Mặc dù Ngân hàng Nhà nước (NHNN) quy định cụ thể: Cấm niêm yết giá hàng hóa, dịch vụ bằng ngoại tệ mà việc niêm yết song song bằng cả VND và ngoại tệ cũng là vi phạm quy định và sẽ bị xử phạt hành chính với số tiền có thể lên tới 30 triệu đồng. Thế nhưng, theo ghi nhận của chúng tôi, tình trạng vi phạm vẫn đang diễn ra phổ biến.
Cái gì cũng có thể quy ra ngoại tệ
Tại một số cửa hàng bán đồ Nhật tại Kim Mã, Hà Nội, khách hàng khi nhận được thực đơn của cửa hàng đều kèm theo giá tiền tính bằng tiền đô (USD) bên cạnh. Không chỉ tại một số nhà hàng tại Kim Mã, theo ghi nhận của chúng tôi, một số nhà hàng trên phố cổ, thực đơn ghi rõ giá các món ăn bằng tiền đô, thậm chí một cốc chè trân châu xoài bưởi, một đĩa thịt thăn lợn nướng mật ong, một nồi súp vây cá… cũng đều được quy ra tiền đô. Lý giải về vấn đề này, chủ một cửa hàng trên phố Kim Mã cho biết, vì khách của quán có nhiều người nước ngoài nên tính tiền đô cho tiện. Tuy nhiên, theo quan sát của chúng tôi, lượng khách nước ngoài cũng chỉ chiếm khoảng một nửa với khách trong nước. Một yếu tố khác cũng được một chủ cửa hàng trên phố Mã Mây lý giải là việc niêm yết giá bằng đô là để đảm bảo tính sang trọng của các món ăn và là một cách để chiều lòng khách. Tiếp đến là nếu trên thực đơn để bảng giá tiền đồng thì con số sẽ dài dằng dặc và khiến khách khó tính toán…?!
 Máy ảnh, máy quay là những mặt hàng vẫn được niêm yết và bán bằng USD. |
Tại các cửa hàng bán đồ lưu niệm và các đồ thủ công mỹ nghệ trên các phố Hàng Bông, Hàng Gai…, hầu hết các mặt hàng đều được bán bằng cả hai loại tiền (tiền đô và tiền đồng cho từng loại khách). Chủ kinh doanh cửa hàng Thủ công mỹ nghệ tại phố Hàng Bông cho biết, khách đến mua hàng chủ yếu là khách ngoại quốc nên khó lấy VND làm đồng tiền thanh toán. Trong túi khách du lịch không phải lúc nào cũng sẵn tiền Việt để trả tiền hàng. Hơn nữa, theo chị, những mặt hàng bán tại đây đều có giá rẻ, chỉ vài đôla một sản phẩm và hầu như cửa hàng nào cũng niêm yết như thế, nên càng khó yêu cầu khách phải đổi tiền Việt trước khi mua hàng.
Phổ biến nhất vẫn là các loại máy ảnh, máy quay phim, điện thoại xách tay được giao bán qua mạng là mặt hàng chủ yếu được niêm yết giá bằng đôla hoặc quy đổi theo đôla. Ngay cả khi mặt hàng không trực tiếp niêm yết giá bằng đồng đôla, nhưng khi khách gọi điện đến hỏi giá, chủ hàng vẫn tính giá USD.
Không chỉ hàng hóa mà nhiều loại dịch vụ cũng đang niêm yết giá bằng USD. Công ty du lịch T.A có địa chỉ tại đường Quang Trung, quận Gò Vấp, TP.HCM quảng cáo tour du lịch đi Seoul, Hàn Quốc 6 ngày 5 đêm với giá 979 USD. Một công ty du lịch khác đăng quảng cáo tour du lịch 5 ngày ở Singapore - Malaysia với giá 509 USD/tour.
 |
Giá “đô” cao hơn ngân hàng...
Tuy nhiên, từ thực tế này cho thấy, từ việc bán hàng bằng ngoại tệ nên mỗi cửa hàng đều có cách tính giá đô cao hơn nhiều so với tỷ giá niêm yết tại các ngân hàng và thậm chí cao hơn giá “chợ đen”. Việc làm này, theo một chủ cửa hàng trên phố Hàng Trống thì việc bán hàng theo đô sẽ giúp người bán có lãi 2 lần. Ăn lãi từ tiền hàng và lãi từ tính chênh tiền đô cao hơn. Đơn cử như một máy ảnh trị giá 1.000 USD, nếu tính theo tỷ giá ngân hàng, sản phẩm chỉ có giá khoảng 20,6 triệu đồng, nhưng giá “chợ đen” là 21.000 đến 21.300 đồng mỗi USD, thì giá theo tiền Việt sẽ xấp xỉ trên 21 triệu đồng. Như vậy, ngoài tiền lãi do bán giá cao hơn so với giá gốc thì người bán được hưởng thêm chênh lệch vài trăm đồng/USD.
Mặc dù các cơ quan chức năng đã áp dụng nhiều biện pháp quản lý thị trường ngoại tệ nhưng tình trạng giao dịch bằng đô vẫn đang diễn ra khá phổ biến. Chỉ riêng tại TP.HCM, từ đầu năm 2011 đến nay, NHNN chi nhánh TP.HCM đã phối hợp với các cơ quan chức năng xử phạt hàng chục trường hợp niêm yết giá bằng ngoại tệ với mức phạt 25 triệu đồng/lần vi phạm. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm vẫn xảy ra khá phổ biến ở nhiều lĩnh vực. Chính vì thế, nhiều ý kiến cho rằng, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra quyết liệt và xử phạt nghiêm các trường hợp vi phạm. Bởi vì việc niêm yết, ký hợp đồng mua bán bằng ngoại tệ không những vi phạm quy định pháp luật về quản lý ngoại hối mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người tiêu dùng.
Minh Anh