Nhưng rồi, chính những cơn mưa bất chợt trong nỗi khát mong ấy đã tạo nên những đau thương chất chồng khi liên tục cướp đi sinh mạng của nhiều người bởi những tia sét kinh hãi. Cha mất con, vợ mất chồng, tài sản - vật nuôi tan nát nhưng hệ thống chống sét hay câu trả lời bài bản từ các nhà khoa học vẫn là giấc mơ thắc thỏm đang hiện hữu mỗi ngày với người dân nơi đây, nhất là khi mùa mưa bão kéo về.
Đã vất vả nhưng người dân Ninh Thượng vừa làm đồng vừa phải quan sát trời.
Đời sống bị đảo lộn
Tia sét xé toạc chiếc lán che nắng rìa đồng lúa làng Tân Hiệp cướp đi sinh mạng người con trai đang tuổi tráng kiện, tràn căng những hoài bão đã trôi qua nhiều năm nhưng vẫn hằn nguyên nỗi kinh hãi trong lòng ông Nguyễn Văn Tùng. Ngước về phía nghĩa trang Ninh Thượng, mắt ông như ừng ực nỗi niềm, ông thổn thức: “Bám đất, bám đồi đã mấy đời rồi, xưa kia dẫu có khắc nghiệt nhưng chúng tôi luôn có cảm giác nó che chở cho con người, bao bọc và tạo ra nhiều ân huệ nên dứt áo di cư đi nơi khác thì không nỡ. Nhưng ở lại thì run lắm vì tháng 10 này mùa mưa kéo về, sét nhiều, càng ngày càng càng đánh vào làng một cách dữ dội”.
Cuộc sống bị đảo lộn theo sự thất thường của thiên nhiên, nghe dự báo thời tiết kỹ càng nhưng bước ra đồng ruộng là hàng ngàn người dân ở Ninh Thượng đều phải trong trạng thái tay làm, chân bước, mắt ngước lên trời.
Mấy lần vấp té, suýt vập cả người vào lưỡi máy cày, anh Lê Tám ở làng Tân Hiệp vẫn không dám thay đổi thói quen. Tám biện giải: Thói quen ấy ẩn họa nhiều hiểm nguy, biết đấy nhưng mưa gió ngày càng bất chợt. Mấy bạn tôi chỉ vì lơ đễnh, chủ quan với một đám mây đen nhỏ mà bị sét giáng xuống, ngã vật ra chết thảm lắm. Ngày nắng hạn thì canh tác không được nên mùa mưa thì tranh thủ làm, làm trong nỗi phấp phỏng lo âu. Có thời điểm, trời âm u suốt, không biết mưa lúc nào nên cứ phải “canh trời” liên tục nên sơ ý bị tay cầm của máy cày thụi vào ngực, vào mặt, rách da, gãy cả răng.
Dính những xây xước nhẹ khi vừa lao động vừa phải quan sát màu trời, hướng gió trong trạng thái sẵn sàng vắt chân lên chạy xảy ra thường xuyên như cơm bữa với người Ninh Thượng.
Bà Nguyễn Thị Yến đã trải qua 65 mùa mưa nắng ở làng Tân Hiệp, kinh nghiệm nhiều nhưng có lúc còn bị sét đánh với theo phía sau lưng. Nỗi kinh khiếp như chợt ùa về trong kí ức, bà Yến bảo: Quá hãi hùng. Hầu hết các trận sét đánh đều xảy ra ngoài ruộng, trên rẫy, trên đồi nên có ngày hàng trăm người vừa đặt chân xuống đồng lại phải lật đật băm bổ chạy về. Có người chạy chậm, trú vào đâu đó ở đồng liền bị sét đánh tử vong. Vậy nên, cứ có dấu hiệu đổ mưa là khắp nơi nháo nháo hết lên. Đời sống đã khó khăn lại thêm phần đảo lộn.
