1. Tác dụng của nước rau má, đậu xanh
Trong Đông y, can có thực nhiệt thường phát sinh do tình trạng uất kết lâu ngày hóa hỏa, hoặc do chế độ ăn uống nhiều đồ cay nóng, chiên xào, rượu bia, hỏa nhiệt thuộc tính bốc lên trên làm tổn hại tân dịch. Đây chính là lúc các vị thuốc, bài thuốc có tác dụng thanh can như nước rau má đậu xanh phát huy tác dụng.
Theo Đông y, rau má có vị đắng, cay, tính lạnh, đi vào các kinh can, tỳ, thận; giúp thanh can hỏa, lương huyết giải độc, trực tiếp tả hỏa ở kinh can, lương huyết, đồng thời có thể hỗ trợ làm dịu các triệu chứng dị ứng, mẩn ngứa ngoài da. Đậu xanh còn gọi là lục đậu, có vị ngọt, tính lạnh, đi vào kinh tâm, vị, có tác dụng thanh nhiệt, giải thử, lợi thủy, giúp hỗ trợ tỳ vị, dẫn đường cho nhiệt độc thoát ra ngoài theo đường tiểu tiện.
Rau má tập trung thanh can hỏa và giải độc ngoài da; đậu xanh tập trung giải độc đường tiêu hóa và thanh nhiệt toàn thân. Hai vị thuốc kết hợp hỗ trợ giúp thanh nhiệt cả trong và ngoài.
Theo y học hiện đại, gan là cơ quan có vai trò rất quan trọng trong chuyển hóa, lưu trữ, giải độc, sản xuất mật và hỗ trợ miễn dịch.
Nước rau má đậu xanh có tác dụng mát gan. Ảnh Internet.
Dưới đây là tác dụng mát gan của nước rau má, đậu xanh:
Chống oxy hóa: Các hợp chất polyphenol trong đậu xanh và rau má đóng vai trò trung hòa các gốc tự do có thể gây hại màng tế bào gan, bảo vệ màng tế bào gan không bị tổn thương.
Kháng viêm: Rau má và vỏ đậu xanh ức chế các con đường tín hiệu tiền viêm, làm giảm sản xuất các cytokine gây viêm gan.
Hỗ trợ chức năng tiêu hóa và bài tiết: Đậu xanh giàu chất xơ và tinh bột kháng, có thể hỗ trợ hoạt động của hệ tiêu hóa và duy trì nhu động ruột. Rau má và đậu xanh cũng cung cấp một số hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học, đang được nghiên cứu về vai trò đối với sức khỏe. Việc sử dụng hai thực phẩm này trong chế độ ăn cân đối có thể góp phần hỗ trợ chức năng tiêu hóa và bài tiết tự nhiên của cơ thể.
Ngăn ngừa tích tụ mỡ tại gan: Các peptide sinh học trong đậu xanh giúp cải thiện chuyển hóa lipid, giảm tích tụ triglyceride tại tế bào gan, phòng ngừa gan nhiễm mỡ.
2. Cách chế biến nước rau má, đậu xanh
Nguyên liệu: Rau má tươi 200g, chọn loại rau má có cọng nhỏ, lá xanh tươi; đậu xanh nguyên vỏ 100g, gừng tươi 2 - 3 lát mỏng, đường phèn hoặc đường thốt nốt.
Cách làm:
- Đậu xanh rửa sạch, ngâm nước ấm trong 3 - 4 tiếng cho hạt đậu nở mềm.
- Cho đậu xanh vào nồi cùng 300ml nước và 2 - 3 lát gừng tươi; ninh hoặc hấp chín tới khi hạt đậu chín mềm, nở bung, tắt bếp, để nguội bớt.
- Rau má sau khi rửa sạch, ngâm qua nước muối loãng 10 phút, vớt ra để ráo; xay cùng 700ml nước lọc.
- Xay nhuyễn rồi dùng túi lọc vải hoặc rây lọc mịn chắt lấy phần nước cốt rau má xanh.
- Cho đậu xanh đã nấu chín, gừng cùng phần nước cốt rau má, đường phèn hoặc đường thốt nốt vào máy xay. Bật máy xay ở tốc độ cao trong 1 - 2 phút cho đậu xanh và nước rau má quyện đều thành một hỗn hợp mịn, sánh nhẹ.
- Có thể uống trực tiếp khi ấm hoặc thêm đá viên nếu muốn uống lạnh.
3. Một số lưu ý khi dùng nước rau má, đậu xanh
- Chỉ nên sử dụng khi có biểu hiện can thực nhiệt theo quan niệm YHCT. Các dấu hiệu thường gặp gồm mắt đỏ, sưng đau, mặt đỏ, đau đầu nhiều ở đỉnh đầu hoặc hai bên thái dương, dễ cáu giận, ù tai, đắng miệng, khô khát, hơi thở hôi. Một số trường hợp có thể kèm tiểu ít, nước tiểu vàng đậm, tiểu buốt, tiểu dắt, táo bón hoặc da dễ nổi mụn nhọt, mẩn ngứa, mề đay.
- Chỉ dùng khi công năng tỳ vị còn tốt. Tuyệt đối không sử dụng khi có các biểu hiện ăn uống kém, hay đau bụng, đầy bụng, chậm tiêu, đại tiện phân lỏng nát, người mệt mỏi, chân tay vô lực… Không dùng cho người có thể trạng hư hàn với các biểu hiện sợ lạnh, sợ gió, chân tay lạnh, thích uống nước ấm, hay bị lạnh bụng, đi ngoài phân lỏng nát…
- Chỉ uống tối đa 2 - 3 lần/tuần, uống sau bữa ăn, không uống lúc bụng đói; luôn cho 2 - 3 lát gừng tươi để giảm bớt tính lạnh, không uống cùng quá nhiều đá lạnh, không uống vào tối muộn. Dùng đậu xanh còn nguyên vỏ để tận dụng tác dụng thanh nhiệt của phần vỏ đậu xanh.
