Hàng trăm tấn chất thải rắn y tế phát sinh mỗi ngày
Chất thải y tế là loại chất thải đặc thù phát sinh từ hoạt động khám, chữa bệnh, xét nghiệm, nghiên cứu và chăm sóc sức khỏe tại bệnh viện, phòng khám, phòng thí nghiệm và các cơ sở y tế khác. Nếu không được phân loại, thu gom và xử lý đúng quy trình, nguồn chất thải này có thể gây ô nhiễm môi trường, phát tán mầm bệnh và đe dọa sức khỏe cộng đồng.
Theo Thông tư 20/2021/TT-BYT của Bộ Y tế, chất thải y tế bao gồm chất thải y tế nguy hại, chất thải rắn thông thường, khí thải, chất thải lỏng không nguy hại và nước thải y tế. Trong đó, chất thải nguy hại được chia thành hai nhóm chính là chất thải lây nhiễm và chất thải nguy hại không lây nhiễm.
Hình minh họa. Nguồn: LB
Chất thải lây nhiễm bao gồm các vật sắc nhọn như kim tiêm, lưỡi dao mổ, mảnh thủy tinh vỡ; bông, băng, gạc, găng tay dính máu hoặc chứa vi sinh vật gây bệnh; mẫu bệnh phẩm, chất thải từ khu vực cách ly và chất thải giải phẫu. Trong khi đó, chất thải nguy hại không lây nhiễm có thể là hóa chất, dược phẩm thải bỏ, thiết bị y tế chứa thủy ngân, cadimi, pin, ắc quy và các vật liệu có yếu tố nguy hại khác.
Theo số liệu thống kê của Bộ Y tế, cả nước hiện có 51.962 cơ sở y tế, gồm 13.641 cơ sở công lập và 38.321 cơ sở ngoài công lập. Mạng lưới rộng lớn này tạo ra áp lực đáng kể đối với công tác quản lý chất thải.
Trung bình mỗi ngày, cả nước phát sinh khoảng 130.000m³ nước thải y tế và 441 tấn chất thải rắn y tế, trong đó chất thải rắn y tế nguy hại chiếm khoảng 71,5 tấn. Đây là khối lượng lớn, đòi hỏi hệ thống thu gom, vận chuyển và xử lý phải được tổ chức đồng bộ, kiểm soát chặt chẽ.
Phân loại tại nguồn là yêu cầu quan trọng
Mặc dù công tác quản lý chất thải y tế đã có những chuyển biến, thực tế vẫn tồn tại nhiều khó khăn. Hệ thống xử lý tại một số bệnh viện tuyến huyện và cơ sở y tế tư nhân chưa đồng bộ; cơ sở hạ tầng xử lý tập trung tại nhiều địa phương còn thiếu. Một số đơn vị chưa tuân thủ nghiêm quy trình phân loại, thu gom, trong khi chi phí đầu tư công nghệ xử lý đạt chuẩn còn cao.
Đáng chú ý, tình trạng một số đơn vị thu gom, xử lý chất thải vi phạm quy định, đổ trộm chất thải nguy hại ra môi trường cũng tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm nghiêm trọng.
Để kiểm soát nguồn thải, Thông tư 20/2021/TT-BYT quy định việc phân loại chất thải y tế phải được thực hiện ngay tại nơi và thời điểm phát sinh. Mỗi loại chất thải phải được phân loại riêng vào bao bì, dụng cụ lưu chứa phù hợp. Trường hợp chất thải lây nhiễm bị để lẫn với các loại chất thải khác, hỗn hợp đó phải được thu gom, lưu giữ và xử lý như chất thải lây nhiễm.
Theo quy định, chất thải lây nhiễm được đựng trong bao bì, dụng cụ màu vàng; chất thải nguy hại không lây nhiễm dạng rắn sử dụng túi hoặc thùng màu đen; chất thải rắn thông thường không tái chế sử dụng màu xanh và chất thải thông thường phục vụ tái chế sử dụng màu trắng.
Bên cạnh phân loại, việc thu gom cũng phải bảo đảm an toàn, hạn chế ảnh hưởng đến khu vực chăm sóc người bệnh. Chất thải lây nhiễm phải được thu gom riêng, túi đựng buộc kín, thùng có nắp đậy; tần suất thu gom từ nơi phát sinh về khu lưu giữ tối thiểu một lần mỗi ngày.
Đối với chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao, cơ sở y tế phải xử lý sơ bộ gần nơi phát sinh bằng thiết bị khử khuẩn hoặc thực hiện các biện pháp đóng gói, lưu giữ riêng theo quy định.
Quản lý chất thải y tế không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà cần sự phối hợp của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng. Thực hiện nghiêm việc phân loại, thu gom và xử lý đúng quy trình là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ môi trường, ngăn ngừa nguy cơ lây nhiễm và bảo đảm an toàn sức khỏe cộng đồng.