Người ra đồng là vậy, người ở nhà cũng chả được yên lòng, nỗi hoang mang run rẩy kéo dài từ ngôi nhà này sang ngôi làng khác. Vừa thấy có luồng gió mạnh lùa qua khe cửa, đang nằm bẹp trên giường vì bệnh viêm phổi, ông Lê Văn Trung ở thôn Đồng Xuân liền gượng sức bật dậy như một phản xạ đã lập trình sẵn. Sau vài phút quan sát, ông Trung thở phào lẩm bẩm, chắc là gió mát chứ không phải gió báo hiệu mưa. Nếu gió báo hiệu mưa là phải hô hoán cho trẻ con chơi hay chăn trâu, cắt cỏ ngoài đồng lao về ngay vì chúng nhanh quên.
Khu HTX Tân Hiệp nơi dẫn ra trận sét đánh định mệnh khiến hơn 10 người thương vong luôn ám ảnh người Ninh Thượng.
Chết hụt vẫn còn may
Những cuộc tiễn đưa thấm đẫm nước mắt, ngậm ngùi với những người nông dân chất phác, cần mẫn mà ít phút trước vẫn còn oang oang nói cười, ít phút sau đã vĩnh viễn lìa trần khiến nhiều người chết hụt tự an ủi, mình vẫn còn may.
Cũng vào những ngày tháng 10 dương lịch, cách không lâu, mùa mưa kéo về, bỏ lại quang gánh và dụng cụ nhưng chị Tô Thị Minh Lâm (ở thôn Tân Hiệp) vẫn bị sét giáng xuống người, chị chỉ kịp thét lên rồi ngã dúi xuống ruộng. Thân hình chị Lâm co rúm, quần áo cháy đen, dân làng nhớn nhác đưa chị đi bệnh viện. Không bị cướp đi mạng sống nhưng chị Lâm phải gánh rất nhiều di chứng như: thủng màng nhĩ, rách ngực, suy nhược thần kinh. Mỗi lần nhớ khoảnh khắc kinh hoàng ấy, đầu óc chị Lâm lại như quay cuồng trong một nỗi niềm khó tả.
Điều khiến nhiều người dân Ninh Thượng may mắn chưa bị sét giáng vào mình cũng như những người bị sét đánh chết hụt thì nỗi âu lo luôn lên đỉnh điểm, bởi: Sét ở Ninh Thượng rất nguy hiểm và bất ngờ. Có khi mấy hạt mưa vừa nhỏ xuống thì sét đã đánh nát nhiều vật nuôi lẫn máy móc ngoài đồng ruộng.
Theo UBND xã Ninh Thượng thì: Thường lệ, tháng 10 dương lịch là mùa mưa kéo về mang theo sự tưới tắm mát xanh cho đồng ruộng nhưng cũng mang theo rất nhiều sét. Nhiều thôn làng đều bị sét “viếng thăm” nhưng nhiều nhất là thôn Tân Hiệp và Đồng Xuân. Có căn nhà bề thế giữa đồng bị cũng sét đánh vỡ, bò mộng đang gặm cỏ cũng chết tươi trong chớp nhoáng.
Mỗi lần nhìn ra HTX Tân Hiệp, ký ức về ngày đau thương định mệnh lại trỗi dậy trong tâm trí những người dân ở Ninh Thượng. Đó là buổi chiều mùa hạ năm 2014, hơn 20 nông dân đang tất tưởi đảo lúa trên sân phơi của HTX để kịp bán cho thương lái thì trận mưa trái mùa ập đến. Chưa kịp thu gom lúa thì những tiếng nổ kèm tia sét xanh đỏ lóe lên, một góc mái nhà của HTX sụp xuống, ngói rơi lả tả. Dăm người chạy thoát, một người tử vong tại chỗ, hơn 10 người bị thương nặng. Các y, bác sĩ ở BVĐK Khánh Hòa căng mình cứu chữa suốt nhiều ngày đêm nhưng di chứng để lại vẫn không ngày nào nguôi ngoai nỗi đớn đau.
