Dự án liên kết trồng cao su tiểu điền ở Thanh Hoá giữa Công ty (Cty) cao su Thanh Hóa (CSTH) với người nông dân thông qua các Trạm khuyến nông dưới sự bảo lãnh của UBND huyện đã triển khai được hai năm (2008-2009). Nhưng, hiện nay vấn đề ký hợp đồng giữa Cty và người nông dân vẫn đang rối như tơ vò...
Bất đồng tỷ lệ ăn chia
Việc liên kết trồng cao su giữa Công ty CSTH và người nông dân được triển khai dựa trên phương thức: Người dân cung cấp đất và công trồng, chăm sóc cây cao su. Còn phía công ty sẽ cung cấp giống, phân bón, chuyển giao kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cao su. Sau thời gian 7 năm trồng và chăm bón, khi cây cao su cho thu hoạch mủ thì người nông dân cung cấp mủ cho công ty theo tỷ lệ 60-40 (tức người dân được hưởng lợi 60%, công ty hưởng 40%). Từ tháng 4/2009, Hợp đồng cung ứng phân bón và cây giống cao su đã được Công ty CSTH ký kết với Trạm khuyến nông các huyện Thạch Thành, Cẩm Thuỷ, Như Xuân... Công ty CSTH đã đầu tư vốn mua giống cao su, phân bón, chuyển giao kỹ thuật trồng và chăm sóc cây cao su về các địa phương theo số danh sách đăng ký của dân là: 1.111 hộ. Sau khi có giống, phân và cán bộ hướng dẫn kỹ thuật trồng, chăm sóc cây thì các hộ dân đã đăng ký bắt tay vào trồng cao su, với tổng diện tích là 1.233 ha. Thế nhưng, tính đến cuối tháng 3/2010 mới chỉ có hơn 400/1.111 hộ dân (chủ yếu ở huyện Thạch Thành) hoàn tất thủ tục ký kết hợp đồng với công ty.
Tìm hiểu nguyên nhân chúng tôi được biết, nhiều người dân không đồng tình với điều khoản tỷ lệ ăn chia trong hợp đồng. Cụ thể, tỷ lệ hưởng lợi nhuận từ mủ cao su thu hoạch được (Công ty CSTH hưởng 40%, người dân hưởng 60%) là không hợp lý. Người dân cho rằng, vốn đầu tư trồng cao su (thông qua giống, phân bón, chuyển giao kỹ thuật trồng và chăm sóc cây) thì được công ty tính lãi (thông qua tỷ lệ hưởng lợi nhuận). Trong khi đó, tài nguyên đất, công khai hoang, vỡ đất, chăm sóc cây... của người dân lại không được quan tâm đúng mức. Ngoài ra, nhiều người dân cũng cho hay họ không biết việc trồng cây cao su là nằm trong "Hợp đồng góp vốn liên kết trồng và kinh doanh" với Công ty CSTH. Ông Ngân Văn Chòn, thôn Luống Đồng, xã Hoá Quỳ (huyện Như Xuân) đã trồng 3ha cao su nói: "Trước khi trồng cao su tôi chỉ nghe cán bộ thôn cho biết rằng cây giống, phân bón là trong dự án phủ xanh đất trống, đồi núi trọc chứ có biết là trồng liên kết kinh doanh với công ty đâu. Mãi đến bây giờ tôi cũng mới nghe nói phong phanh tỷ lệ ăn chia dân hưởng 60%, công ty hưởng 40% lợi nhuận".
 Cây cao su đã được trồng nhưng người dân không ký hợp đồng với công ty. |
Ai chịu trách nhiệm?
Trước thực trạng người dân không chịu ký kết hợp đồng liên kết trồng và kinh doanh cây cao su, Công ty CSTH đang đứng trước nguy cơ không được hưởng lợi nhuận từ diện tích cao su mà công ty đã bỏ vốn đầu tư. Bên cạnh đó, đối với người dân, khi hợp đồng không được ký kết, người dân trồng cao su có thể sẽ phải chịu khoản nợ vốn đầu tư vì đã nhận giống cây cao su và phân bón về trồng, chăm sóc trên đất nhà mình.
Vì sao trước khi dự án trồng cao su được triển khai người dân lại không nắm rõ thông tin chi tiết về điều khoản ký kết hợp đồng? Ông Trần Văn Giai -Trưởng phòng Nông nghiệp huyện Như Xuân cho rằng: Việc người dân không được nắm rõ thông tin về dự án trồng cao su trách nhiệm thuộc về các UBND xã. Bởi, trước khi thực hiện dự án, phía công ty và UBND huyện đã tổ chức rất nhiều cuộc họp bàn với đội ngũ lãnh đạo chính quyền các xã trên địa bàn.
Trao đổi với báo chí, ông Đỗ Viết Liêm, Giám đốc Công ty CSTH cho biết: Chúng tôi cũng đã đồng ý phương án giải quyết dứt điểm là hộ nào đồng ý liên doanh thì ký hợp đồng, còn hộ nào không đồng ý ký hợp đồng thì trả lại vốn ngay cho công ty. Nếu cứ kéo dài tình trạng bỏ lửng, không ký hợp đồng và cũng không hoàn trả vốn, thì công ty chúng tôi sẽ phát đơn khởi kiện những người có liên quan ra toà trong thời gian tới.
Như vậy, nếu tỉnh Thanh Hoá không chỉ đạo giải quyết dứt điểm vụ việc trên và Công ty CSTH khởi kiện những đơn vị có liên quan ra toà, thì chắc chắn giữa người nông dân và Công ty CSTH lại thêm một lần nữa mất lòng tin với nhau. Và câu chuyện người nông dân lâm vào cảnh nợ nần sẽ là điều không tránh khỏi.
Thế Anh