1. Sắt, kẽm và biotin có vai trò gì đối với mái tóc?
Rụng tóc có thể liên quan đến tình trạng thiếu hụt vi chất. Sắt, kẽm và biotin đều đóng vai trò nhất định trong quá trình phát triển và duy trì sức khỏe của mái tóc. Tuy nhiên, mỗi vi chất có chức năng riêng và chỉ thực sự cần bổ sung khi chế độ ăn không đáp ứng đủ hoặc cơ thể bị thiếu hụt.
- Sắt tham gia tạo hemoglobin, protein trong hồng cầu có nhiệm vụ vận chuyển oxy đến các mô. Khi cơ thể thiếu sắt, đặc biệt khi thiếu máu do thiếu sắt, chu kỳ phát triển của tóc có thể bị ảnh hưởng, dẫn đến tóc rụng nhiều hơn bình thường. Tình trạng này có thể gặp ở phụ nữ có kinh nguyệt nhiều, người ăn uống thiếu sắt hoặc có chế độ ăn hạn chế kéo dài. Tuy nhiên, mối liên hệ giữa lượng sắt dự trữ và các dạng rụng tóc chưa hoàn toàn thống nhất; không phải ai rụng tóc cũng cần bổ sung sắt.
- Kẽm cần thiết cho quá trình phân chia tế bào, tổng hợp protein và duy trì hoạt động bình thường của nang tóc. Thiếu kẽm có thể gây rụng tóc, nhưng tình trạng này không phổ biến ở người có chế độ ăn đa dạng. Uống thêm kẽm khi cơ thể đã đủ dưỡng chất không mang lại hiệu quả đáng kể với tình trạng rụng tóc.
- Biotin (vitamin B7) tham gia chuyển hóa carbohydrate, chất béo và protein, góp phần duy trì hoạt động bình thường của cơ thể. Thiếu biotin có thể gây tóc thưa, rụng tóc và một số biểu hiện ở da, móng. Tuy nhiên, thiếu biotin rất hiếm gặp ở người khỏe mạnh có chế độ ăn cân đối. Hiện chưa có đủ bằng chứng cho thấy bổ sung biotin giúp tóc mọc dày hơn ở người không bị thiếu vi chất này.
Như vậy, không có một loại vi chất nào mặc nhiên phù hợp với tất cả người bị rụng tóc. Việc lựa chọn sắt, kẽm hay biotin cần dựa trên tình trạng dinh dưỡng, nguyên nhân rụng tóc và kết quả thăm khám khi cần thiết.
Lựa chọn sắt, kẽm hay biotin cần dựa trên tình trạng dinh dưỡng, nguyên nhân rụng tóc và kết quả thăm khám khi cần thiết. Ảnh minh họa AI.
2. Làm thế nào để biết cơ thể đang thiếu vi chất nào?
Biểu hiện rụng tóc đơn thuần thường không đủ để xác định cơ thể thiếu sắt, kẽm hay biotin. Bác sĩ sẽ xem xét kiểu rụng tóc, thời điểm khởi phát, chế độ ăn, tiền sử bệnh và các yếu tố liên quan trước khi chỉ định xét nghiệm.
Nếu nghi ngờ thiếu sắt, người bệnh có thể được chỉ định xét nghiệm công thức máu và ferritin để đánh giá tình trạng thiếu máu cũng như lượng sắt dự trữ. Kết quả cần được diễn giải trong bối cảnh lâm sàng, bởi ferritin có thể tăng khi cơ thể bị viêm. Việc có cần bổ sung sắt hay không còn phụ thuộc vào mức độ thiếu hụt và nguyên nhân gây thiếu sắt.
Với kẽm và biotin, bác sĩ có thể cân nhắc đánh giá khi người bệnh có chế độ ăn hạn chế, dấu hiệu thiếu hụt hoặc những yếu tố nguy cơ phù hợp. Không phải trường hợp rụng tóc nào cũng cần làm đầy đủ mọi xét nghiệm vi chất.
