Ở U Bon (Thái Lan) có sân bay U Bon, đây là một trong ba sân bay mà ngày xưa Mỹ đã thuê của Thái Lan để dùng cho máy bay quân sự đi ném bom Việt Nam (U Bon, U Đon và U Ta Pao). Ông Nip Pôn, tên Việt là Bôn, là chủ tịch hội người Việt ở U Bon kể rằng thời chiến tranh ở đây máy bay lên xuống nườm nượp, có lần một tiểu đội đặc công Việt Nam đã vào tận sân bay này để phá máy bay, nhưng bị lộ ngay từ vòng ngoài. Ba chiến sĩ hy sinh và 6 người bị bắt, ra tòa án Thái Lan, và... được thả. Lý do là cả sáu chiến sĩ đều nói rằng: Chúng tôi không đánh Thái Lan mà đánh Mỹ. Mỹ mang bom sang Việt Nam ném, chúng tôi đánh máy bay Mỹ.
 Bác Hồ với kiều bào Thái Lan |
Ở U Bon có rất nhiều người thờ hoặc giữ các kỷ vật về Bác Hồ. Có gia đình có hẳn một cái bàn thờ Bác Hồ trong nhà hương khói luôn đủ đầy. Ông Bôn có một cuốn album chỉ sưu tầm ảnh Bác Hồ, hàng trăm bức ở mọi thời kỳ, từ tấm ảnh thuở bác phụ bếp trên tàu La tu sơ tơ rê vi lơ đến ảnh ở đại hội Tua, từ ảnh bác tát nước đến ảnh Lễ tang Bác... trong đó có một bức lần đầu tiên tôi thấy, ấy là bức ảnh bác Hồ trong vai nhà sư thời bác hoạt động ở Thái Lan. Chúng tôi chuyền tay nhau tập album của gia đình ông Bôn và hiểu họ đã thành kính đến như thế nào, thương mến đến như thế nào để từng người trong gia đình đều bỏ thời gian và công sức, ngày này qua ngày khác, sưu tầm ảnh Bác Hồ, hàng trăm bức, đầy một album lớn trong điều kiện rất khó khăn và thiếu thông tin lẫn tư liệu. Chúng tôi cũng nói chuyện với ông và ngạc nhiên là ông hiểu về lịch sử cuộc đời bác khá rõ. Ngày sinh tháng đẻ, quê quán, anh chị em, quá trình hoạt động, đặc biệt họ rất tự hào là Bác đã từng ở Thái Lan. Chúng tôi ngạc nhiên và sửng sốt là bởi, ở cái nơi ấy, tiếng Việt còn rất lõm bõm và hãn hữu mà những câu chuyện về Bác Hồ lại được lưu truyền vừa rộng vừa sâu như thế. Tình cảm ấy xuất phát tự tấm lòng những người con xa xứ. Rất ngạc nhiên nữa là nhiều người nhớ quê mình rất lõm bõm dù họ cũng đã từng về theo đường... du lịch mà lại nhớ vanh vách chuyện Bác Hồ.
 Bác Hồ trong vai một nhà Sư. |
Tiếc là chúng tôi không đến được bản Mạy, tỉnh Nakhon Phanom, nơi bác Hồ đã ở thời năm 1928- 1929 với tên Thầu Chín, nơi vẫn còn ngôi nhà của Bác, nhưng việc gặp ông Bôn và những người như ông ở U Bon đã ấm lòng những người khách du lịch chúng tôi, và quả thật, ở đấy, chúng tôi cảm thấy như đang ở nhà...
Bài và ảnhVĂN CÔNG HÙNG