(SKDS) - Theo các dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Quảng cáo do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang xây dựng, các doanh nghiệp (DN) muốn quảng cáo trong lĩnh vực y tế như khám chữa bệnh (KCB), thực phẩm chức năng (TPCN), giải phẫu thẩm mỹ, y học cổ truyền... thì chỉ cần thông báo nội dung dự kiến quảng cáo đến cơ quan y tế chứ không cần phải thẩm định nội dung. Trao đổi về vấn đề này với PV báo SK&ĐS, TS. Nguyễn Thanh Phong - Phó Cục trưởng Cục ATVSTP, Bộ Y tế cho biết, nếu thực hiện như thế sẽ hết sức nguy hiểm vì hàng hóa, dịch vụ thuộc lĩnh vực y tế không giống như hàng hóa dịch vụ thông thường, nếu quảng cáo sai sự thật thì hậu quả sẽ khôn lường...
PV: Thưa ông, vì sao dịch vụ, hàng hóa thuộc lĩnh vực y tế nếu quảng cáo sai sự thật thì hậu quả sẽ khôn lường?
TS. Nguyễn Thanh Phong: Theo pháp luật về quảng cáo hiện đang có hiệu lực thì Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi để người có sản phẩm thực hiện việc quảng cáo. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định việc quảng cáo phải được thực hiện trên nguyên tắc chính xác, đúng tác dụng của sản phẩm, không được quảng cáo lừa dối, nói quá tác dụng… đặc biệt trong lĩnh vực thực phẩm, vì đây là loại hàng hóa đặc biệt, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí tính mạng người sử dụng. Việc quảng cáo gian dối ở lĩnh vực này không chỉ làm thiệt hại về kinh tế, còn có thể ảnh hưởng nghiêm trọng về sức khỏe người tiêu dùng. Thực tế thời gian qua, ngành y tế đã phải xử lý nhiều vụ quảng cáo sai sự thật gây hậu quả nghiêm trọng, ví dụ như quảng cáo dịch vụ KCB y học cổ truyền quá mức cho phép; TPCN chữa HIV, ung thư; vòng đeo tay chữa huyết áp… Trên cơ sở đó, Bộ Y tế cũng đã có công văn gửi Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị với những quảng cáo thuộc lĩnh vực ngành y tế quản lý cần phải được thẩm định nội dung và chỉ được quảng cáo đúng nội dung đã được thẩm định như Luật ATTP, Luật Dược, Luật Khám bệnh, chữa bệnh đã quy định.
 TS. Nguyễn Thanh Phong. |
PV:
Liên quan đến quảng cáo thực phẩm nói chung, TPCN nói riêng, Luật ATTP quy định, người phát hành quảng cáo, kinh doanh dịch vụ quảng cáo; tổ chức, cá nhân có thực phẩm quảng cáo chỉ được quảng cáo khi đã được thẩm định nội dung và chỉ được quảng cáo đúng nội dung đã xác nhận. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn có nhiều sản phẩm TPCN quảng cáo sai hoặc vượt quá công dụng thực sự, thưa ông?TS. Nguyễn Thanh Phong: Tôi có thể khẳng định, những nội dung quảng cáo về TPCN đã được Cục ATVSTP thẩm định thì hoàn toàn chính xác. Tuy nhiên, còn rất nhiều nội dung quảng cáo TPCN trốn tránh sự thẩm định của cơ quan y tế. Sai phạm chủ yếu ở đây là do DN muốn bán được nhiều hàng với lợi nhuận cao nên đã cố tình quảng cáo sai quy định, bên cạnh đó có sự tiếp tay của một số đơn vị phát hành quảng cáo.
Thực tế trong thời gian vừa qua, các cơ quan thanh tra của ngành y tế đã xử lý rất nhiều vụ vi phạm về quảng cáo nhưng chỉ xử lý được DN có TPCN mà không thể xử lý các cơ quan phát hành quảng cáo, cho nên hình thức xử lý này chỉ là hình thức chạy theo vụ việc, rất khó để ngăn chặn ngay từ đầu. Bên cạnh đó, cũng phải kể đến mức xử phạt về hành vi quảng cáo thực phẩm sai quy định (chỉ từ 5 - 10 triệu đồng), mức phạt này quá nhẹ, chưa đủ sức răn đe, do vậy vẫn còn có những nội dung quảng cáo về TPCN không đúng với bản chất sản phẩm.
PV: Vậy theo ông cần phải làm gì để hạn chế tình trạng quảng cáo thực phẩm nói chung, TPCN nói riêng gian dối, sai sự thật?
TS. Nguyễn Thanh Phong: Nguyên nhân của việc xảy ra tình trạng quảng cáo TPCN không đúng với bản chất của sản phẩm vẫn còn tồn tại theo tôi là do: thứ nhất, DN có sản phẩm muốn bán với giá cao nên cố tình quảng cáo sai sự thật để lừa dối khách hàng. Thứ hai, mức xử phạt về hành vi vi phạm này còn thấp, chưa đủ sức răn đe. Thứ ba, vẫn còn có sự tiếp tay của một số đơn vị phát hành quảng cáo, cố tình phát hành quảng cáo cho các sản phẩm chưa được thẩm định nội dung. Thứ tư, chưa có sự cộng tác chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng của ngành y tế (đơn vị quản lý DN có sản phẩm TPCN) và các cơ quan chức năng của ngành thông tin, truyền thông (đơn vị quản lý các cơ quan phát hành quảng cáo: báo, đài, nhà in, nhà xuất bản...) để ngăn chặn tình trạng này.
Để hạn chế tình trạng trên, Cục ATVSTP đã tham mưu để Bộ Y tế trình Chính phủ ban hành Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực ATTP theo hướng sẽ tăng mức xử phạt, đồng thời có thể áp dụng hình phạt bổ sung là tước giấy phép. Bên cạnh đó, cần tăng cường hơn nữa sự phối hợp trong công tác thanh, kiểm tra và xử lý vi phạm giữa ngành y tế và ngành văn hóa thông tin đối với các đơn vị phát hành quảng cáo sai quy định. Theo tôi, điều đặc biệt quan trọng nữa đó là các quy định của pháp luật về quảng cáo cần xây dựng theo hướng những nội dung quảng cáo TPCN nói riêng và sản phẩm, dịch vụ trong lĩnh vực y tế nói chung cần phải được thẩm định nội dung chặt chẽ, không thể buông lỏng, dễ dãi.
PV: Trân trọng cảm ơn ông!
Thái Bình (thực hiện)