Chuyến du hý Ao Vua mới đây với lãnh đạo Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam (SKVN) gồm Chủ tịch Hội – NSND Tiến Thọ; Trưởng ban Sáng tác – nhà văn Chu Lai hóa ra lại vỡ được nhiều điều. Những quyết sách bạo tay, những thay đổi táo bạo trong đường hướng hoạt động vài năm trở lại đây, đặc biệt trong việc đầu tư sáng tác nay đã bắt đầu thấy hiệu quả. SK đã bắt đầu có sự chuyển động tích cực báo hiệu sự khởi sắc. Những thành tựu này sẽ được tôn vinh trong Ngày Sân khấu Việt Nam (12/8 âm lịch) tức ngày 27/9/2012.
Ngành sân khấu náo nức với ngày giỗ Tổ
Ngày Sân khấu Việt Nam là ngày hội lớn của ngành SK và công chúng yêu SK. Khắp các tỉnh thành trên cả nước, các nghệ sĩ SK đều có những hoạt động nghệ thuật để chào mừng sự kiện này. Tại Hà Nội, trong ngày giỗ Tổ, Hội Nghệ sĩ SKVN sẽ tôn vinh các nghệ sĩ cao tuổi đã có nhiều đóng góp vào sự phát triển của ngành SK, được ghi nhận công lao bằng giải thưởng Hồ Chí Minh, giải thưởng Nhà nước, các danh hiệu NSND, NSƯT: NSND Chu Văn Thức, NSND Huỳnh Nga, NSND Lê Huệ… Đặc biệt năm nay, cũng nằm trong chuỗi hoạt động chào mừng Ngày SKVN, Hội Nghệ sĩ SKVN cũng tổ chức trọng thể lễ kỷ niệm 100 năm ngày sinh của nhà văn, nhà viết kịch Học Phi – một trong những tên tuổi lớn của SKVN hiện đại. Những sáng tác của ông chủ yếu về đề tài cách mạng mà nổi bật là hình ảnh người cộng sản vẫn còn nóng hổi tính thời sự cho đến ngày hôm nay. Tròn 100 tuổi nhưng ông vẫn minh mẫn, vẫn miệt mài trên những trang viết, chưa một ngày ngơi nghỉ. Không phải ông chạy đua với thời gian, mà với ông, việc viết ra những con chữ, ghi lại những gì “nhìn thấy, sờ thấy, ngửi thấy” lại như một cách nạp năng lượng để ông quên bi kịch của nỗi cô đơn trên cõi đời. Nhân dịp này, Nhà hát chèo Việt Nam dựng lại vở Ni cô Đàm Vân của ông viết từ năm 1976, khi ông ở tuổi 64.
Cũng tại ngày hội này, Hội Nghệ sĩ SKVN sẽ trao giải thưởng năm 2011 và trao giải thưởng cuộc thi kịch bản 2 năm 2010 – 2011.
Đã có bột để gột nên hồ
Giải thưởng năm 2011 của Hội vẫn không tìm được kịch bản xứng đáng để trao giải A, vẫn lặp lại chuyện của 7 - 8 mùa giải trước đó. Chỉ có điều lâu lắm rồi, năm nay Hội mới lại trao 3 giải diễn viên xuất sắc, 1 giải biên đạo múa xuất sắc và 1 giải đạo diễn xuất sắc. Đi tìm “hoa hậu” cho kịch bản SK bao năm nay sao lắm nhọc nhằn. Đã từng có nhiều ý kiến đề nghị sao không “so bó đũa chọn cột cờ” bởi đó là uy tín nghề nghiệp của các tác giả. Lãnh đạo Hội đương nhiên cũng có những lý lẽ riêng khi đề cao tính chất lượng trong việc thẩm định.
Rất mừng cuộc thi kịch bản SK 2010 - 2011 của Hội đã tìm ra “hoa hậu” xứng đáng. 11 kịch bản trên tổng số 175 kịch bản thuộc các thể loại gửi về Hội đã được trao giải. Kịch bản Thấp thoáng những gương mặt người của tác giả Xuân Đức đã được trao giải A với trị giá tiền thưởng là 50 triệu đồng. Trong Liên hoan SK kịch nói chuyên nghiệp toàn quốc vừa qua tại TP. Huế (7/2012), vở diễn Thấp thoáng những gương mặt người của Nhà hát kịch Hà Nội (đạo diễn NSND Hoàng Dũng) đã giành được Huy chương vàng.
Vài năm trở lại đây, trại sáng tác của Hội đã làm đảo lộn định đề cũ: trại là nơi an dưỡng của các tác giả cao tuổi và nơi du hí của các tác giả trẻ bởi lối đầu tư cào bằng và lối đánh trống ghi tên xí chỗ như trước đây. Lần này, tác giả đến trại phải có đề cương chi tiết, phải tham gia sinh hoạt đọc kịch góp ý cho nhau và sau mỗi trại, Hội tìm ra 3 kịch bản xuất sắc để đầu tư. Những vở được đưa lên sàn có vở thành công, có vở chưa thành công bởi ý tưởng sáng tạo táo bạo của tác giả dù đã gặp được khát khao thay đổi tư duy của các đoàn, nhưng ở đây vẫn còn độ chênh về ý tưởng sáng tác, năng lượng sáng tác và sự triển khai của các đơn vị nghệ thuật. Thế nhưng điều mừng nhất của cuộc thi kịch bản 2010 – 2011 là hầu như tất cả các kịch bản được giải thưởng cao cũng đều là những vở giành được kết quả tốt trong các kỳ liên hoan SK chuyên nghiệp. Một số tên tuổi gạo cội vẫn giữ được phong độ của mình: tác giả Nguyễn Khắc Phục, Hà Đình Cẩn, Nguyễn Quang Lập, Nguyễn Quang Vinh… Những kịch bản vạm vỡ gặt hái được từ cuộc thi đã góp phần xốc lại vấn đề muôn thuở của SK: thừa kịch bản yếu, thiếu kịch bản hay, từ đây, nhiều kịch bản được đưa vào đời sống sàn diễn khiến lãnh đạo Hội cũng đỡ tủi khi cứ bị ì xèo sau mỗi lần kết thúc trại rằng, con đường thuận nhất của các kịch bản sau mỗi trại sáng tác là đi vào ngăn kéo!
Những thành quả bước đầu từ sự đổi mới cách làm không chỉ mang lại những tác phẩm tiềm năng mà còn góp phần làm không khí sáng tạo sôi động trở lại, đánh thức một số tác giả đang lim dim ngủ, chực lãng quên SK bừng tỉnh trở lại. Có bột sẽ gột nên hồ - hy vọng từ đây, ánh đèn từ các nhà hát sẽ luôn sáng để làm hài lòng những “người tình của SK” (khán giả).
Lan Hương