Theo thông tin từ cơ quan chức năng, sáng 12/9, trong khi đang thực hiện nhiệm vụ trở về đơn vị, Thiếu tá Trần Văn Tùng, Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Bộ binh 568, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hưng Yên, phát hiện một nam thanh niên có ý định nhảy cầu Bo xuống sông Trà Lý.
Thiếu tá Trần Văn Tùng cùng một người dân tiếp cận, thuyết phục nam thanh niên nhưng người này bất ngờ nhảy xuống sông. Thiếu tá Trần Văn Tùng lao xuống dòng nước và bị cuốn mất tích. Tối 13/9, lực lượng tìm kiếm đã tìm thấy thi thể Thiếu tá Trần Văn Tùng.
Một vấn đề được quan tâm sau vụ việc là người hy sinh khi cứu người có được hưởng chính sách đối với người có công hay không.
Khoảnh khoắc Thiếu tá Trần Văn Tùng lưu thông trên cầu Bo và phát hiện sự việc. Ảnh: Cắt từ clip
Luật sư Nguyễn Văn Nam - Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, hành động của Thiếu tá Trần Văn Tùng là nghĩa cử đặc biệt đáng trân trọng, thể hiện tinh thần trách nhiệm với cộng đồng.
Theo luật sư Nguyễn Văn Nam, pháp luật hiện hành có cơ chế xem xét công nhận liệt sĩ đối với những trường hợp hy sinh trong những hoàn cảnh đặc biệt.
Theo điểm k khoản 1 Điều 14 Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, một trong các trường hợp được xem xét công nhận liệt sĩ là người "đặc biệt dũng cảm cứu người, cứu tài sản của Nhà nước, của Nhân dân hoặc ngăn chặn, bắt giữ người có hành vi phạm tội", nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
Nghị định 131/2021/NĐ-CP quy định cụ thể hơn các yếu tố để xem xét trường hợp này. Trong đó, người hy sinh phải nhận thức đầy đủ sự nguy hiểm, tính cấp bách của sự việc; chủ động thực hiện hành vi đặc biệt dũng cảm, chấp nhận hy sinh bản thân; hành động nhằm bảo vệ lợi ích quan trọng của Nhà nước, tính mạng và lợi ích hợp pháp của Nhân dân hoặc ngăn chặn, bắt giữ người có hành vi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng. Đồng thời, trường hợp này còn phải đáp ứng yêu cầu về việc trở thành tấm gương có ý nghĩa tôn vinh, giáo dục, lan tỏa rộng rãi trong xã hội theo quy định.
"Việc một người hy sinh khi cứu người là hành động rất đáng trân trọng. Tuy nhiên, về mặt pháp lý, không nên đồng nhất ngay hành động dũng cảm với việc đương nhiên được công nhận là liệt sĩ. Đây là vấn đề thuộc thẩm quyền xem xét, xác lập hồ sơ và quyết định của cơ quan có thẩm quyền trên cơ sở các điều kiện, tiêu chuẩn và tài liệu được pháp luật quy định", luật sư Nguyễn Văn Nam nhấn mạnh.
Đối với trường hợp quân nhân tại ngũ hy sinh, ngoài chính sách về người có công nếu đủ điều kiện, pháp luật còn có các quy định riêng về chế độ, chính sách đối với sĩ quan tại ngũ hy sinh, từ trần. Nghị định 21/2009/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 52/2025/NĐ-CP; Bộ Quốc phòng cũng đã ban hành văn bản hợp nhất quy định về chế độ, chính sách đối với sĩ quan tại ngũ hy sinh, từ trần.
Theo đó, việc xác định chế độ cụ thể đối với thân nhân quân nhân hy sinh phải căn cứ vào hồ sơ, hoàn cảnh hy sinh, quá trình công tác và các quy định tương ứng. Không nên chỉ dựa vào thông tin ban đầu của vụ việc để kết luận về một chế độ cụ thể khi chưa có xác nhận của cơ quan có thẩm quyền.
Từ câu chuyện Thiếu tá Trần Văn Tùng, luật sư Nguyễn Văn Nam cho rằng điều đáng lan tỏa trước hết là tinh thần trách nhiệm với tính mạng, sự an toàn của người khác và truyền thống "vì nhân dân quên mình" của người quân nhân.
Pháp luật không chỉ đặt ra cơ chế xử lý đối với những trường hợp có nghĩa vụ cứu giúp nhưng cố tình không cứu, mà còn có những chính sách nhằm ghi nhận, tôn vinh những cá nhân có hành động đặc biệt dũng cảm bảo vệ tính mạng, lợi ích hợp pháp của nhân dân.
"Đối với những trường hợp đặc biệt dũng cảm, việc ghi nhận, tôn vinh cần được thực hiện đúng trình tự, điều kiện pháp luật, qua đó vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng của người hy sinh và gia đình, vừa tạo giá trị giáo dục, lan tỏa những hành động đẹp trong cộng đồng", luật sư Nguyễn Văn Nam nói.
