Không ít phụ nữ bước vào tuổi trung niên thường xuyên cảm thấy mắt khô, cộm như có cát, thậm chí nóng rát dù không tiếp xúc nhiều với bụi bẩn. Một số người cho rằng nguyên nhân do làm việc với máy tính hoặc ngồi điều hòa quá lâu. Tuy nhiên, những thay đổi nội tiết trong giai đoạn tiền mãn kinh cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng giữ ẩm của mắt, khiến các triệu chứng xuất hiện thường xuyên hơn.
1. Vì sao phụ nữ sau tuổi 45 dễ bị khô mắt?
Khô mắt xảy ra khi mắt không sản xuất đủ nước mắt hoặc chất lượng nước mắt không bảo đảm để giữ ẩm cho bề mặt nhãn cầu. Tình trạng này có thể gây cảm giác khô, rát, cộm, đỏ mắt, nhìn mờ và khó chịu khi tiếp xúc với ánh sáng.
Ở phụ nữ bước vào giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh, sự thay đổi nồng độ hormone có thể ảnh hưởng đến hoạt động của tuyến lệ và các tuyến tiết dầu ở mi mắt.
Bình thường, lớp dầu trong màng nước mắt giúp hạn chế nước mắt bay hơi. Khi hoạt động của các tuyến này bị rối loạn, nước mắt dễ bốc hơi nhanh hơn, khiến bề mặt mắt không được duy trì độ ẩm cần thiết.

Thay đổi nội tiết trong giai đoạn tiền mãn kinh có thể góp phần gây khô mắt. Hình minh họa AI
Theo các nghiên cứu về bệnh khô mắt, phụ nữ có nguy cơ gặp tình trạng này cao hơn nam giới, đặc biệt sau mãn kinh. Tuy nhiên, mối liên hệ giữa hormone và khô mắt khá phức tạp, không đơn giản chỉ là lượng estrogen giảm khiến mắt khô.
Ngoài yếu tố nội tiết, thói quen sinh hoạt cũng đóng vai trò đáng kể. Việc nhìn màn hình điện thoại, máy tính trong thời gian dài làm giảm tần suất chớp mắt, khiến nước mắt bay hơi nhanh hơn. Môi trường điều hòa, không khí khô hoặc thường xuyên tiếp xúc với khói bụi cũng có thể làm triệu chứng nặng thêm.
Đáng chú ý, một số thuốc điều trị dị ứng, trầm cảm, tăng huyết áp và những bệnh lý như đái tháo đường, rối loạn tuyến giáp cũng có thể liên quan đến khô mắt.
Vì vậy, phụ nữ sau tuổi 45 bị khô mắt không nên mặc nhiên kết luận nguyên nhân do tiền mãn kinh mà bỏ qua những yếu tố sức khỏe khác.
2. Khi nào khô mắt không đơn thuần là thay đổi tuổi tác?
Biểu hiện thường gặp của khô mắt là cảm giác cộm như có dị vật, nóng rát, châm chích hoặc mỏi mắt khi đọc sách, xem điện thoại. Một số người thấy mắt đỏ nhẹ, nhìn mờ thoáng qua và phải chớp mắt nhiều lần mới cảm thấy dễ chịu.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là mắt bị khô vẫn có thể chảy nước mắt. Đây là phản ứng tăng tiết nước mắt khi bề mặt mắt bị kích thích, nhưng lượng nước mắt này chưa chắc giúp duy trì độ ẩm ổn định.
Nếu các triệu chứng chỉ xuất hiện khi làm việc lâu với màn hình và cải thiện sau nghỉ ngơi, nguyên nhân có thể liên quan đến môi trường hoặc thói quen sử dụng mắt. Tuy nhiên, khi tình trạng khô, rát kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hoặc không cải thiện dù đã chăm sóc tại nhà, người bệnh nên khám chuyên khoa mắt.

Khô mắt kéo dài cần được thăm khám để xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp. Hình minh họa AI.
Đặc biệt, phụ nữ có biểu hiện khô mắt kèm khô miệng kéo dài, đau khớp hoặc mệt mỏi bất thường cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ. Trong một số trường hợp, những triệu chứng này có thể liên quan đến hội chứng Sjögren, bệnh tự miễn ảnh hưởng đến các tuyến tiết nước mắt và nước bọt.
Các dấu hiệu như đau mắt dữ dội, đỏ mắt rõ rệt, sợ ánh sáng nhiều hoặc giảm thị lực đột ngột cần được đánh giá y tế khẩn cấp, không nên tự mua thuốc nhỏ mắt để điều trị.
Để xác định nguyên nhân, bác sĩ nhãn khoa có thể kiểm tra bề mặt giác mạc, chất lượng màng nước mắt, thời gian nước mắt bay hơi và hoạt động của các tuyến dầu ở mi mắt.
Việc thăm khám giúp phân biệt khô mắt thông thường với những bệnh lý cần điều trị chuyên biệt, tránh tình trạng dùng thuốc kéo dài nhưng không cải thiện.
3. Phụ nữ trung niên nên làm gì để hạn chế khô mắt?
Với những trường hợp khô mắt nhẹ, điều chỉnh thói quen sinh hoạt có thể giúp cải thiện đáng kể cảm giác khó chịu.
Khi làm việc với máy tính hoặc điện thoại, nên chủ động nghỉ mắt sau mỗi khoảng thời gian tập trung kéo dài, thường xuyên chớp mắt và tránh nhìn màn hình liên tục nhiều giờ. Có thể áp dụng nguyên tắc 20-20-20: cứ 20 phút nhìn màn hình, dành khoảng 20 giây nhìn ra xa khoảng 20 feet (khoảng 6 mét).
Không nên để luồng gió điều hòa hoặc quạt thổi trực tiếp vào mặt. Giữ môi trường sinh hoạt có độ ẩm phù hợp, ngủ đủ giấc và vệ sinh mi mắt đúng cách cũng giúp hạn chế tình trạng kích ứng.
Với người có rối loạn tuyến dầu mi mắt, bác sĩ có thể hướng dẫn chườm ấm và chăm sóc bờ mi để cải thiện chất lượng màng nước mắt.
Nước mắt nhân tạo có thể giúp giảm triệu chứng khô mắt mức độ nhẹ. Tuy nhiên, người cần nhỏ thuốc thường xuyên nên được tư vấn lựa chọn sản phẩm phù hợp, đặc biệt là loại không chứa chất bảo quản khi cần sử dụng nhiều lần.
Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid, thuốc làm trắng mắt hoặc các sản phẩm không rõ thành phần. Việc sử dụng không đúng cách có thể che lấp triệu chứng hoặc gây tác dụng không mong muốn.
Phụ nữ đang trong giai đoạn tiền mãn kinh cũng không nên tự bổ sung hormone với mục đích chữa khô mắt. Liệu pháp hormone không phải phương pháp điều trị thường quy cho tình trạng này và cần được bác sĩ đánh giá lợi ích, nguy cơ trước khi sử dụng.
Khô mắt ở tuổi trung niên có thể chỉ gây khó chịu ban đầu nhưng nếu kéo dài, không được điều trị phù hợp, bệnh có thể ảnh hưởng đến bề mặt giác mạc và chất lượng thị lực.
Nhận biết sớm triệu chứng, chăm sóc mắt đúng cách và thăm khám khi có dấu hiệu bất thường sẽ giúp phụ nữ duy trì đôi mắt khỏe mạnh trong giai đoạn cơ thể có nhiều thay đổi.