Nhiều người cao tuổi vẫn có tâm lý chờ đục thủy tinh thể (cườm khô) "chín muồi" mới phẫu thuật. Tuy nhiên, bác sĩ nhãn khoa cảnh báo, việc trì hoãn điều trị có thể làm tăng nguy cơ biến chứng.
Theo thống kê của ngành Y tế, Việt Nam hiện có khoảng 2 triệu người mù lòa, trong đó khoảng 70% trường hợp có nguyên nhân do đục thủy tinh thể. Đây là bệnh lý có thể điều trị hiệu quả bằng phẫu thuật nếu được phát hiện và can thiệp ở thời điểm phù hợp.
Mỗi năm, cả nước ghi nhận thêm khoảng 150.000 ca mắc mới, phần lớn ở người trên 50 tuổi. Đáng lo ngại, ước tính khoảng 35% người cao tuổi mắc bệnh không biết rằng tình trạng suy giảm thị lực do đục thủy tinh thể có thể được cải thiện bằng điều trị.
Nhiều người chủ quan cho rằng mắt mờ là biểu hiện tất yếu của tuổi già, trong khi một bộ phận khác gặp khó khăn trong tiếp cận thông tin và dịch vụ y tế, đặc biệt là người thuộc hộ nghèo, người sống neo đơn hoặc ở vùng sâu, vùng xa.
Bác sĩ khám tầm soát đục thủy tinh thể (cườm khô) cho người cao tuổi. Ảnh: H.Nguyệt
Nguy cơ này càng đáng quan tâm trong bối cảnh dân số Việt Nam đang già hóa nhanh. Năm 2024, cả nước có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên và dự báo con số này sẽ xấp xỉ 18 triệu người vào năm 2030. Sự gia tăng số người cao tuổi đồng nghĩa với nhu cầu khám, phát hiện và điều trị các bệnh lý mắt liên quan đến tuổi tác, trong đó có đục thủy tinh thể, ngày càng lớn.
ThS.BS Lê Nguyễn Trường An - Giám đốc Chuyên môn Bệnh viện Mắt Sài Gòn Bình Dương cho biết, đục thủy tinh thể là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây suy giảm thị lực và mù lòa ở người cao tuổi. Tuy nhiên, nhiều người ở vùng sâu, vùng xa, hoàn cảnh kinh tế neo đơn vẫn phải âm thầm chịu đựng bóng tối vì điều kiện đi lại khó khăn và rào cản chi phí.
"Nhiều người cao tuổi vẫn giữ thói quen chờ cườm "chín muồi" mới chịu đi mổ. Thực tế y khoa hiện đại đã chứng minh phẫu thuật đúng thời điểm là chìa khóa quyết định kết quả thị lực. Khi can thiệp ở giai đoạn thích hợp, việc tán nhuyễn nhân cườm bằng sóng siêu âm Phaco diễn ra rất nhẹ nhàng, bảo toàn tối đa tế bào nội mô giác mạc, giúp vết mổ nhanh lành và mắt phục hồi thị lực sáng rõ nhanh chóng.
Ngược lại, nếu để cườm quá già, bao thể thủy tinh phồng to dễ dẫn đến tăng nhãn áp cấp, viêm màng bồ đào, gây đau nhức dữ dội và khiến ca phẫu thuật trở nên phức tạp hơn rất nhiều", BS An nói.
Theo bác sĩ An, không phải mọi trường hợp đều có cùng thời điểm phẫu thuật hoặc tốc độ hồi phục. Người bệnh cần được khám, đánh giá tình trạng mắt, bệnh lý đi kèm và nhu cầu thị giác để lựa chọn phương án điều trị phù hợp. Việc lựa chọn thủy tinh thể nhân tạo cũng cần căn cứ vào chỉ định chuyên môn, khả năng tài chính và thói quen sinh hoạt của từng người.
"Phía sau mỗi ca phẫu thuật không chỉ là việc cải thiện thị lực, mà còn là cơ hội giúp người cao tuổi lấy lại sự chủ động trong sinh hoạt, giảm phụ thuộc vào người thân và nâng cao chất lượng cuộc sống", bác sĩ chia sẻ.
Người bị bệnh có cảm giác nhìn qua màng sương khói, mờ đục, nhìn có quầng, màu sắc kém sinh động. Ảnh minh họa.
Bác sĩ khuyến cáo người cao tuổi nên khám mắt định kỳ và đi khám sớm khi có biểu hiện nhìn mờ tăng dần, nhìn kém khi thiếu sáng, chói mắt hoặc màu sắc trở nên nhạt hơn. Đây có thể là những dấu hiệu của đục thủy tinh thể, nhưng cũng có thể liên quan đến các bệnh lý mắt khác cần được chẩn đoán.
Đục thủy tinh thể thường tiến triển từ từ nên người bệnh dễ thích nghi với tình trạng nhìn mờ và trì hoãn việc thăm khám. Tuy nhiên, không nên chờ đến khi gần như mất thị lực mới tìm đến bác sĩ. Khám chuyên khoa giúp xác định nguyên nhân, đánh giá mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt và lựa chọn thời điểm điều trị phù hợp.
Bác sĩ An cũng cho hay sau một năm thành lập, bệnh viện đã tổ chức hơn 230 chương trình thiện nguyện, hơn 3.000 ca mổ mắt tìm lại ánh sáng và hàng ngàn nụ cười ấm áp. Đội ngũ y bác sĩ cùng những chuyến xe đã vượt qua hàng trăm cây số, đến tận từng xã, phường, nhà văn hóa khu phố để thăm khám và tầm soát thị lực cho hơn 30.000 người dân. Bên cạnh thuốc men và thăm khám, những phần quà ấm áp nghĩa tình đã được gửi trao đến các cụ già neo đơn, gia đình chính sách, người có công với cách mạng.