Dự án cải tạo kênh Ba Bò là một trong những dự án trọng điểm được đầu tử hơn 740 tỷ đồng nhằm giải quyết tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng đang ảnh hưởng đến sức khỏe của hàng chục ngàn người dân. Thế nhưng, hàng loạt sai phạm trong đền bù, giải tỏa, thu hồi đất đã làm dự án dậm chân tại chỗ, còn người dân thì tiếp tục chịu cảnh sống chung với ô nhiễm.
Một thửa đất hai giá khác nhau
Tiếp xúc với báo chí, các hộ dân chịu ảnh hưởng của dự án tỏ ra bức xúc khi bị yêu cầu sớm bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư trong khi việc áp giá đền bù vẫn chưa đồng nhất. Bà Nguyễn Thị Ý (72 tuổi, con liệt sĩ, ngụ tại 026/2/25/27/12/1A, KP1, phường Bình Chiểu) cho biết: "Nhà tôi vẻn vẹn có 51,26m2, được xây dựng từ đầu năm 2003 để ở và có chỗ thờ ba tôi. Nhà đã được UBND quận Thủ Đức cấp số nhà năm 2004, có điện, thuộc khu dân cư tự tạo. Vậy mà khi giải tỏa họ chỉ bồi thường cho tôi là đất nông nghiệp xen cài khu dân cư giá 1,9 triệu đồng/m2. Trong khi đó, nhà ông Chiều sát vách nhà tôi, xây dựng năm 2004 thì lại được bồi thường giá đất ở 4,1 triệu đồng/m2. Cả hai nhà cùng một thửa đất, cùng tự chuyển mục đích làm nhà ở mà lại được bồi thường hai giá khác nhau".
Ông Phạm Hoàng Dậu, bà Nguyễn Thị Oanh, ông Nguyễn Văn Nghiêm... cùng diện bị giải tỏa trắng phản ánh, việc Ban bồi thường giải phóng mặt bằng quận Thủ Đức có nhiều sai phạm trong việc áp đơn giá bồi thường. Qua xác minh, đất của những hộ trên đều mua của ông Đặng Văn Dìa cả chục năm nay, nhưng khi thu hồi, các hộ có đất thuộc thửa 22 không được bồi thường mà chỉ được hỗ trợ bồi thường bằng 100% giá đất nông nghiệp năm 2009 là 108.000đ/m2. Thế nhưng, những hộ "cùng cảnh ngộ" như ông Nguyễn Văn Lê lại được bồi thường theo đất nông nghiệp xen cài khu dân cư là 1.868.000đ/m2. Các hộ Nguyễn Trọng Huệ, Phạm Văn Hiên, Phan Thanh Liêm, Lê Hữu Tề... lại được bồi thường đất thổ cư 4,1 triệu đồng/m2.
Trao đổi với phóng viên các cơ quan thông tấn báo chí, ông Phạm Hoài Anh, Phó Chủ tịch UBND phường Bình Chiểu, quận Thủ Đức thừa nhận, công tác đền bù, giải phóng mặt bằng dự án cải tạo kênh Ba Bò vừa qua có sai sót. Với một số hộ do cán bộ địa chính xác minh nguồn gốc đất sai nên không được bồi thường, sau khi họ khiếu nại phường và Ban giải phóng mặt bằng dự án đã xem lại và đã điều chỉnh, đền bù đúng, đủ. Riêng đối với trường hợp ông Phạm Hoàng Dậu có đến 4 bản xác minh nguồn gốc sử dụng đất cho cùng một thửa đất bị thu hồi thì cả bốn có nội dung khác nhau cũng đang được xem xét lại.
 Sai phạm trong thu hồi đất nên dự án cải tạo kênh Ba Bò vẫn chậm tiến độ.(Ảnh chụp ngày 4/4/2010). |
Tiền tỷ chi sai
Việc xác minh nguồn gốc đất của các cán bộ địa phương để Ban bồi thường áp giá cho các hộ dân là cực kỳ quan trọng. Thế nhưng không hiểu vì lý do gì, những người có trách nhiệm "cầm cân nảy mực" lại làm việc hết sức tách trắc dẫn đến những "lỗi" hết sức khó hiểu, gây bất bình dư luận và nguy cơ thất thoát tiền ngân sách hàng tỷ đồng. Chỉ tính riêng trường hợp của hộ dân bị bồi thường là Quách Tiến Nguyên, Ban bồi thường giải phóng mặt bằng đã chi sai với số tiền 3,52 tỷ đồng.
Thửa đất của ông Nguyên có diện tích 1.938,6m2 nằm ở vị trí mặt tiền đường tỉnh lộ 43. Tuy nhiên trên thực tế, thửa đất này không vuông vắn mà chỉ có 2,84m giáp mặt tiền, còn phần nở hậu 5,5m. Thế nhưng, Ban bồi thường vẫn quyết định áp giá toàn bộ diện tích đất theo vị trí mặt tiền đường là 8,52 triệu đồng/m2, với tổng số tiền bồi thường hơn 11,8 tỷ đồng. Căn cứ CV số 7575/HD-LS ngày 7/8/2008 hướng dẫn áp dụng bảng giá các loại đất ban hành kèm theo Quyết định số 144/2007/QĐ-UBND ngày 27/12/2007 của UBND TP. HCM đang còn hiệu lực, thì việc áp giá bồi thường này đã gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước.
Văn bản trả lời về những phản ánh của báo chí, Phó chủ tịch UBND quận Thủ Đức Lê Văn Lộc, sau khi kiểm tra toàn bộ hồ sơ của hộ dân này, việc Ban bồi thường, giải tỏa tham mưu UBND quận ban hành quyết định chi trả đối với trường hợp trên là "chưa phù hợp" vì hiện trạng đất có một phần diện tích không gắn với vị trí mặt tiền tỉnh lộ 43. Do đó, Ban bồi thường đã điều chỉnh đơn giá bằng 70% đơn giá mặt tiền (5,964 triệu đồng/m2) và số tiền chênh lệch phải thu hồi là 3,452 tỷ đồng. Hiện nay, UBND quận đang chỉ đạo Ban bồi thường giải phóng phối hợp cùng các ngành chức năng có biện pháp thu hồi số tiền để hoàn trả ngân sách Nhà nước.
Tuy nhiên, ngoài hộ ông Nguyên, có thêm 5 trường hợp khác cũng chi sai với số tiền lớn và Ban bồi thường đã "sửa sai" bằng cách ra quyết định thu hồi để hoàn trả ngân sách. Thế nhưng liệu có thu được khoản tiền chi sai này không khi mà người dân đã nhận tiền đền bù và đi chỗ khác, hoặc đã sử dụng hết không còn khả năng chi trả? Trong trường hợp đó thì ai sẽ là người phải chịu trách nhiệm?!
Ngày 4/4/2010, có mặt tại kênh Ba Bò, chúng tôi chứng kiến cảnh dòng kênh vẫn đen kịt, bọt trắng nổi lều bều trên dòng kênh. Còn những người dân bị thu hồi đất không đúng quy định vẫn tiếp tục gửi đơn khiếu nại đến các cơ quan chức năng. Rõ ràng, những sự việc chưa minh bạch trong thực hiện pháp luật về thu hồi đất tại dự án này cần được làm rõ để dòng kênh Ba Bò bớt cảnh ô nhiễm, quyền lợi người dân bị thu hồi đất được đảm bảo đúng quy định của Nhà nước.
Thùy Trang