Nghề báo đòi hỏi sự nhanh nhạy và năng lượng lớn, không chỉ là công việc trí óc mà còn tiêu tốn nhiều thể lực và cảm xúc. Để duy trì hiệu suất cao trong nghề này, việc dưỡng sức là vô cùng cần thiết.
Nghề báo là một trong những nghề lao động trí óc cường độ cao. Từ khâu tìm đề tài, tiếp cận nhân vật, xử lý thông tin đến viết bài, biên tập và theo dõi xuất bản, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tập trung cao độ và khả năng phản ứng nhanh trước áp lực thời gian.
Theo Y học cổ truyền, trạng thái lao tâm quá độ kéo dài dễ làm tổn thương tâm và tỳ, dẫn đến các biểu hiện như mệt mỏi, ăn ngủ kém, giảm tập trung, hay quên, tinh thần căng thẳng. Đặc biệt, thói quen thức khuya để hoàn thành bài vở, cập nhật tin tức hoặc trực tin đêm dễ gây hao tổn can huyết, từ đó xuất hiện tình trạng khô mắt, mỏi mắt, đau đầu, cáu gắt và mất ngủ.
Không ít nhà báo, biên tập viên có thói quen ngồi lâu trước máy tính, ít vận động, bỏ bữa. Về lâu dài, điều này không chỉ ảnh hưởng đến tỳ vị mà còn khiến khí huyết lưu thông kém, gây đau mỏi cổ vai gáy, thắt lưng và giảm sức bền thể chất. Muốn giữ được "lửa nghề", người làm báo không thể chỉ dựa vào ý chí mà cần biết dưỡng sinh - nuôi dưỡng khí huyết và tinh thần.
Canh cá nấu thì là và hành giảm cảm giác bứt rứt, cải thiện tiêu hóa và hỗ trợ tinh thần thư giãn hơn.
1. Dưỡng thần - giữ cho tâm không ‘quá tải’
Không ít nhà báo từng trải qua cảm giác: ngồi trước màn hình, thông tin vẫn đó, deadline vẫn đó nhưng đầu óc trống rỗng, câu chữ trở nên nặng nề. Đông y gọi đó là trạng thái "thần bất túc" - khi tinh thần không còn được nuôi dưỡng đầy đủ bởi khí và huyết. Người làm báo tiếp xúc với quá nhiều thông tin, cả tích cực lẫn tiêu cực. Nếu không "lọc" cảm xúc, tâm sẽ bị nhiễu loạn.
Dưới đây là một số giải pháp giúp an thần trước khi ngủ:
Ngâm chân nước ấm 38-40°C trong 15 phút, có thể thêm vài lát gừng để tăng hiệu quả thư giãn. Sau đó lau khô chân, ngồi thẳng lưng, hít sâu 5-7 lần để ổn định nhịp thở.
Day huyệt: Các huyệt như Thần môn (nếp cổ tay phía ngón út) trong 1-2 phút mỗi bên; huyệt Nội quan (cách nếp cổ tay 2 thốn) trong 1 phút mỗi bên; huyệt Tam âm giao (trên mắt cá trong 3 thốn) trong 1-2 phút mỗi bên.
Món ăn như chè long nhãn - hạt sen: Hạt sen rửa sạch, ninh mềm (có thể bỏ tâm sen nếu sợ đắng), long nhãn rửa nhanh với nước ấm cho sạch, đun nước, cho hạt sen vào trước, thêm đường vừa ăn. Khi hạt sen chín mềm, cho long nhãn vào, đun thêm 3-5 phút, dùng ấm hoặc để nguội đều ngon.
2. Dưỡng khí - để không ‘đuối sức’ giữa dòng thông tin
Có một nghịch lý là người làm báo ít vận động thể lực nhưng lại rất dễ "kiệt sức", bởi khí không chỉ tiêu hao khi vận động mà còn hao khi suy nghĩ quá nhiều. Đông y có câu: "Khí hành thì huyết hành". Người làm báo nên thực hiện bài tập cổ vai gáy như sau để giúp lưu thông khí huyết tốt hơn, cụ thể:
- Ngồi thẳng lưng, hít sâu 3-5 lần để dẫn khí lên vùng cổ.
- Cúi - ngửa đầu chậm, mỗi động tác giữ 5 giây, lặp lại 5 lần.
- Nghiêng cổ sang hai bên, kết hợp xoay cổ nhẹ mỗi chiều 3-5 vòng.
