TS.BS Nguyễn Trần Tố Trân chia sẻ chuyên đề "Sa sút trí tuệ ở người cao tuổi" với các bệnh nhân. Ảnh: BV cung cấp
TS.BS Nguyễn Trần Tố Trân, Phó trưởng Khoa Lão, Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã cho biết như vậy tại chương trình "Cùng Vững Bước số 7: Tuổi vàng vui khoẻ", nhân kỷ niệm Ngày Quốc tế Người cao tuổi do Bệnh viện Nhân dân Gia Định tổ chức vào ngày 1-10.
Không phải mọi biểu hiện hay quên đều là bệnh lý
Hàng chục người bệnh cao tuổi đang điều trị tại Khoa Lão của bệnh viện đã cùng tham gia chương trình này.
"Sáng nay, cô chú có nhớ mình đã ăn món gì không ạ?", bác sĩ Tố Trân bắt đầu bằng một câu hỏi tưởng chừng rất đơn giản để mở đầu chuyên đề "Sa sút trí tuệ ở người cao tuổi" giúp người bệnh có thêm những kiến thức phù hợp về sức khỏe người cao tuổi.
Câu hỏi vừa dứt, không khí buổi sinh hoạt trở nên rôm rả. Bác sĩ tiếp tục hỏi: "Có khi nào cô chú đeo kính trên mắt mà vẫn đi tìm kính không ạ?".
Những tiếng cười, những cái gật đầu và câu trả lời hào hứng của bệnh nhân khiến buổi trò chuyện trở nên gần gũi.
Theo bác sĩ Trân, trong cuộc sống hằng ngày, bất kỳ ai cũng có thể gặp tình trạng quên một vài thông tin, đặc biệt khi tuổi tác tăng lên. Tuy nhiên, không phải mọi biểu hiện hay quên đều là bệnh lý.
"Chẳng hạn, đôi khi cô chú quên tên một người quen. Nhưng sau một lúc suy nghĩ, cô chú vẫn có thể nhớ lại được tên người đó. Hoặc có khi cô chú quên mất mình đã để chìa khóa ở đâu, nhưng sau đó vẫn nhớ ra vị trí để tìm.
Thậm chí, có lúc cô chú không nhớ sáng nay mình đã ăn món gì. Nhưng khi ngồi suy nghĩ một chút, cô chú vẫn có thể nhớ lại được. Những trường hợp như vậy có thể là biểu hiện quên thông thường".
Ngược lại, nếu một người vừa ăn sáng xong nhưng lại hỏi người nhà tại sao chưa cho mình ăn, hoặc hoàn toàn không nhớ việc mình vừa dùng bữa, đó có thể là dấu hiệu bất thường.
Điều đáng lưu ý là tình trạng quên không chỉ xuất hiện một lần mà lặp đi lặp lại, ngày càng nhiều hơn và bắt đầu ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày.
Bệnh nhân cao tuổi đang trang trí nón lá tại chương trình. Ảnh: BV cung cấp
Bác sĩ Trân lấy ví dụ, trước đây một người vẫn có thể tự đi chợ, nấu ăn và thực hiện các công việc quen thuộc. Nhưng gần đây, người đó quên nhiều đến mức không nhớ được đường về nhà, không còn dám đi chợ một mình. Hoặc một người vốn có thể tự nấu ăn nhưng nay không còn nhớ được các bước để hoàn thành một bữa cơm.
"Những trường hợp như vậy là dấu hiệu cần lưu ý và người bệnh nên đi khám để được đánh giá".
Theo bác sĩ, điểm khác biệt quan trọng không chỉ nằm ở việc một người có quên hay không, mà còn ở mức độ suy giảm trí nhớ, khả năng nhớ lại thông tin và ảnh hưởng của tình trạng này đến các hoạt động thường ngày.
Bác sĩ Trân nhấn mạnh sa sút trí tuệ không đơn thuần chỉ là tình trạng suy giảm trí nhớ. Bệnh còn có thể ảnh hưởng đến khả năng tư duy, ngôn ngữ, giao tiếp và thực hiện các hoạt động sinh hoạt hằng ngày.
