Uống vitamin để khỏe hơn, tăng sức đề kháng, đẹp da, bớt mệt mỏi… đang trở thành một "trào lưu" trên mạng xã hội.
Nhưng có một điều ít người để ý: cơ thể không phải cứ được cung cấp càng nhiều vitamin thì càng khỏe. Có người uống vitamin C mỗi ngày vì "tăng miễn dịch", người khác dùng vitamin D liều cao vì "chống loãng xương", vitamin nhóm B để "bổ thần kinh", vitamin E để "đẹp da"…Đến khi xuất hiện tê bì, buồn nôn, đau bụng, sỏi thận hay bất thường xét nghiệm mới biết rằng thứ mình đang uống hằng ngày có thể chính là nguyên nhân.
Uống vitamin để khỏe hơn, tăng sức đề kháng, đẹp da, bớt mệt mỏi… đang trở thành một "trào lưu" trên mạng xã hội. Ảnh A.I
Vitamin là những vi chất thiết yếu, tham gia vào hàng loạt quá trình chuyển hóa, miễn dịch, tạo máu, hoạt động thần kinh và duy trì cấu trúc, chức năng của cơ thể. Phần lớn nhu cầu vitamin có thể được đáp ứng bằng chế độ ăn đa dạng, cân đối. Bổ sung vitamin có vai trò trong một số trường hợp thiếu hụt, nhu cầu tăng cao hoặc chế độ ăn không đáp ứng đủ.
1. Thiếu vitamin cần bổ sung hoàn toàn khác với uống vitamin để phòng mọi bệnh
Vitamin nào dễ gây tác dụng không mong muốn khi dùng quá liều?
Vitamin | Khi dùng quá mức có thể gặp | Điều cần lưu ý |
|---|---|---|
Vitamin A | Đau đầu, buồn nôn, tổn thương gan, bất thường xương; liều cao trong thai kỳ có thể gây dị tật thai nhi | Đặc biệt thận trọng với vitamin A dạng retinol/retinyl palmitate |
Vitamin D | Tăng canxi máu, buồn nôn, khát nhiều, tiểu nhiều, sỏi thận; nặng có thể suy thận, rối loạn nhịp tim | Ngộ độc thường liên quan đến dùng chế phẩm liều cao kéo dài |
Vitamin B6 | Tổn thương thần kinh ngoại biên, tê bì, rối loạn cảm giác, mất phối hợp vận động | Không nên dùng kéo dài các chế phẩm B6 liều cao nếu không có chỉ định |
Vitamin C | Rối loạn tiêu hóa; liều cao kéo dài có thể làm tăng nguy cơ sỏi thận ở một số người | Không phải cứ uống càng nhiều thì miễn dịch càng tốt |
Vitamin E | Tăng nguy cơ chảy máu, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc phối hợp thuốc ảnh hưởng đông máu | Cần thận trọng ở người đang dùng thuốc chống đông/kháng kết tập tiểu cầu |
Thông tin từ Viện Quốc gia về Thực phẩm bổ sung của Mỹ (NIH-ODS) cho thấy nhiều vitamin và khoáng chất có giới hạn dung nạp tối đa – UL. Vượt quá mức này không đồng nghĩa chắc chắn sẽ bị ngộ độc, nhưng nguy cơ tác dụng bất lợi tăng lên. Đáng chú ý, vitamin B6, C, D và vitamin A dạng tiền tạo sẵn đều có những giới hạn an toàn cần lưu ý.
2. Đừng nghĩ vitamin tan trong nước thì uống bao nhiêu cũng được
Đây là một trong những hiểu lầm phổ biến nhất.
Vitamin nhóm B và vitamin C chủ yếu tan trong nước, nhưng tan trong nước không có nghĩa là hoàn toàn vô hại khi dùng liều cao. Vitamin B6 là ví dụ điển hình: sử dụng lượng cao từ chế phẩm bổ sung trong thời gian dài có thể gây tổn thương thần kinh nghiêm trọng. Một số người có thể xuất hiện tê bì, rối loạn cảm giác hoặc khó kiểm soát vận động.
Vitamin D: càng cao chưa chắc càng tốt
Vitamin D đang được nhiều người tự bổ sung với suy nghĩ "bổ xương", "tăng miễn dịch". Nhưng sử dụng liều cao kéo dài mà không có chỉ định có thể gây tăng canxi máu, dẫn tới buồn nôn, yếu cơ, khát nhiều, tiểu nhiều, sỏi thận; trường hợp nặng có thể gây tổn thương thận, rối loạn nhịp tim và những biến chứng nghiêm trọng.
3. Cẩn thận với "liều chồng liều"
Một nguy cơ rất thường gặp là uống nhiều sản phẩm nhưng không biết mình đang uống trùng vitamin.
Một người có thể dùng multivitamin, thêm vitamin C, vitamin D, viên "đẹp da", sản phẩm "tăng sức đề kháng" và thực phẩm tăng cường vi chất. Mỗi sản phẩm tưởng như chỉ bổ sung một lượng nhỏ, nhưng tổng lượng từ tất cả các nguồn có thể vượt giới hạn an toàn. NIH cũng khuyến cáo không nên "uống chồng" nhiều sản phẩm bổ sung nếu chưa được tư vấn.
Đừng biến vitamin thành thuốc bổ dùng theo cảm tính. Bổ sung vitamin nên bắt đầu từ một câu hỏi rất đơn giản: "Cơ thể tôi thực sự cần gì?" Ảnh AI
4. Bổ sung vitamin cần 'đúng bệnh – đúng vitamin – đúng liều'
Điều quan trọng nhất không phải là hỏi "Vitamin nào tốt nhất?", mà là hỏi:
Tôi có thực sự thiếu vitamin đó không? Tôi cần bổ sung để giải quyết vấn đề gì? Liều bao nhiêu? Trong bao lâu?
Đặc biệt, người có bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai, trẻ em, người cao tuổi hoặc người đang sử dụng nhiều thuốc nên trao đổi với bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi dùng các chế phẩm vitamin liều cao.
Vitamin là chất thiết yếu, nhưng "thiết yếu" không có nghĩa là "càng nhiều càng tốt". Khi cơ thể thiếu, bổ sung đúng có thể mang lại lợi ích rõ ràng. Nhưng khi không thiếu mà vẫn tự ý dùng liều cao theo lời mách bảo hoặc theo "trend", lợi ích chưa chắc xuất hiện nhưng tác dụng không mong muốn có thể đến trước.
Xem thêm video được quan tâm
Điều gì sẽ xảy ra khi ăn một quả cam mỗi ngày | SKĐS