- Nhún vai lên rồi thả lỏng xuống 10 lần để kích thích lưu thông khí huyết.
- Kết thúc bằng xoa nhẹ vùng cổ gáy 1-2 phút.
Ngoài ra, có thể bổ khí bằng cách sử dụng một số vị thảo dược hãm thành trà uống theo công thức: Câu kỷ tử 10g, hoàng kỳ 10g, đại táo 2-3 quả, hãm nước sôi 15 phút, uống trong ngày. Trà này giúp bổ khí từ từ, giữ năng lượng ổn định, duy trì sức bền và trạng thái tỉnh táo trong ngày.
Day ấn huyệt Thần môn giúp an thần trước khi ngủ.
3. Dưỡng huyết - giữ cho đôi mắt, não bộ luôn nhạy bén
Thức khuya nhiều khiến can huyết hao tổn, mắt khô, đau đầu, trí nhớ giảm. Người thiếu huyết thường dễ cáu gắt, thiếu kiên nhẫn và khó tập trung lâu.
Bài tập dưỡng huyết - dưỡng mắt, dưỡng não: Nhắm mắt, xoa nóng hai bàn tay, áp lên mắt 30 giây; đảo mắt chậm 5 vòng mỗi chiều; nhìn xa 20-30 giây; day huyệt Ấn đường (huyệt nằm giữa hai đầu trong của lông mày) 1 phút; giúp tăng tuần hoàn máu lên não, cải thiện sự tập trung.
Món ăn dưỡng huyết: Gà hầm đương quy - táo đỏ: Thịt gà 200g, đương quy 15g, táo đỏ 3-5 quả, hầm mềm, ăn nóng 1-2 lần/tuần; có công dụng bổ huyết, dưỡng can.
4. Sơ can - giải phóng áp lực vô hình
Áp lực nghề báo không chỉ đến từ công việc hay dòng thông tin dồn dập mà còn từ những điều không thể nói ra: Những câu chuyện khó xử, những cảm xúc phải kìm nén. Trong Đông y, đó là "can khí uất" - một trạng thái rất phổ biến nhưng ít được nhận diện. Người làm báo có thể thực hiện bài tập giải uất nhanh như sau:
- Đứng dậy khỏi bàn làm việc, thả lỏng cơ thể, hít sâu 3-5 lần.
- Giơ hai tay lên cao, vươn người hết mức rồi thả lỏng, lặp lại 5 lần.
- Xoay thân người sang hai bên 10 lần để giúp khí lưu thông vùng ngực sườn.
- Đi bộ nhẹ hoặc tại chỗ 2-3 phút để "hành khí".
- Day huyệt Thái xung (từ kẽ ngón chân 1-2 đo lên khoảng 2 thốn) mỗi bên 1 phút.
Ngoài ra, có thể hỗ trợ sơ can bằng món ăn bài thuốc đơn giản: Canh cá nấu thì là và hành (cá tươi 200-300g, thì là, hành vừa đủ). Món ăn này giúp sơ can, điều khí, giảm cảm giác bứt rứt, cải thiện tiêu hóa và hỗ trợ tinh thần thư giãn hơn.
5. Kiện tỳ - giữ nền tảng cho mọi hoạt động
Những người làm báo lại là những người dễ bỏ bữa nhất. Ăn uống thất thường khiến tỳ vị suy yếu, sinh khí huyết không đủ.
Bài tập kích thích tiêu hóa: Xoa bụng theo chiều kim đồng hồ 50-100 vòng; hít sâu phình bụng - thở ra hóp bụng (10 lần)... Các bài tập này giúp tăng khả năng vận hóa của tỳ vị, giảm đầy bụng.
Cháo dưỡng tỳ vị: Gạo tẻ 50g, ý dĩ 20g, hoài sơn 15g, nấu cháo ăn 1-2 lần/tuần; có tác dụng kiện tỳ, bổ khí, chống mệt mỏi do ăn uống thất thường.
Nghề báo cần trí tuệ sắc bén nhưng cũng cần một cơ thể khỏe mạnh và tinh thần bền bỉ. Dưỡng sức không chỉ để làm việc tốt hơn mà còn là cách người làm báo giữ lửa với nghề, để mỗi con chữ viết ra vẫn đầy trách nhiệm, sự tỉnh táo và tính nhân văn.
Xem thêm bài đang được quan tâm:
