Chất thải y tế tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm và ô nhiễm môi trường nếu không được quản lý đúng quy định. Vì vậy, tại các bệnh viện, quy trình phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý chất thải phải được tổ chức đồng bộ, kiểm soát chặt chẽ ở từng khâu, bảo đảm an toàn cho người bệnh, nhân viên y tế và cộng đồng.
Phân loại đúng ngay tại nguồn, kiểm soát chặt từng công đoạn
Theo Thông tư 20/2021/TT-BYT của Bộ Y tế, chất thải y tế trong khuôn viên cơ sở y tế phải được phân định, phân loại, thu gom và lưu giữ theo đúng quy định. Đây là yêu cầu bắt buộc nhằm hạn chế nguy cơ lây nhiễm chéo, phơi nhiễm nghề nghiệp và ngăn chất thải nguy hại phát tán ra môi trường.
Quy trình bắt đầu ngay tại nơi phát sinh chất thải như buồng bệnh, phòng xét nghiệm, phòng phẫu thuật và các khu vực chuyên môn. Chất thải lây nhiễm, chất thải nguy hại không lây nhiễm, chất thải rắn thông thường và chất thải được phép tái chế phải được phân loại riêng, sử dụng bao bì, dụng cụ chứa phù hợp và có ký hiệu nhận diện theo quy định.
Thu gom rác thải phải đáp ứng nhiều tiêu chí. Ảnh: PV
Đặc biệt, vật sắc nhọn như kim tiêm, lưỡi dao phẫu thuật phải được thu gom vào dụng cụ chuyên dụng có khả năng chống xuyên thủng. Việc phân loại phải được thực hiện ngay khi chất thải phát sinh, tránh tình trạng chất thải nguy hại lẫn với rác sinh hoạt, gây khó khăn cho khâu xử lý và làm tăng nguy cơ mất an toàn.
Sau phân loại, chất thải được thu gom, vận chuyển theo tuyến và thời gian phù hợp đến khu vực lưu giữ hoặc hệ thống xử lý. Tại nơi lưu giữ tập trung, các nhóm chất thải được bố trí riêng biệt, bảo đảm điều kiện an toàn, vệ sinh và phòng ngừa rò rỉ, phát tán tác nhân gây bệnh. Đối với chất thải nguy hại, bệnh viện phải kiểm soát việc bàn giao, lưu giữ hồ sơ và chứng từ theo quy định, đồng thời lựa chọn đơn vị có đủ điều kiện pháp lý để vận chuyển, xử lý khi không tự thực hiện tại chỗ.
Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát việc phân loại tại các khoa, phòng, theo dõi khối lượng chất thải và vận hành hệ thống xử lý nước thải cần được duy trì thường xuyên. Đây là cơ sở để phát hiện sai sót, kịp thời chấn chỉnh và nâng cao hiệu quả quản lý môi trường bệnh viện.
Bệnh viện tăng cường quản lý chất thải
Tại Bệnh viện Bạch Mai, mỗi ngày bệnh viện phát sinh khoảng 8–9 tấn chất thải, trong đó khoảng 1,5–1,7 tấn là chất thải nguy hại. Trước khối lượng chất thải lớn, bệnh viện bố trí dụng cụ phân loại tại các khoa, phòng, cung cấp áp phích hướng dẫn và tổ chức kiểm tra, giám sát định kỳ hằng tháng. Khối lượng chất thải lây nhiễm, chất thải nguy hại không lây nhiễm và chất thải thông thường được theo dõi, ghi chép; hệ thống xử lý nước thải được giám sát, quan trắc theo quy định.
Tại Lào Cai, tăng cường kiểm soát công tác quản lý chất thải lây nhiễm y tế, bảo đảm không phát tán mầm bệnh trong quá trình phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; giảm thiểu ô nhiễm môi trường do chất thải nhựa, thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn, đẩy mạnh xây dựng cơ sở y tế xanh – sạch – đẹp và tuân thủ các quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường.
Để quy trình thực sự phát huy hiệu quả, theo các chuyên gia môi trường, bên cạnh đầu tư cơ sở vật chất và lựa chọn công nghệ xử lý phù hợp, các bệnh viện cần thường xuyên tập huấn cho nhân viên y tế, nhân viên vệ sinh về nhận diện và phân loại chất thải; tăng cường kiểm tra tại những khu vực có nguy cơ cao như cấp cứu, phòng mổ và xét nghiệm. Khi phát hiện phân loại sai, rò rỉ hoặc dụng cụ chứa không bảo đảm an toàn, cần kịp thời xử lý và chấn chỉnh.
Quản lý chất thải y tế vì thế không chỉ là nhiệm vụ của bộ phận vệ sinh hay kiểm soát nhiễm khuẩn, mà cần sự phối hợp của toàn bệnh viện. Thực hiện nghiêm túc từng công đoạn góp phần hạn chế phơi nhiễm nghề nghiệp, phòng ngừa lây nhiễm chéo và bảo vệ môi trường.
