học diễn ra trong khí quyển, vì vậy nguồn gốc của nó vẫn cần được xác minh.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Science Advances, tập trung vào những lần phát hiện HCl lặp đi lặp lại tại khu vực gần Alba Mons, một ngọn núi lửa cổ đại trên Sao Hỏa.
Các nhà khoa học đưa ra giả thuyết rằng khí thoát ra từ những khối dung nham nằm sâu dưới lòng đất có thể bị giữ lại bên dưới lớp băng trong những tháng lạnh. Khi nhiệt độ tăng lên vào đầu mùa hè, lượng khí tích tụ này có thể được giải phóng vào khí quyển.
Dấu vết HCl được ghi nhận bởi tàu quỹ đạo ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO), dự án hợp tác giữa Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) và Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga (Roscosmos).
Nhóm nghiên cứu do Aleksandr Trokhimovsky thuộc Viện Nghiên cứu Vũ trụ của Viện Hàn lâm Khoa học Nga và Daniel Mege thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan đồng dẫn đầu. Bên cạnh dấu hiệu khí bất thường, các nhà khoa học còn xác định được một số vết nứt hẹp dường như mới hình thành trong khu vực, trong đó có những vết nứt rộng chưa đến 1 m.
Theo nhóm nghiên cứu, những khe nứt này có thể đóng vai trò như các đường dẫn, cho phép khí từ những khu vực nóng chảy bên dưới bề mặt thoát lên khí quyển.
Nếu giả thuyết được xác nhận, Sao Hỏa có thể không hoàn toàn là một thế giới địa chất đã chết như nhiều người từng nghĩ. Dù vậy, hiện chưa có bằng chứng trực tiếp xác nhận magma vẫn đang hoạt động hoặc núi lửa sắp phun trào.
Các nhà khoa học cho rằng hoạt động núi lửa trên Sao Hỏa có thể từng mạnh mẽ hơn nhiều so với hiện nay. Khi đó, nhiệt độ dưới lòng đất cao hơn, bầu khí quyển dày đặc hơn và nước lỏng hiện diện dồi dào hơn. Sự kết hợp của những yếu tố này có thể tạo ra môi trường thuận lợi hơn cho sự sống của vi sinh vật.
Những khu vực có khả năng rò rỉ khí núi lửa không chỉ có ý nghĩa trong việc tìm hiểu hoạt động địa chất hiện tại của Sao Hỏa, mà còn có thể trở thành mục tiêu đáng chú ý trong hành trình tìm kiếm dấu hiệu sự sống trên Hành tinh Đỏ.