Ngoài thiếu dinh dưỡng, rụng tóc còn có thể liên quan đến rối loạn tuyến giáp, thay đổi nội tiết sau sinh, căng thẳng kéo dài, giảm cân nhanh, bệnh lý da đầu hoặc rụng tóc do di truyền. Chẳng hạn, tóc rụng lan tỏa sau sinh thường xuất hiện sau một khoảng thời gian nhất định và có thể cải thiện dần khi chu kỳ tóc ổn định trở lại. Nếu chỉ tập trung uống vi chất mà bỏ qua nguyên nhân thực sự, tình trạng rụng tóc có thể kéo dài.
Người bị rụng tóc thành từng mảng, da đầu ngứa hoặc viêm, tóc rụng nhanh bất thường hay đường ngôi ngày càng rộng nên đi khám da liễu. Nếu tóc rụng kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm mệt mỏi, xanh xao, thay đổi cân nặng và các biểu hiện bất thường khác, người bệnh cũng cần được đánh giá để tìm nguyên nhân.
3. Bổ sung vi chất thế nào để hạn chế rụng tóc?
Trước hết, nên ưu tiên chế độ ăn đa dạng, cung cấp đủ năng lượng và protein. Nang tóc cần nguồn nguyên liệu để hình thành sợi tóc mới; việc ăn kiêng quá mức hoặc giảm cân nhanh có thể làm tăng nguy cơ rụng tóc.
- Bổ sung sắt: Nên ăn thịt đỏ với lượng phù hợp, thịt gia cầm, cá, hải sản, các loại đậu và rau xanh. Sắt từ thực phẩm động vật thường được hấp thu tốt hơn sắt từ thực vật. Có thể kết hợp thực phẩm giàu sắt thực vật với nguồn vitamin C như cam, ổi hoặc ớt chuông để hỗ trợ hấp thu.
- Bổ sung kẽm: Các lựa chọn gồm thịt, trứng, sữa, hải sản, các loại đậu và hạt. Người ăn chay hoặc có chế độ ăn ít thực phẩm giàu kẽm cần chú ý đa dạng nguồn thực phẩm.
- Bổ sung biotin: Trứng đã nấu chín, cá, thịt, các loại hạt và một số loại rau là những nguồn cung cấp biotin. Người ăn uống đầy đủ, đa dạng thường không cần sử dụng thêm biotin liều cao chỉ với mục đích giảm rụng tóc.
Nếu được xác định thiếu vi chất, người bệnh nên bổ sung đúng loại, liều lượng và thời gian theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Uống sắt khi không thiếu có thể gây táo bón, buồn nôn và ngộ độc nếu dùng quá mức. Bổ sung kẽm liều cao kéo dài có thể cản trở hấp thu đồng, gây thiếu đồng và dẫn đến những vấn đề sức khỏe khác.
Đặc biệt, biotin liều cao có thể làm sai lệch kết quả một số xét nghiệm, trong đó có xét nghiệm hormone tuyến giáp và các xét nghiệm liên quan đến tim mạch. Vì vậy, người đang dùng biotin cần thông báo cho bác sĩ trước khi xét nghiệm; không tự ý ngừng hoặc điều chỉnh thuốc điều trị đang sử dụng.
Theo khuyến cáo của Viện Da liễu Hoa Kỳ, người bị rụng tóc nên xác định nguyên nhân và chỉ bổ sung sắt, kẽm hoặc biotin khi có bằng chứng thiếu hụt phù hợp.
Tóm lại, nếu tóc rụng nhiều, việc cần làm là tìm nguyên nhân. Chế độ ăn đủ chất là nền tảng để duy trì mái tóc khỏe mạnh; bổ sung đúng vi chất khi thiếu hụt mới giúp giải quyết được yếu tố dinh dưỡng liên quan đến rụng tóc.
Mời bạn đọc xem thêm:
