Ngày 22/2, dòng dầu đầu tiên mang nhãn hiệu “made in Việt Nam” đã được Nhà máy lọc dầu Dung Quất xuất xưởng sau 11 năm chờ đợi, sớm hơn so với mốc thời gian quy định 4 ngày. Trước đó, hơn 3.000 chuyên gia, kỹ sư và công nhân đã đón Tết Nguyên đán Kỷ Sửu tại công trường để chạy đua với thời gian, kịp cho ra lò mẻ sản phẩm dầu đầu tiên theo đúng tiến độ.
“Trái tim” của Dung Quất
Ngày 9/2 đánh dấu một cột mốc quan trọng: Nhà máy lọc dầu (NMLD) Dung Quất đã chính thức vận hành sản xuất để đến ngày 21/2 này sẽ cho ra sản phẩm thương mại, sớm hơn 4 ngày so với dự kiến trước đó là 25/2. Phân xưởng chưng cất dầu thô ở áp suất khí quyển CDU - một trong những phân xưởng quan trọng nhất của NMLD Dung Quất – đã khởi động để lọc khoảng 90.000 thùng dầu thô. Sau hơn 24 giờ vận hành, phân xưởng này đã hoạt động an toàn và không xảy ra bất kỳ sự cố nào. Tổng số nhân sự tham gia chạy thử nhà máy là 900 người, trong đó có 419 kỹ sư và 481 công nhân kỹ thuật, trực ca làm việc liên tục 24/24 giờ trong ngày. Đến đầu tháng 2/2009, tổng tiến độ của dự án đã đạt 98%, công tác chạy thử đạt trên 60%.
Được biết, dự án NMLD Dung Quất sử dụng tới 1.200 động cơ điện và khoảng 7.000 thiết bị nên công tác bảo đảm an toàn được đặt lên hàng đầu. Trả lời báo giới về vấn đề này, ông Đinh Văn Ngọc – Phó Tổng Giám đốc Công ty lọc hóa dầu Bình Sơn cho rằng: “Để bảo đảm nhà máy được xây dựng theo quy trình quy chuẩn và đủ tiêu chuẩn như đã đưa ra trong bản hợp đồng, chúng tôi kiểm soát chặt chẽ và chi tiết, với sự giám sát của các nhà thầu như nhà thầu PTSC, tư vấn quản lý dự án, tư vấn kiểm tra độc lập và bản thân nhà thầu cũng có tư vấn kiểm tra, rồi các nhà thầu phụ kiểm tra và cơ quan nhà nước thì có trách nhiệm kiểm tra và cung cấp chứng chỉ. NMLD – “trái tim” của Khu kinh tế Dung Quất đang đập những nhịp đập ổn định, khoẻ khoắn, hứa hẹn ngày nhấn nút cho dòng dầu đầu tiên của Tổ quốc. Với công suất thiết kế 6,5 triệu tấn/năm, với các sản phẩm chính như dầu diesel ô tô, xăng A90/92/95, dầu hóa, nhiên liệu phản lực, các loại khí PP, LPG, NMLD Dung Quất sẽ đáp ứng khoảng 30% nhu cầu nhiên liệu của cả nước.
Cùng với nhịp điệu công việc đang ngày một hối hả trên khắp công trường NMLD Dung Quất rộng đến 165 ha này, đang có nhiều “lớp học” đặc biệt mở ra ngay trên công trường để đào tạo kỹ sư vận hành cho nhà máy. Có 68 kỹ sư được tuyển chọn nghiêm ngặt trong tổng số hơn 1.000 kỹ sư, công nhân vận hành tham gia khoá đào tạo mô hình mô phỏng về vận hành NMLD Dung Quất. Khóa học do các chuyên gia nước ngoài của Công ty Aramis (Pháp) thuộc tổ hợp nhà thầu Technip trực tiếp giảng dạy. Mỗi lớp học chỉ có từ 6 – 8 kỹ sư tham gia, chia làm hai ca: sáng 7h – 13h, chiều 13h – 19h; buổi còn lại ra công trường tham gia hỗ trợ nhà thầu vận hành thử nhà máy. Vào lớp học, trước mặt mỗi kỹ sư có một màn hình phẳng với hệ thống sơ đồ phân xưởng mình phụ trách, và trên bục giảng cũng xuất hiện một màn hình rộng với sơ đồ phân xưởng tương tự. Dựa trên mô hình mô phỏng, các chuyên gia nước ngoài trực tiếp hướng dẫn tỉ mỉ từng thao tác theo quy trình khởi động nhà máy cho đến khi sản phẩm đạt tiêu chuẩn; xử lý các tình huống xảy ra trong quá trình vận hành; quy trình dừng thông thường, dừng khẩn cấp như thế nào... Mọi thao tác điều khiển trên sơ đồ màn hình trong lớp cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt như đang vận hành một nhà máy thực thụ. Hầu hết những kỹ sư trong khóa đào tạo này đều được chọn để đảm nhận những vị trí then chốt như phân xưởng trưởng, ca trưởng, kíp trưởng... để sau tiếp quản công tác vận hành nhà máy khi các chuyên gia nước ngoài bàn giao lại.
 Giờ thay ca của công nhân Nhà máy lọc dầu Dung Quất trong ngày ra dòng sản phẩm đầu tiên. |
Khát nhân lực bậc cao
Khu kinh tế (KKT) Dung Quất hiện nay đã thu hút 160 dự án, với tổng số vốn đầu tư đăng ký khoảng 10,5 tỷ USD; trong đó vốn đầu tư nước ngoài 3,7 tỷ USD, chiếm 35,2%. Có 5 dự án quy mô lớn và quan trọng đã và đang triển khai xây dựng, gồm: NMLD Dung Quất với vốn đầu tư 2,5 tỷ USD; Nhà máy luyện cán thép Guang Lian của Đài Loan công suất 5 triệu tấn/năm, vốn đầu tư 3 tỷ USD, hoàn thành giai đoạn 1: 3 triệu tấn/năm vào cuối năm 2010; Nhà máy công nghiệp nặng Doosan - Hàn Quốc, vốn đầu tư 260 triệu USD hoàn thành vào cuối năm 2009; Liên hợp Công nghiệp tàu thủy Dung Quất, vốn đầu tư khoảng 700 triệu USD, đóng các tàu loại lớn 100.000 – 400.000 DWT; Nhà máy nhựa Polypropylene, vốn đầu tư 230 triệu USD, hoàn thành vào cuối năm 2009...
Với thực tế phát triển như vậy, KKT Dung Quất có khả năng tạo ra giá trị sản lượng công nghiệp rất lớn, nhất là công nghiệp nặng - một ngành mũi nhọn quan trọng trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, tạo sức bật thúc đẩy các ngành công nghiệp - dịch vụ cả khu vực cùng phát triển và có vai trò quan trọng trong việc tạo động lực then chốt cho sự phát triển cả miền Trung và Tây Nguyên. Đồng thời, do yêu cầu đặc thù của các ngành công nghiệp với công nghệ hiện đại nên đòi hỏi 1 nguồn nhân lực có trình độ kỹ thuật và tay nghề cao, với dự báo yêu cầu lao động cho từng giai đoạn phát triển như sau: Đến 2010 là 32.000 người, 2012 là 50.000 người, 2015 là 80.000 người và 2020 là 100.000 người; trong đó, do tính chất phát triển công nghiệp là trọng tâm nên yêu cầu lao động phải qua đào tạo, với tỷ lệ tối thiểu 60 - 70% và yêu cầu số lao động cần phải được đào tạo tương ứng qua từng giai đoạn. Đây là một bài toán không dễ tìm đáp số. Đấy là chưa kể một khi NMLD số 1 nâng công suất từ 6,5 triệu tấn/năm theo thiết kế ban đầu lên 10 hay 12 triệu tấn/năm như chủ trương của Chính phủ, thì đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề cao càng trở nên bức thiết.
Giá xăng dầu liệu có giảm? Ông Đinh Văn Ngọc, Phó trưởng ban quản lý dự án Nhà máy lọc dầu Dung Quất cho biết, giá xăng dầu trong nước chưa giảm sau khi NMLD Dung Quất đi vào hoạt động có nhiều nguyên nhân: Thứ nhất, NMLD Dung Quất chỉ đáp ứng 33% nhu cầu xăng dầu trong nước nên phải tuân theo điều hành vĩ mô về giá của Chính phủ, không thể trong một nước để cùng tồn tại hai mức giá. Thứ hai, do giá dầu thô Bạch Hổ (VN và Nga liên doanh khai thác) sẽ được bán cho NMLD Dung Quất tương đương giá xuất khẩu cùng thời điểm, nên cấu thành đầu vào của NMLD Dung Quất không rẻ hơn. Thứ ba, đoạn đường vận chuyển dầu thô từ biển vào Dung Quất tương đối xa, vận tải xăng dầu đã qua chế biến từ Quảng Ngãi đi các thị trường tiêu thụ, đặc biệt là Hà Nội và TP.HCM cũng không kém bao nhiêu so với nhập từ Singapore về VN nên chi phí vận tải không thay đổi lớn. Ngoài ra, các nhà máy mới đi vào hoạt động thì chi phí khấu hao thường lớn. Chỉ sau khi khấu hao xong, chính sách giá mới có thể linh hoạt. Đây chính là các lý do khiến giá xăng dầu từ Dung Quất khó rẻ hơn giá nhập khẩu và chúng tôi chưa có phương án giảm giá. Tất nhiên, xăng dầu chế biến trong nước không phải chịu thuế nhập khẩu và có một số ưu thế khác nên về nguyên lý, giá có thể thấp hơn. Tùy tình hình, Chính phủ có quyền điều tiết giá xăng dầu từ NMLD Dung Quất, có thể là thấp hơn giá thị trường để thực thi một chính sách, mục tiêu nào đó. |
Hà An