Bác sĩ giải thích, có những người trước đây suy nghĩ nhanh nhạy, giao tiếp lưu loát, thậm chí có thể tự tin đứng trước một cuộc họp để phát biểu. Tuy nhiên, theo thời gian, họ bắt đầu gặp khó khăn trong việc tìm từ ngữ để diễn đạt suy nghĩ, không thể truyền tải đầy đủ những điều mình muốn nói. Đây cũng là một biểu hiện suy giảm chức năng nhận thức cần được quan tâm.
Đặc biệt, khi tình trạng suy giảm trí nhớ và nhận thức ảnh hưởng đến khả năng tự chăm sóc bản thân, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân. Bác sĩ lưu ý, các dấu hiệu bất thường có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng việc quên những sự kiện vừa xảy ra.
Những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám sớm
Để giúp người cao tuổi và gia đình có người cao tuổi nhận biết các biểu hiện bất thường, bác sĩ Trân đưa ra những tình huống thường gặp trong cuộc sống.
Thứ nhất, thường xuyên hỏi đi hỏi lại một vấn đề. Người bệnh vừa hỏi một câu, người thân đã trả lời nhưng chỉ một lúc sau lại tiếp tục hỏi đúng câu đó. Tình trạng này lặp đi lặp lại có thể là dấu hiệu suy giảm trí nhớ cần được chú ý.
Thứ hai, gặp khó khăn trong việc sử dụng thuốc. Trước đây, người bệnh có thể tự nhớ giờ uống thuốc, tự lấy thuốc và sử dụng đúng theo hướng dẫn. Nhưng gần đây, họ thường xuyên quên uống thuốc, uống nhầm hoặc không còn khả năng tự quản lý việc dùng thuốc.
Nhân viên bệnh viện hỗ trợ bệnh nhân trang trí nón lá. Ảnh: BV cung cấp
Thứ ba, suy giảm khả năng quản lý tiền bạc. Một người vốn có thể tự mua bán, thanh toán và quản lý các khoản chi tiêu cá nhân nhưng nay lại thường xuyên nhầm lẫn, quên cách thực hiện những giao dịch quen thuộc.
Thứ tư, thay đổi về tính tình và cảm xúc.Người bệnh có thể trở nên dễ buồn bã, lo lắng, cáu gắt hoặc xuất hiện những thay đổi khác thường trong hành vi và cách ứng xử.
Thứ năm, mất khả năng định hướng tại những địa điểm quen thuộc. Đây là dấu hiệu đặc biệt đáng lưu ý. Nếu trước đây người bệnh vẫn tự đi chợ, đi lại trên những tuyến đường quen thuộc nhưng gần đây lại không nhớ được đường về nhà hoặc không tìm được đường đến những địa điểm thường xuyên lui tới, gia đình cần đưa người bệnh đi khám.
Thứ sáu, không còn thực hiện được những công việc quen thuộc. Người bệnh có thể quên các bước thực hiện một công việc vốn đã thành thạo, gặp khó khăn trong việc nấu ăn hoặc không còn khả năng hoàn thành những hoạt động sinh hoạt thường ngày.
Bác sĩ Trân nhấn mạnh, nếu tình trạng quên xuất hiện thường xuyên, có xu hướng nặng dần hoặc ảnh hưởng đến cuộc sống, người bệnh không nên chủ quan mà cần được thăm khám sớm.
Bác sĩ Trân cũng lưu ý, việc nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường giúp người bệnh có cơ hội được đánh giá, xác định nguyên nhân và tiếp cận các biện pháp can thiệp phù hợp.
Chủ động chăm sóc não bộ bằng những việc nhỏ mỗi ngày
Bác sĩ khuyến cáo người cao tuổi duy trì lối sống lành mạnh để bảo vệ sức khỏe não bộ và hỗ trợ chức năng nhận thức.
Theo đó, cần vận động thể chất thường xuyên, tăng cường kết nối xã hội thông qua trò chuyện, giao lưu với người thân, bạn bè; đồng thời duy trì các hoạt động kích thích trí não như đọc báo, chơi cờ, giải câu đố.
Bên cạnh đó, người cao tuổi cần ăn uống đủ chất, tăng cường rau xanh, ngủ đủ giấc và kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường thông qua việc tái khám, tuân thủ điều trị.
Chăm sóc não bộ không nhất thiết bắt đầu từ những thay đổi lớn mà có thể được thực hiện ngay hôm nay bằng những thói quen đơn giản, phù hợp với sức khỏe mỗi người.
