Viêm não mô cầu có tốc độ diễn tiến rất nhanh, gây ra nhiều tổn thương nghiêm trọng cho hệ thần kinh và tuần hoàn. Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ điều trị y khoa, chế độ nuôi dưỡng đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình tái tạo tế bào và tăng cường miễn dịch.
Tuy nhiên, không ít người chăm sóc mắc phải những thói quen sai lầm khiến tình trạng sức khỏe bệnh nhân trở nên tồi tệ hơn. Nhiều gia đình tự ý áp dụng chế độ kiêng khem khắt khe hoặc cố gắng bồi bổ quá mức bằng các món ăn khó tiêu. Việc thiếu hụt dưỡng chất thiết yếu hay gây áp lực lên hệ tiêu hóa đều làm giảm khả năng đề kháng, khiến cơ thể người bệnh chậm phục hồi và làm gia tăng nguy cơ gặp các biến chứng nguy hiểm.
1. Dinh dưỡng quan trọng đối với bệnh nhân viêm não mô cầu
Chế độ dinh dưỡng cho người bệnh viêm màng não do não mô cầu cần ưu tiên thực phẩm mềm, lỏng, dễ tiêu hóa và giàu dưỡng chất. Ảnh minh họa AI
Theo ThS.BS Lê Quang Dương, Giám đốc Trung tâm Phát triển Sức khỏe Bền vững (VietHealth), khi vi khuẩn tấn công, cơ thể người bệnh rơi vào trạng thái đáp ứng viêm đáp ứng toàn thân. Quá trình này làm gia tăng tốc độ chuyển hóa cơ bản, dẫn đến việc tiêu hao năng lượng và phân hủy protein trong cơ thể diễn ra nhanh hơn bình thường.
Người mắc bệnh viêm não mô cầu thường xuyên gặp phải triệu chứng sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn hoặc rối loạn ý thức. Những yếu tố này khiến người bệnh sụt cân nhanh chóng, suy giảm sức đề kháng và kéo dài thời gian nằm viện. Cho ăn đúng phương pháp sẽ giúp duy trì khối cơ, bảo vệ niêm mạc đường tiêu hóa và cung cấp nguyên liệu cho hệ miễn dịch sản sinh tế bào kháng thể.
2. Sai lầm khi ép người bệnh ăn quá nhiều đạm
ThS.BS Lê Quang Dương cho biết, một trong những thói quen phổ biến của nhiều gia đình là cố gắng bồi bổ thật nhiều thịt đỏ, hải sản hay nước hầm xương đậm đặc ngay trong giai đoạn bệnh đang phát triển cấp tính.
Quan niệm này chưa hoàn toàn chính xác. Trong giai đoạn sốt cao và viêm nặng, chức năng gan và thận của người bệnh bị giảm sút. Việc dung nạp lượng lớn đạm khó tiêu sẽ tạo thêm áp lực chuyển hóa cho các cơ quan này, dễ gây rối loạn tiêu hóa, đầy hơi, thậm chí làm gia tăng cảm giác buồn nôn.
Thay vì các loại thịt nhiều mỡ, người chăm sóc nên lựa chọn nguồn protein dễ hấp thu như:
- Thịt gia cầm bỏ da, cá lóc, cá thu.
- Trứng gà tươi nấu chín kỹ.
- Các loại đậu đỗ đã qua chế biến mềm.
3. Kiêng khem quá mức làm tăng rủi ro
Chế độ ăn cần đảm bảo sự đa dạng, đầy đủ 4 nhóm chất chính: bột đường, đạm, chất béo lành mạnh, vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên, nhiều người vì lo sợ bệnh tiến triển nặng hơn hoặc lo ngại các hiện tượng dị ứng nên đã áp dụng chế độ ăn kiêng khắt khe. Người bệnh chỉ ăn cháo trắng muối vừng hoặc uống nước cháo loãng trong nhiều ngày liên tục.
Việc thiếu hụt dinh dưỡng kéo dài sẽ làm suy giảm nhanh chóng lượng vi chất cần thiết như kẽm, sắt, vitamin A, C, D. Đây là những thành phần tham gia trực tiếp vào quá trình chống lại vi khuẩn của hệ miễn dịch. Thói quen kiêng khem không khoa học khiến cơ thể bệnh nhân viêm não mô cầu rơi vào trạng thái suy kiệt, làm chậm quá trình lành tổn thương và làm tăng rủi ro gặp phải các biến chứng thứ phát.
4. Bỏ qua việc bù nước và điện giải đúng cách
Sốt cao liên tục và nôn mửa là nguyên nhân hàng đầu gây ra tình trạng mất nước, rối loạn điện giải ở người bệnh. Mất nước nghiêm trọng có thể làm giảm thể tích tuần hoàn, ảnh hưởng tiêu cực đến huyết áp và chức năng thận.
Nhiều gia đình chỉ cho bệnh nhân uống nước lọc thông thường. Nước lọc không thể bù đắp lại lượng muối khoáng như natri, kali đã mất qua mồ hôi và dịch nôn.
Để bù nước hiệu quả cho người bệnh viêm não mô cầu, cần lưu ý:
- Sử dụng dung dịch Oresol pha đúng liều lượng theo hướng dẫn trên bao bì.
- Cho bệnh nhân uống từng ngụm nhỏ, chia làm nhiều lần trong ngày.
- Bổ sung thêm nước hoa quả tươi ít đường như nước dừa, nước cam ép pha loãng.
- Tránh xa các loại nước có gas, nước ngọt đóng chai hoặc đồ uống chứa caffein.
5. Cho người bệnh ăn thực phẩm quá khô, cứng
Tổn thương thần kinh do bệnh gây ra có thể khiến phản xạ nuốt của bệnh nhân bị ảnh hưởng đáng kể. Cho người bệnh ăn thực phẩm quá cứng, quá khô hoặc miếng to dễ dẫn đến nguy cơ hóc, sặc thức ăn vào đường hô hấp, gây ra biến chứng viêm phổi nguy hiểm.
Trong giai đoạn cấp tính và phục hồi sớm, thực đơn cần được chế biến dưới dạng lỏng, mềm, dễ nuốt như cháo xay, súp, dinh dưỡng dạng lỏng chuyên dụng. Khi sức khỏe người bệnh cải thiện, phản xạ nuốt tốt hơn mới chuyển dần sang thức ăn dạng sệt và thức ăn mềm.
6. Cách xây dựng thực đơn cho người bệnh
ThS.BS Lê Quang Dương khuyên, để hỗ trợ quá trình điều trị đạt kết quả tốt nhất, người chăm sóc nên tuân thủ các nguyên tắc dinh dưỡng sau:
Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì 3 bữa chính, hãy chia thành 6 - 8 bữa nhỏ trong ngày để giảm tải cho hệ tiêu hóa và giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất tốt hơn.
Đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm: Thực phẩm phải được nấu chín kỹ, ăn ngay sau khi chế biến để tránh nhiễm khuẩn đường ruột.
Theo dõi cân nặng và thể trạng: Quan sát khả năng dung nạp thức ăn của bệnh nhân hằng ngày để điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp.
Tham khảo ý kiến bác sĩ: Với các trường hợp bệnh nặng, hôn mê hoặc khó nuốt, cần có sự chỉ định của bác sĩ chuyên khoa về việc nuôi dưỡng qua xông dạ dày hoặc qua đường tĩnh mạch.
Chăm sóc dinh dưỡng đúng phương pháp sẽ giúp bệnh nhân viêm não mô cầu tăng cường thể trạng, hỗ trợ rút ngắn thời gian điều trị và hạn chế tối đa các biến chứng không mong muốn.
