Khi mùa đông bước vào giai đoạn lạnh sâu, các đợt rét đậm, rét kéo dài không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt mà còn trở thành mối đe dọa nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng. Đặc biệt, người cao tuổi và những người có bệnh nền được xác định là nhóm dễ tổn thương nhất trước tác động của thời tiết cực lạnh.
Các chuyên gia y tế cho biết, nhiệt độ giảm sâu trong thời gian dài có thể làm gia tăng nhanh số ca nhập viện và tử vong liên quan đến bệnh tim mạch, đột quỵ và các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Đây là lý do vì sao nhiều cơ quan y tế quốc tế đã liên tục phát đi cảnh báo sức khỏe trong mùa đông năm nay.
Vì sao lạnh giá đặc biệt nguy hiểm với người cao tuổi?
Theo các bác sĩ, khi tuổi càng cao, khả năng điều hòa thân nhiệt của cơ thể càng suy giảm. Người cao tuổi thường ít cảm nhận rõ cái lạnh, phản xạ run rẩy kém hơn và khó giữ nhiệt, khiến nguy cơ hạ thân nhiệt tăng cao, ngay cả khi ở trong nhà.
Bên cạnh đó, thời tiết lạnh làm các mạch máu co lại để giữ nhiệt, dẫn đến tăng huyết áp và tăng gánh nặng cho tim. Điều này khiến nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim cấp ở người cao tuổi tăng rõ rệt, nhất là với những người đã có tiền sử bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp.

Người cao tuổi cần giữ ấm cơ thể khi ra ngoài trong những ngày nhiệt độ giảm sâu. Hình minh họa.
Nguy cơ đột quỵ và bệnh tim mạch tăng cao
Nhiều nghiên cứu y khoa chỉ ra rằng số ca đột quỵ và biến cố tim mạch thường tăng mạnh trong những ngày nhiệt độ xuống thấp. Lạnh đột ngột khiến máu trở nên đặc hơn, dễ hình thành cục máu đông, trong khi huyết áp tăng cao có thể gây vỡ mạch máu não.
Với người cao tuổi, những biến đổi sinh lý này diễn ra nhanh và khó bù trừ, khiến bệnh có thể diễn tiến nặng chỉ trong thời gian ngắn. Các dấu hiệu như đau ngực, khó thở, tê yếu tay chân, nói khó hoặc lú lẫn cần được xem là tình trạng khẩn cấp và phải đưa đến cơ sở y tế ngay.
Thời tiết lạnh và nguy cơ nhiễm trùng phổi
Không chỉ tim mạch, hệ hô hấp của người cao tuổi cũng chịu ảnh hưởng lớn từ thời tiết lạnh. Không khí lạnh làm giảm khả năng bảo vệ tự nhiên của đường hô hấp, tạo điều kiện cho vi khuẩn và virus tấn công, dẫn đến viêm phổi hoặc làm nặng thêm các bệnh phổi mạn tính.
Viêm phổi ở người già thường tiến triển âm thầm, các triệu chứng không rầm rộ như ở người trẻ, dễ bị bỏ sót cho đến khi bệnh đã nặng. Ho kéo dài, sốt nhẹ, mệt mỏi, khó thở tăng dần là những dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý trong mùa lạnh.
Những dấu hiệu cảnh báo không nên bỏ qua
Các bác sĩ khuyến cáo người cao tuổi và người chăm sóc cần theo dõi sát các biểu hiện bất thường trong thời tiết lạnh, bao gồm:
- Run rẩy nhiều, da lạnh, tái nhợt.
- Mệt mỏi bất thường, lơ mơ, lú lẫn.
- Đau ngực, khó thở, tim đập nhanh hoặc loạn nhịp.
- Yếu liệt tay chân, nói khó, méo miệng.
- Ho kéo dài, sốt hoặc thở khò khè
Việc phát hiện sớm và can thiệp kịp thời có thể giảm đáng kể nguy cơ biến chứng và tử vong.
Giữ ấm đúng cách – yếu tố then chốt bảo vệ sức khỏe
Giữ ấm cơ thể và môi trường sống là biện pháp quan trọng hàng đầu trong mùa lạnh. Người cao tuổi nên mặc nhiều lớp quần áo, giữ ấm vùng cổ, ngực, tay chân và đầu khi ra ngoài. Trong nhà, cần đảm bảo không gian sinh hoạt đủ ấm, tránh để nhiệt độ xuống quá thấp, đặc biệt vào ban đêm.
Ngoài ra, không nên tắm nước quá lạnh hoặc tắm quá muộn, vì sự thay đổi nhiệt độ đột ngột có thể gây sốc nhiệt và làm tăng nguy cơ biến cố tim mạch.
Dinh dưỡng, vận động và theo dõi bệnh nền
Chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, ưu tiên các món ăn ấm nóng, giàu năng lượng và protein giúp cơ thể tạo nhiệt và tăng sức đề kháng. Uống đủ nước cũng rất quan trọng, bởi trong thời tiết lạnh, cảm giác khát giảm nhưng cơ thể vẫn cần nước để duy trì chức năng sinh lý.
Người cao tuổi nên duy trì vận động nhẹ nhàng trong nhà, tránh nằm hoặc ngồi một chỗ quá lâu. Việc theo dõi đều đặn huyết áp, đường huyết và tuân thủ điều trị các bệnh mạn tính sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng khi thời tiết lạnh.

Bác sĩ thăm khám và tư vấn phòng bệnh tim mạch cho người cao tuổi trong mùa lạnh. Hình minh họa.
Thời tiết cực lạnh không chỉ là thử thách của thiên nhiên mà còn là phép thử cho khả năng bảo vệ sức khỏe, đặc biệt với người cao tuổi. Việc hiểu rõ nguy cơ, nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa sẽ giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của mùa đông khắc nghiệt, bảo vệ an toàn cho những người dễ tổn thương nhất.
Tư Vấn, Hướng Dẫn Chuyên Môn Chăm Sóc Sức Khỏe Người Cao Tuổi Tại Gia Đình Và Cộng Đồng