Theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, trong 8,5 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc tay chân miệng, cao hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm 2025. Trong 4 tuần gần đây, trung bình mỗi tuần cả nước ghi nhận hơn 3.000 ca mắc. Số ca bệnh vẫn ở mức cao tại một số địa phương, chủ yếu là các tỉnh, thành phố lớn, đặc biệt ở khu vực miền Nam.
Diễn biến trên cho thấy tay chân miệng vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm cần được lưu ý ở trẻ nhỏ, nhất là khi năm học mới bắt đầu. Việc trẻ tập trung tại trường, lớp, thường xuyên tiếp xúc, vui chơi và sử dụng chung không gian sinh hoạt có thể làm tăng nguy cơ lây truyền nếu không thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh và theo dõi sức khỏe.
Cha mẹ, người chăm sóc trẻ và các cơ sở giáo dục cần chú trọng nguyên tắc “3 sạch". Ảnh: TL.
Hà Tĩnh chưa ghi nhận gia tăng nhưng không thể chủ quan
Tại Hà Tĩnh, tình hình tay chân miệng hiện vẫn ổn định, chưa ghi nhận sự gia tăng đáng kể. Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh, từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh ghi nhận 128 trường hợp mắc.
Tuy nhiên, ngành y tế lưu ý số ca mắc thực tế có thể cao hơn số liệu được ghi nhận qua hệ thống giám sát, bởi một số trường hợp trẻ mắc bệnh có thể được gia đình tự chăm sóc, điều trị tại nhà mà không đến cơ sở y tế.
Thực tế cho thấy, khi trẻ có biểu hiện bệnh nhẹ, một số gia đình thường lựa chọn theo dõi và chăm sóc tại nhà. Việc này có thể khiến cơ quan chuyên môn khó nắm bắt đầy đủ tình hình lưu hành của bệnh trong cộng đồng, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ bỏ sót những trường hợp diễn biến nặng nếu cha mẹ không nhận biết được các dấu hiệu cảnh báo.
Trẻ mắc tay chân miệng điều trị tại các cơ sở y tế. Ảnh: Thu Hòa.
Chị Cù Thị Bảo Trâm, ở TDP 29, phường Thành Sen, cho biết con gái hơn 2 tuổi vừa mắc tay chân miệng. Sau khi phát hiện những dấu hiệu bất thường, gia đình đưa trẻ đi khám, sau đó chăm sóc, điều trị tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Đồng thời, gia đình cho trẻ nghỉ học để tránh tiếp xúc với các bạn, hạn chế nguy cơ lây bệnh.
Tại các khoa nhi của bệnh viện, trung tâm y tế trên địa bàn tỉnh, số trẻ mắc tay chân miệng đến khám, điều trị hiện chưa có dấu hiệu tăng.
Bác sĩ Đặng Quang Minh, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh cho biết, số bệnh nhân tay chân miệng điều trị tại khoa chưa tăng trong thời gian gần đây. Khoa vẫn thỉnh thoảng tiếp nhận trẻ mắc bệnh, chủ yếu có các biểu hiện như sốt khó hạ, quấy khóc nhiều, giật mình. Sau khi được điều trị, các bệnh nhân đều ổn định và xuất viện.
Theo ThS. Nguyễn Chí Thanh, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh, tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, có khả năng lây lan nhanh trong gia đình, cộng đồng và những nơi trẻ sinh hoạt tập thể như nhà trẻ, trường mầm non.
Bệnh lưu hành quanh năm và thường có xu hướng gia tăng vào tháng 9 và tháng 10. Đây cũng là thời điểm trẻ bắt đầu năm học mới, mật độ tiếp xúc giữa trẻ tăng lên, tạo điều kiện để bệnh lây truyền nếu các biện pháp phòng bệnh không được thực hiện nghiêm túc.
Vì vậy, dù tình hình tại Hà Tĩnh hiện chưa có dấu hiệu bất thường, ngành Y tế khuyến cáo các gia đình, trường học không nên chủ quan, nhất là trong những tuần đầu năm học.
Giữ vệ sinh, phát hiện sớm để hạn chế lây lan
Theo ngành y tế, phòng tay chân miệng cần bắt đầu từ những biện pháp vệ sinh đơn giản nhưng phải được thực hiện thường xuyên. Cha mẹ, người chăm sóc trẻ và các cơ sở giáo dục cần chú trọng nguyên tắc “3 sạch”, gồm ăn uống sạch, ở sạch và bàn tay sạch.
