DÒNG SỰ KIỆN

Đường dây nóng:

1900 90 95 duongdaynongyte@gmail.com
0901727659 bandientuskds@gmail.com
Quít – trần bì
GS. ĐỖ TẤT LỢI - 06:02 08/03/2019 GMT+7
Suckhoedoisong.vn - Người ta thường lấy vỏ quít (trần bì) phơi khô hoặc treo trên giàn bếp để làm thuốc. Xin bác sĩ cho biết trần bì chữa được bệnh gì, cách dùng?

(Phan Văn Lũy - Nghệ An)

Còn gọi là quyết, trần bì, thanh bì, mandarinier (Pháp).

Tên khoa học Citrus deliciosa Tenore, Citrus nobillis var. deliciosa Swigle.

Thuộc học Cam quít Rutaceae.

Cây quít cho ta các vị thuốc sau đây:

1. Trần bì (Pericarpium Citri deliciosa) là vỏ quít phơi càng để lâu càng coi là quý và tốt.

Trong nhân dân thường lưu truyền câu để chỉ rõ tầm quan trọng này:

Nam bất ngoại trần bì,

Nữ bất ly hương phụ

Có nghĩa là chữa bệnh cho nam giới không thể thiếu vị trần bì, chữa bệnh cho nữ giới không thể không dùng vị hương phụ.

2. Quất hạch (Semen Citri deliciosa) là hạt quít phơi khô.

3. Thanh bì (Pericarpium Citri immaturi) vỏ quả quít còn xanh.

Mô tả cây

Quít là một cây nhỏ, lá mọc so le, đơn, mép có răng cưa, vỏ có mùi thơm đặc biệt.Hoa nhỏ, màu trắng, mọc đơn độc ở kẽ lá.Quả hình cầu hai đầu dẹt, màu vàng cam hay vàng đỏ, vỏ mỏng nhẵn hay hơi sần sùi, dễ bóc.Mùi thơm ngon, nhiều hạt.

Phân bố, thu hái và chế biến

Được trồng ở khắp nơi trong nước ta. Nhiều nhất tại các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên, Nam Định, Hà Nam, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Bắc Giang, Bắc Ninh… Tại Trung Quốc, ngoài cùng loài quít của ta, người ta còn trồng một số loài quít khác và cũng cho vị trần bì và quất hạch như cây đại hồng cam (Citrus chachiensis hay Citrus nobilis var. chachiana Wong), cây phúc quyết (Citrus tangeriana Hort et Tanaka hay Citrus reticulata var. deliciosa H. H. Hu) và cây châu quyết (Citrus erythrosa Tanaka hay Citrus reticulata Blanco var. erythrosa H. H. Hu). Ở Việt Nam, ngoài cây quít ngọt, ta còn dùng vỏ nhiều loại cây quít khác chưa ai xác định tên khoa học, như quít giấy, quít tàu, quít nuốm…

Công dụng và liều dùng

Ngoài công dụng của quả quít trong thực phẩm, vỏ và lá quít để chế tinh dầu, quít còn là một vị thuốc rất quan trọng và rất thông dụng trong Đông y và trong nhân dân.

Theo tài liệu cổ: Trần bì vị cay, đắng, tính ôn vào hai kinh tỳ và phế, hạt vị đắng tình bình, vào hai kinh can và thận. Có tác dụng kiện tỳ, lý khí, táo thấp, hóa đờm.Tác dụng của lá cũng như hạt.

Trần bì là một vị thuốc chữa ăn uống không tiêu, ăn không ngon, nôn mửa, sốt rét, trừ đờm.

Liều dùng hàng ngày: 4 - 12g hay hơn.

Quất hạch chữa sa đì (thiên trụy, hòn dái sưng đau) ngày dùng 6 - 12g hay 16g.

Nước quít uống trong khi say rượu, giải khát, thêm vitamin bồi bổ.

Lá quít hơ nóng đắp chữa đau bụng, ho, sưng vú. Có khi phơi khô sắc uống như vỏ quít.Ngày dùng 6 - 12g.

Đơn thuốc có trần bì và hạt quít

Thuốc giúp sự tiêu hóa:

Trần bì 0,5g; hoàng bá 0,3g; hoàng liên 0,3g; đảng sâm 0,3g; cam thảo 0,3g.Tất cả tán bột, trộn đều.Chia ba lần uống trong ngày.

Chữa ho mất tiếng:

Trần bì 12g, sắc với 200ml nước, còn 10ml cho thêm đường vào cho đủ ngọt, nhấp uống dần trong ngày.

Chú thích:

Trong Đông y còn dùng vị thanh bì có khi là vỏ quả chưa chín của nhiều cây chi Citruis thuộc họ Cam quít - Pericarpium Citri immaturi, có khi lại dùng quả non, tự nhiên rụng phơi khô-Fructus Citri immaturi cũng gọi là thanh bì. Trong thanh bì có lại còn chia như sau:

Quả con phơi khô: Gọi là thanh qua tử hay cá thanh bì. Quả trung bình bóc lấy vỏ phơi khô gọi là thanh bì. Quả to tự nhiên rụng, còn xanh đem đồ cho chín hoặc nhúng nước sôi, rồi dùng dao cắt làm 4 mảnh, nhưng không cắt rời nhau, các mảnh còn dính với nhau ở đầu, loại bỏ ruột đi, phơi khô gọi là tứ hoa thanh bì.

Công dụng cũng như trần bì, liều lượng cũng chừng 6 - 12g một ngày sắc hay tán bột uống.

GS. ĐỖ TẤT LỢI

((Theo Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam))

Tin chân bài
Dược thiện cho nam giới bị liệt dương
SKĐS - Liệt dương là một chứng bệnh liên quan đến yếu sinh lý, rối loạn cương dương, rối loạn tình dục mà bất kỳ người đàn ông nào cũng có thể gặp trong cuộc đời, gây ảnh hưởng lớn đến tâm lý, sức khỏe, hạnh phúc gia đình.
Nhũ hương giảm đau, tiêu nhọt
SKĐS - Nhũ hương là keo nhựa khô của cây nhũ hương (Pistacia lenticus L.), thuộc họ đào lộn hột (Anacardiaceae). Nhựa cây chảy xuống thành giọt giống hình núm vú, lại có mùi thơm nên có tên nhũ hương.
Món ăn, bài thuốc trị loãng xương
SKĐS - Ngoài việc dùng thuốc, châm cứu, tập khí công, dưỡng sinh, người xưa sử dụng nhiều món ăn - bài thuốc để điều trị chứng loãng xương.
Những bài tập giúp bạn thoát khỏi cơn đau lưng mạn tính
SKĐS - Đau thắt lưng mạn tính rất thường gặp, với ba nguyên nhân chính gây đau là thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống và quá tải cơ vùng cạnh cột sống. Tập luyện thế nào để thoát khỏi cơn đau lưng mãn tính, dưới đây là những bài tập đơn giản giúp thoát khỏi tình trạng này
Tin liên quan
CHUYÊN ĐỀ
Bình luận
TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem thêm