Rối loạn tuyến sinh dục: Dấu hiệu nhận biết sớm để bảo vệ sức khỏe sinh sản

Thực tế, hoạt động của tuyến sinh dục liên quan đến cả dậy thì, phát triển cơ thể, chức năng tình dục, sản xuất tinh trùng và trứng, vì vậy những bất thường ở hệ thống này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài nếu không được phát hiện và can thiệp sớm.

1.Rối loạn tuyến sinh dục là gì?

Tuyến sinh dục gồm tinh hoàn ở nam và buồng trứng ở nữ. Đây vừa là cơ quan sản xuất tế bào sinh dục (tinh trùng, trứng), vừa là tuyến nội tiết tạo ra các hormone sinh dục chủ yếu như testosterone, estrogen và progesterone.

Rối loạn tuyến sinh dục xảy ra khi tinh hoàn hoặc buồng trứng không sản xuất đầy đủ hormone và/hoặc tế bào sinh dục, hoặc hoạt động không phù hợp với nhu cầu của cơ thể.

Nguyên nhân có thể xuất phát ngay tại tuyến sinh dục, chẳng hạn tổn thương tinh hoàn, buồng trứng hoặc do rối loạn hệ thống điều khiển từ vùng dưới đồi và tuyến yên. Ngoài ra, một số bệnh mạn tính, thuốc, hóa trị, xạ trị, bất thường di truyền, suy dinh dưỡng hoặc stress kéo dài cũng có thể ảnh hưởng đến chức năng tuyến sinh dục.

2. Nhận dạng rối loạn tuyến sinh dục như thế nào?

Biểu hiện rất khác nhau tùy tuổi và giới tính.

Ở trẻ em, dấu hiệu đáng chú ý là dậy thì quá sớm hoặc quá muộn. Trẻ nam có thể chậm phát triển cơ quan sinh dục, tinh hoàn nhỏ, ít phát triển cơ bắp; trẻ nữ có thể chậm phát triển tuyến vú hoặc không xuất hiện kinh nguyệt đúng tuổi.

Ở nam giới trưởng thành, có thể gặp giảm ham muốn, rối loạn cương, giảm khối lượng cơ, giảm sức khỏe thể chất, giảm số lượng hoặc chất lượng tinh trùng, khó có con. Tuy nhiên, những triệu chứng này không đồng nghĩa chắc chắn với suy giảm testosterone.

Ở nữ giới, rối loạn có thể biểu hiện bằng kinh nguyệt không đều hoặc mất kinh, khó thụ thai, bốc hỏa, khô âm đạo, giảm ham muốn và những thay đổi liên quan đến thiếu hụt hormone sinh dục.

Điều quan trọng là không thể chẩn đoán chỉ dựa vào một triệu chứng. Bác sĩ có thể cần đánh giá lâm sàng, xét nghiệm hormone và các xét nghiệm chuyên sâu khác để xác định nguyên nhân.

3. Ai có nguy cơ rối loạn tuyến sinh dục?

Bất kỳ ai cũng có thể gặp tình trạng này, từ trẻ em đến người trưởng thành. Nguy cơ cao hơn ở người có bệnh lý vùng dưới đồi – tuyến yên, bệnh lý tinh hoàn hoặc buồng trứng, bất thường nhiễm sắc thể, tiền sử phẫu thuật hoặc chấn thương cơ quan sinh dục.

Ngoài ra, người từng điều trị ung thư bằng hóa trị hoặc xạ trị, mắc bệnh mạn tính nặng, suy dinh dưỡng, béo phì, sử dụng một số thuốc kéo dài hoặc lạm dụng hormone steroid đồng hóa cũng cần được lưu ý.

Tuổi tác cũng ảnh hưởng đến chức năng tuyến sinh dục. Tuy nhiên, những thay đổi sinh lý theo tuổi không nên mặc nhiên được coi là "bệnh" và tự ý sử dụng hormone để điều trị.

4. Chủ động phòng ngừa và can thiệp sớm

Không phải tất cả rối loạn tuyến sinh dục đều có thể phòng ngừa. Tuy nhiên, có thể giảm nguy cơ bằng cách duy trì cân nặng hợp lý, dinh dưỡng đầy đủ, vận động thường xuyên, ngủ đủ giấc, hạn chế rượu bia, không hút thuốc và tránh sử dụng hormone hoặc thuốc tăng cường sinh lý không có chỉ định.

Cha mẹ cần theo dõi sự phát triển thể chất và dậy thì của trẻ. Những trường hợp dậy thì quá sớm, quá muộn hoặc phát triển giới tính không phù hợp với tuổi nên được khám chuyên khoa.

Ở người trưởng thành, khi xuất hiện giảm ham muốn kéo dài, rối loạn cương, rối loạn kinh nguyệt, mất kinh hoặc khó có con, không nên tự mua hormone hay thực phẩm chức năng. Khám sớm giúp xác định đúng nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Xem thêm video được quan tâm