Theo các nhà khoa học, răng và xương có một số đặc điểm chung, nhưng cũng là hai loại cấu trúc rất khác nhau, từ chức năng, cấu tạo cho đến khả năng tự phục hồi.
Thoạt nhìn, răng và xương có vẻ giống nhau. (Nguồn: Getty Images)
Răng và xương đều thuộc nhóm mô khoáng hóa, nghĩa là chúng được hình thành từ các khoáng chất như canxi, phốt pho, magie và florua.
Ở cấp độ phân tử, các khoáng chất này liên kết với nhau tạo thành những tinh thể cứng chắc, giúp cả răng và xương có độ bền cao hơn nhiều so với các mô khác trong cơ thể.
Tiến sĩ Edmond Hewlett, Giáo sư danh dự tại Trường Nha khoa UCLA cho biết, đây là điểm tương đồng lớn nhất giữa hai loại mô này. Ttheo ông, sự giống nhau gần như chỉ dừng lại ở đó.
Răng và xương có nhiệm vụ hoàn toàn khác nhau
Nhiệm vụ chính của răng là cắn, nghiền và xé thức ăn trước khi thức ăn đi vào hệ tiêu hóa. Ngoài ra, răng còn đóng vai trò quan trọng trong việc phát âm và tạo ra âm thanh khi nói.
Chính vì chức năng này mà răng thường được xem là một phần của hệ tiêu hóa. Trong khi đó, xương đảm nhận nhiều nhiệm vụ khác nhau đối với cơ thể. Bộ xương tạo khung nâng đỡ toàn bộ cơ thể, giúp chúng ta đứng, đi lại và vận động. Xương cũng là nơi để cơ bắp bám vào, đồng thời bảo vệ các cơ quan quan trọng như tim, phổi và não bộ.
Không chỉ vậy, tủy xương còn là "nhà máy" sản xuất các tế bào máu, bao gồm hồng cầu vận chuyển oxy và bạch cầu tham gia bảo vệ cơ thể trước bệnh tật.
Dù vậy, giữa răng và xương vẫn có một số mối liên hệ nhất định. Ví dụ, xương hàm là nền tảng nâng đỡ răng và đóng vai trò quan trọng trong quá trình nhai. Theo Hewlett, hai cấu trúc này phối hợp chặt chẽ với nhau nhưng vẫn là những bộ phận riêng biệt.
Cấu tạo của răng khác xa xương
Lớp ngoài cùng của răng là men răng, một lớp mô khoáng hóa cực kỳ cứng. Đây là vật liệu cứng nhất trong cơ thể con người nhờ được cấu tạo từ các tinh thể canxi-phốt phát dày đặc.
Bên dưới men răng là ngà răng, mềm hơn một chút nhưng vẫn rất cứng. Ngà răng chiếm phần lớn thể tích của răng và chứa vô số ống nhỏ liên kết với các dây thần kinh và mạch máu.
Ở trung tâm là tủy răng, phần mô mềm chứa hệ thống mạch máu và dây thần kinh giúp nuôi dưỡng răng cũng như truyền cảm giác đau, nóng hoặc lạnh.
Xương được bao bọc bởi một lớp màng mỏng gọi là màng xương. Lớp này chứa nhiều mạch máu và dây thần kinh giúp xương phát triển và tự sửa chữa khi bị tổn thương.
Bên dưới là lớp xương đặc chắc, còn bên trong là mô xương xốp giống như một mạng lưới tổ ong. Các khoảng trống trong mô xương xốp chứa tủy xương, nơi sản sinh các tế bào máu mới.
Xương là mô sống, còn răng thì không
Xương là mô sống, chúng chứa hệ thống mạch máu, dây thần kinh và các tế bào chuyên biệt liên tục hoạt động để xây dựng hoặc loại bỏ mô xương cũ. Nhờ đó, xương có thể tự phục hồi sau khi bị gãy và thích nghi với những thay đổi của cơ thể.
Thực tế, phần lớn bộ xương của một người trưởng thành được thay mới hoàn toàn khoảng 10 năm một lần.
Ngược lại, phần lớn cấu trúc cứng của răng không phải là mô sống. Trong quá trình phát triển từ thời bào thai và thời thơ ấu, các tế bào chuyên biệt tạo ra men răng và ngà răng. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, các tế bào tạo men răng sẽ biến mất.
Điều này có nghĩa là nếu men răng bị mẻ hoặc hư hỏng, cơ thể không thể tự tạo ra lớp men mới để thay thế. Mặc dù phần tủy bên trong vẫn là mô sống, nhưng nó không có khả năng tái tạo lớp men và ngà răng đã mất.
Đó là lý do vì sao một chiếc răng bị tổn thương thường không thể tự lành như xương bị gãy.
Vì sao cần chăm sóc răng kỹ hơn?
Khả năng tự phục hồi là điểm khiến xương và răng khác biệt rõ rệt nhất. Khi bị tổn thương, xương có thể tự sửa chữa và liên tục tái tạo trong suốt cuộc đời. Còn răng gần như không có cơ chế đó.
Một khi men răng bị phá hủy bởi sâu răng, chấn thương hoặc mài mòn, phần mô đã mất sẽ không thể mọc lại tự nhiên. Vì vậy, các chuyên gia nha khoa luôn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ răng ngay từ đầu thông qua vệ sinh răng miệng đúng cách và khám nha khoa định kỳ.
Như Tiến sĩ Hewlett nhận xét: "Xương là một phần sống của cơ thể. Nhưng hãy chăm sóc răng thật tốt, bởi chúng sẽ không thể mọc lại như xương được".
