Một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Scientific Reports, do nhóm của bác sĩ tâm thần Olaoluwa Okusaga thuộc Trường Y Baylor (Mỹ) thực hiện cùng 2 đồng nghiệp Yi-Sian Lin và Elizabeth Atkinson, đã thu hút sự chú ý lớn khi phân tích dữ liệu của hơn 3.000 người trưởng thành.
Những thông tin này nằm trong chương trình y học quy mô lớn do các cơ quan y tế hàng đầu như Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) triển khai, trong đó theo dõi nhóm tham gia có độ tuổi rộng từ 18 đến 93 tuổi.
Thay vì dựa vào lời kể chủ quan, số bước chân của mỗi cá nhân được ghi nhận chính xác qua thiết bị đeo tay thông minh Fitbit trong suốt giai đoạn từ năm 2009 đến 2023. Sau đó, các chuyên gia đã tiến hành đối chiếu toàn bộ dữ liệu vận động cùng huyết áp tích lũy với kết quả từ các bài kiểm tra nhận thức trên máy tính của từng người.
Nghiên cứu dài hạn trên hàng nghìn người trưởng thành cho thấy thói quen đi bộ gắn liền với khả năng tập trung và nhận thức tốt hơn. Ảnh minh họa: AWS
Dựa trên xu hướng vận động theo thời gian, các nhà khoa học chia người tham gia thành 3 nhóm rõ rệt bao gồm nhóm ít vận động, với trung bình khoảng 5.100 bước/ngày, nhóm trung bình (8.900 bước/ngày), và nhóm năng động nhất (trên 14.100 bước/ngày).
Kết quả phân tích cho thấy những người duy trì mức vận động cao hơn thường đạt điểm số vượt trội ở các bài kiểm tra đo lường khả năng duy trì sự chú ý, gạt bỏ yếu tố gây nhiễu và kiểm soát bản thân.
Tuy nhiên, mức độ vận động cao nhất không đồng nghĩa với việc đứng đầu ở mọi bài kiểm tra, khi nhóm vận động trung bình đôi khi vẫn có ưu thế ở một số nội dung cụ thể. Bên cạnh đó, yếu tố huyết áp cũng được đưa lên bàn cân xem xét và cho thấy người có huyết áp tâm thu cao thường làm bài kiểm tra kiểm soát bản thân kém hơn một chút.
Dù vậy, phần lớn mối liên hệ tích cực giữa số bước chân và khả năng nhận thức vẫn được giữ nguyên, ngay cả khi đã tính đến yếu tố huyết áp.
Đánh giá về nguyên nhân của hiện tượng này, giới chuyên gia đưa ra nhiều giả thuyết thú vị như vận động giúp giảm viêm toàn thân, cải thiện quá trình chuyển hóa đường trong cơ thể và nâng cao tính linh hoạt của não bộ.
Bác sĩ Okusaga thì cho rằng, những khác biệt này có thể được thể hiện ở việc giữ tập trung khi làm việc, tránh quyết định bốc đồng hay kiên trì với mục tiêu dài hạn như tiết kiệm tiền. Dù vậy, các tác giả cũng nhấn mạnh đây là nghiên cứu mang tính quan sát nên chưa thể khẳng định chắc chắn đi bộ là nguyên nhân trực tiếp làm tăng cường năng lực trí tuệ.
Bên cạnh những điểm sáng, công trình này cũng thừa nhận một số hạn chế như thành phần người tham gia còn thiên lệch và chưa kiểm soát toàn diện các yếu tố như hút thuốc hay tình trạng béo phì.
Dẫu vậy, trong bối cảnh xã hội ngày càng già hóa và số lượng người đối mặt với tình trạng suy giảm nhận thức dự kiến sẽ tăng mạnh trong những thập kỷ tới, nhóm tác giả cho rằng việc duy trì lối sống năng động và kiểm soát huyết áp ổn định vẫn được xem là giải pháp thiết thực để bảo vệ sức khỏe trí tuệ về lâu dài.