May mắn thoát chết trong gang tấc ở trận sét đánh định mệnh ấy nhưng đến nay, cứ trở trời toàn thân chị Lê Thị Ngọc Hạnh lại ê ẩm, đầu óc như có người lấy búa đập vào. Trong lẫn lộn nỗi niềm, chị Hạnh nghẹn ngào: Chạy chữa mãi nhưng không khỏi được với lại người dân ở đây đa số có điều kiện eo hẹp, còn nghèo. Ai bị chết hụt trong trận đó và những trận khác cũng như tôi cả. Trí nhớ suy giảm, tay chân hay bị co rút, xương khớp đau và hay choáng lắm. Giờ cứ nhìn ra chỗ HTX Tân Hiệp là thấy giật mình thôi.
Trong kí ức của ông Lê Văn Thành và nhiều người dân sống quanh HTX Tân Hiệp thì trận sét đánh lịch sử ấy nhanh và tai hại đến mức chỉ có thể “mọc cánh” may ra mới thoát được. Ông Thành nhớ lại: Nhanh lắm. Đang nắng, trời xanh như nước biển mà nhoắng cái màu xám xịt, tiếng nổ giáng xuống luôn khiến cả làng, cả xã đau tiếc, bất an suốt nhiều ngày tháng.
Ước vọng... liệu có thành vô vọng?
Không may mắn như chị Hạnh và nhiều người chết hụt khác, anh Trần Văn Ch. ở làng Đồng Xuân sau trận sét đánh chết hụt phải đi lại bằng nạng gỗ, một bên chân đét lại như cành củi khô, chỉ quanh quẩn ở nhà.
Đau đớn thể xác là vậy nhưng anh Ch. vẫn luôn bùng cháy khát vọng một ngày không xa sẽ có các đoàn nghiên cứu, đoàn khoa học hay chính quyền về trợ giúp hệ thống chống sét cho địa phương để khỏi tiếp tục có những cái chết đau thương tiếp diễn. Nhưng rồi, vui ngắn trôi qua, buồn dài kéo đến, anh Ch. thở than: Nhìn những tòa nhà nguy nga, những trung tâm vui chơi trăm tỷ ở TP. Nha Trang trong những lần đến đó chữa bệnh càng thấy ngậm ngùi. Dân mình ở đây chỉ ước có hệ thống chống sét bài bản để khỏi bất an. Ước mãi rồi mà chả thấy thành hiện thực. Nhìn những đứa trẻ con cũng phải tập thói quen vừa đi đường vừa nhìn trời như người lớn mà thương lắm. Có nhà ky cóp mấy năm mới mua được con bò kéo, sét đánh nát, coi như điêu đứng. Thịt bò cũng chả ai dám ăn. Trong nhiều trận bị sét “lùa” theo, cũng vì xót của, muốn dẫn cả trâu, bò về nhà luôn nên có người chạy chậm, trúng sét mà chết.
Không chỉ người dân mà ước vọng được khảo sát xây dựng hệ thống chống sét bài bản cho xã, đưa nhà khoa học về nghiên cứu cũng là mong muốn lớn của lãnh đạo xã Ninh Thượng. Ông Nguyễn Hoài Phương, Chủ tịch UBND xã chia sẻ và khuyến cáo: Ít năm trở lại đây đã có hàng chục người tử vong vì sét đánh rồi, chủ yếu là lao động chính khiến cho sức khỏe và đời sống người dân bị ảnh hưởng rất lớn. Nhiều vật nuôi, tài sản cũng bị sét đánh nát. Địa phương cũng phản ánh lên nhiều nhưng chưa có ai đến khảo sát hay làm gì cả, vẫn cứ phải mong vậy. Để giải quyết tình huống cấp bách trước mắt thì xã đã tuyên truyền đến từng gia đình là: Thấy trời sắp mưa thì phải về nhà ngay, càng nhanh càng tốt. Nếu không chạy về kịp thì không nên trú trong những gốc cây to, tắt hết hệ thống điện thoại, không nên đứng gần những trụ sắt, thép, không đứng gần những chiếc máy cày...