RM-48U là biến thể cải tiến của dòng tên lửa đánh chặn 48N6, ban đầu được phát triển cho hệ thống S-300PM trước khi được tích hợp vào S-400. Loại tên lửa này không được thiết kế chuyên biệt để tấn công các mục tiêu mặt đất. Các nhà điều tra Ukraine đánh giá RM-48U có độ chính xác thấp hơn và đầu đạn yếu hơn so với những tên lửa đạn đạo chuyên dụng thuộc tổ hợp Iskander-M.
Phóng tên lửa từ hệ thống S-400. (Ảnh: MW)
Từ giữa năm 2026, Nga được cho là ngày càng tăng cường sử dụng S-400 trong các cuộc tấn công đạn đạo. Một trong những yếu tố tạo điều kiện cho cách triển khai này là áp lực tương đối hạn chế từ không quân Ukraine, giúp các hệ thống S-400 có thể được tập trung nhiều hơn vào nhiệm vụ hỗ trợ các hoạt động tấn công.
Được thiết kế để đánh chặn mục tiêu trên không với tốc độ vượt Mach 6, tên lửa RM-48U vẫn duy trì vận tốc rất cao khi được sử dụng theo cấu hình tấn công đạn đạo. Động năng lớn kết hợp với đầu đạn phân mảnh mạnh có thể gây thiệt hại đáng kể cho các công trình quy mô lớn, dù tên lửa không được chế tạo để thực hiện những đòn đánh chính xác vào mục tiêu mặt đất.
Điểm hạn chế nằm ở hệ thống dẫn đường. Tên lửa đánh chặn được cải biến thường có độ chính xác thấp hơn các loại tên lửa đạn đạo chiến thuật chuyên dụng, bởi hệ thống điều khiển ban đầu được thiết kế để truy đuổi và loại bỏ máy bay hoặc các mục tiêu trên không đang cơ động, thay vì đánh trúng những mục tiêu cố định trên mặt đất.
RM-48U thường phù hợp hơn với các mục tiêu có diện tích lớn như khu công nghiệp, trung tâm hậu cần, nhà kho và cơ sở quân sự. Trong những trường hợp này, sai số đánh trúng có thể không quá lớn vẫn đủ để gây thiệt hại đáng kể cho công trình hoặc hoạt động của đối phương.
Một yếu tố đáng chú ý khác là tốc độ sản xuất loại tên lửa này. Các nguồn tin Ukraine cho biết Nga đã tăng gấp đôi sản lượng RM-48U, từ khoảng 200 quả trong năm 2025 lên mục tiêu khoảng 500 quả trong năm 2026. Mỗi tên lửa được cho là mang đầu đạn nổ phá mảnh nặng khoảng 180 kg, nhẹ hơn đáng kể so với đầu đạn khoảng 500 kg thường được trang bị cho các tên lửa thuộc tổ hợp Iskander-M.
Việc sử dụng S-400 cho nhiệm vụ tấn công mặt đất cũng phản ánh những thay đổi trong cách Nga triển khai lực lượng phòng không. Đáng chú ý, Moscow được cho là đã phát triển các chiến thuật phục kích tầm xa nhằm vào máy bay chiến đấu Ukraine.
Theo đó, các bệ phóng S-400 được bố trí tại những vị trí gần tiền tuyến, có ngụy trang và được lựa chọn để tạo điều kiện tập kích máy bay Ukraine ngay sau khi chúng cất cánh.