Đối với “ăn uống sạch”, trẻ cần được ăn chín, uống chín, sử dụng nước sạch trong sinh hoạt. Dụng cụ ăn uống như bát, thìa, cốc cần được vệ sinh sạch sẽ trước khi sử dụng. Các vật dụng cá nhân của trẻ như khăn mặt, khăn tay, cốc, bát, thìa không nên dùng chung với trẻ khác.
“Ở sạch” là duy trì môi trường sinh hoạt, học tập sạch sẽ, thông thoáng. Tại gia đình cũng như trường học, cần thường xuyên vệ sinh nhà ở, lớp học, khu vui chơi và các vật dụng trẻ thường xuyên tiếp xúc.
Người dân cần chủ động đưa trẻ đi thăm khám khi xuất hiện các triệu chứng bất thường về sức khỏe. Ảnh: Nhật Thắng.
Đồ chơi, dụng cụ học tập, bàn ghế, tay nắm cửa, tay vịn cầu thang, sàn nhà... cần được làm sạch thường xuyên bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa thông thường. Chất thải, tã của trẻ cần được thu gom và xử lý đúng cách; khu vực sinh hoạt phải bảo đảm thông thoáng, sạch sẽ.
Trong đó, vệ sinh bàn tay được xem là một trong những biện pháp quan trọng để phòng lây nhiễm. Trẻ, cha mẹ và người chăm sóc cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng và nước sạch, đặc biệt trước khi chế biến thức ăn, trước khi ăn hoặc cho trẻ ăn, sau khi đi vệ sinh, sau khi thay tã hoặc vệ sinh cho trẻ và sau khi chăm sóc trẻ mắc hoặc nghi mắc tay chân miệng.
Tại các nhà trẻ, trường mầm non và cơ sở giáo dục, cần bảo đảm đủ nước sạch, xà phòng và bố trí nơi rửa tay thuận tiện để trẻ có thể thực hiện thường xuyên. Giáo viên cần hướng dẫn, nhắc nhở trẻ hình thành thói quen rửa tay đúng thời điểm.
Bên cạnh vệ sinh, việc theo dõi sức khỏe trẻ cũng đóng vai trò quan trọng. Giáo viên, người chăm sóc cần chú ý những biểu hiện bất thường của trẻ, nhất là sốt, loét miệng hoặc xuất hiện các nốt phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông.
“Khi trẻ có biểu hiện sốt, loét miệng hoặc xuất hiện phỏng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, mông hoặc những biểu hiện nghi ngờ khác, cơ sở giáo dục cần thông báo cho cha mẹ hoặc người chăm sóc để đưa trẻ đi khám, được tư vấn kịp thời”, ThS. Nguyễn Chí Thanh khuyến cáo.
Theo Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Tĩnh, nếu ghi nhận trường hợp mắc bệnh hoặc xuất hiện nhiều trẻ có biểu hiện nghi ngờ trong cùng lớp, nhóm trẻ, cơ sở giáo dục cần chủ động phối hợp với cơ quan y tế địa phương để được hướng dẫn các biện pháp phòng, chống phù hợp.
Khi trẻ có biểu hiện nghi mắc tay chân miệng, cha mẹ cần cho trẻ nghỉ học, hạn chế tiếp xúc gần với trẻ khác và không dùng chung đồ dùng cá nhân, dụng cụ ăn uống. Gia đình cần tăng cường vệ sinh bàn tay, đồ chơi, vật dụng và các bề mặt trẻ thường xuyên tiếp xúc.
Đặc biệt, cha mẹ không nên chủ quan khi trẻ có biểu hiện bất thường. Trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế ngay khi sốt cao hoặc sốt khó hạ, giật mình nhiều, run tay chân, quấy khóc bất thường hoặc li bì, nôn nhiều, thở bất thường hay tình trạng sức khỏe diễn biến xấu.
Tay chân miệng là bệnh có khả năng lây lan nhanh, nhất là trong môi trường tập trung đông trẻ. Trong bối cảnh năm học mới bắt đầu, việc phòng bệnh không chỉ là trách nhiệm của gia đình mà cần sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường và ngành Y tế.
Dù Hà Tĩnh chưa ghi nhận sự gia tăng bất thường về số ca mắc, việc chủ động phòng bệnh ngay từ đầu năm học sẽ góp phần hạn chế nguy cơ hình thành các ổ dịch, bảo vệ sức khỏe trẻ em và duy trì môi trường học tập an toàn.
