Chiều 20/11, với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã chính thức thông qua Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Luật có hiệu lực thi hành từ 1/3/2027.
Đáng chú ý, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) đã thu gọn hệ thống cơ quan điều tra còn 2 cơ quan, gồm: Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và Cơ quan điều tra của Quân đội nhân dân.
Như vậy, so với luật hiện hành, sẽ không tổ chức cơ quan điều tra của VKSND Tối cao.
Nhiệm vụ, quyền hạn tiến hành giải quyết nguồn tin về tội phạm, khởi tố, điều tra vụ án hình sự về tội phạm về tham nhũng, chức vụ, tội phạm xâm phạm hoạt động tư pháp mà người phạm tội là cán bộ, công chức thuộc Cơ quan điều tra, TAND, VKSND, cơ quan thi hành án… của VKSND Tối cao nay được chuyển sang cho Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an.

Quốc hội thông qua Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Ảnh: Quốc hội
Báo cáo giải trình, tiếp thu của Chính phủ cho biết có ý kiến đề nghị quy định cụ thể hơn về số lượng tối đa của các cục điều tra, phòng điều tra, phòng nghiệp vụ, đội điều tra, đội nghiệp vụ và bộ máy giúp việc trong Cơ quan điều tra Công an nhân dân và Quân đội nhân dân.
Trong đó, việc tổ chức, bộ máy của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng sẽ phải báo cáo Bộ Chính trị cho ý kiến. Trên cơ sở kết luận của Bộ Chính trị và theo quy định của Luật Tổ chức Chính phủ, Chính phủ sẽ ban hành nghị định để quy định về cơ cấu, tổ chức của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng.
Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng sẽ quy định các đơn vị thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng thực hiện nhiệm vụ điều tra hình sự.
Do đó, theo Chính phủ, không cần thiết phải quy định số lượng tối đa các cục, phòng điều tra thuộc Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và Quân đội nhân dân, bởi vì vấn đề này sẽ do cấp có thẩm quyền quyết định theo quy định của Đảng và Luật Tổ chức Chính phủ.
Những cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra
Luật mới cũng quy định rõ các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra.
Cụ thể, các cơ quan của Bộ đội Biên phòng được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra gồm: Cục Trinh sát; Cục Phòng, chống ma túy và tội phạm; Đoàn Trinh sát; Đoàn Đặc nhiệm phòng, chống ma túy và tội phạm; Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng; Đồn Biên phòng; Ban chỉ huy Biên phòng cửa khẩu cảng.
Các cơ quan của lực lượng Cảnh sát biển được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra gồm: Bộ Tư lệnh Cảnh sát biển; Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển; Cục Nghiệp vụ và Pháp luật; Đoàn Trinh sát; Đoàn Đặc nhiệm phòng, chống tội phạm ma túy; Hải đoàn; Hải đội; Đội nghiệp vụ.
Các cơ quan của Hải quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra gồm: Chi cục Điều tra chống buôn lậu, Chi cục Kiểm tra sau thông quan, Hải quan khu vực, Hải quan cửa khẩu.
Các cơ quan của Kiểm lâm được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra gồm: Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Chi cục Kiểm lâm vùng, Chi cục Kiểm lâm cấp tỉnh, Hạt Kiểm lâm.
Các cơ quan của Kiểm ngư được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra bao gồm: Cục Thủy sản và Kiểm ngư, Chi cục Kiểm ngư vùng.
Các cơ quan của Công an nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra bao gồm: Cục An ninh mạng; Cục Quản lý xuất nhập cảnh; các cục nghiệp vụ an ninh ở Bộ Công an; Phòng An ninh mạng, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh; các phòng nghiệp vụ an ninh thuộc Công an cấp tỉnh; Cục Cảnh sát giao thông; Cục Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường; Phòng Cảnh sát giao thông; Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ; trại giam.
Các cơ quan khác trong Quân đội nhân dân được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra bao gồm: trại giam; đơn vị độc lập cấp trung đoàn và tương đương.