Theo thống kê, khoảng 25% trường hợp đột quỵ xảy ra ở người dưới 50 tuổi. Đáng lo ngại hơn, nhiều người trẻ chủ quan vì cho rằng mình khỏe mạnh nên không nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, dẫn đến bỏ lỡ "thời gian vàng" cấp cứu.
Đột quỵ ở người trẻ không chỉ đe dọa tính mạng mà còn có thể để lại những di chứng nặng nề, ảnh hưởng lâu dài đến khả năng lao động, chất lượng cuộc sống và tạo gánh nặng cho gia đình cũng như xã hội.
Biến chứng đột quỵ ở người trẻ nguy hiểm như thế nào?
Đột quỵ xảy ra khi nguồn máu nuôi não bị gián đoạn hoặc mạch máu não bị vỡ, khiến các tế bào não nhanh chóng bị tổn thương và chết đi. Tùy thuộc vào vị trí và mức độ tổn thương não, người bệnh có thể gặp nhiều biến chứng khác nhau. Những biến chứng thường gặp sau đột quỵ ở người trẻ gồm:
- Co cứng chi, liệt tay hoặc chân.
- Liệt nửa người hoặc liệt cả tứ chi.
- Suy giảm khả năng vận động, mất khả năng đi lại hoặc tự chăm sóc bản thân.
- Rối loạn ngôn ngữ, nói ngọng, nói khó hoặc mất khả năng giao tiếp.
- Khó nuốt, khó nhai, dễ sặc thức ăn, tăng nguy cơ viêm phổi hít.
- Động kinh hoặc co giật sau đột quỵ.
- Huyết khối tĩnh mạch sâu do phải nằm bất động trong thời gian dài.
- Rối loạn nhận thức, giảm trí nhớ.
- Trầm cảm, lo âu, mất hứng thú với cuộc sống, cảm giác tự ti hoặc trở thành gánh nặng cho gia đình.
- Nặng nề hơn, nếu không được cấp cứu và điều trị kịp thời, người bệnh có thể rơi vào tình trạng sống thực vật hoặc tử vong.
Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa
Đột quỵ có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi nhưng nguy cơ tăng dần theo tuổi. Tuy nhiên, hiện nay bệnh không còn là vấn đề riêng của người cao tuổi.
Lối sống hiện đại với nhiều yếu tố nguy cơ như thức khuya, áp lực công việc kéo dài, ít vận động, béo phì... đã khiến số ca đột quỵ ở người trẻ ngày càng gia tăng.
Những năm gần đây, tỷ lệ đột quỵ ở người trẻ đang có xu hướng gia tăng đáng báo động. Ảnh AI
Những nguyên nhân làm tăng nguy cơ đột quỵ ở người trẻ
Đột quỵ ở người trẻ thường liên quan đến nhiều yếu tố nguy cơ, bao gồm:
Tăng huyết áp.
Đái tháo đường.
Rối loạn mỡ máu.
Bệnh tim mạch như rung nhĩ, hở van tim, suy tim hoặc rối loạn nhịp tim.
Tiền sử gia đình có người từng bị đột quỵ.
Thừa cân, béo phì.
Ít vận động.
Thức khuya, thiếu ngủ kéo dài.
Căng thẳng, áp lực công việc.
Chế độ ăn nhiều chất béo, cholesterol và thực phẩm chế biến sẵn.
Hút thuốc lá.
Lạm dụng rượu bia.
Sử dụng ma túy và các chất kích thích.
Những yếu tố này làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông hoặc gây tổn thương thành mạch máu não, từ đó dẫn đến đột quỵ.
Nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ
Các tế bào não bị tổn thương sẽ làm suy giảm chức năng của những vùng não mà chúng kiểm soát. Vì vậy, người bệnh có thể xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng sau:
- Tê hoặc yếu đột ngột ở mặt, tay hoặc chân, thường chỉ xảy ra ở một bên cơ thể.
- Méo miệng, lệch mặt.
- Nói khó, nói ngọng hoặc không nói được.
- Nhìn mờ hoặc mất thị lực ở một hoặc hai mắt.
- Đau đầu dữ dội, đột ngột không rõ nguyên nhân.
- Chóng mặt, mất thăng bằng, đi lại khó khăn.
- Liệt dây thần kinh sọ.
- Rối loạn ý thức, giảm trí nhớ hoặc co giật.
Để nhận biết nhanh nguy cơ đột quỵ, có thể ghi nhớ nguyên tắc F.A.S.T:
F (Face): Khuôn mặt bị méo, lệch nhân trung, cười không cân đối.
A (Arm): Tay hoặc chân yếu, tê hoặc không thể nâng lên bình thường.
S (Speech): Nói khó, nói ngọng hoặc không nói được.
T (Time): Gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ càng sớm càng tốt.
Thời gian là yếu tố quyết định khả năng cứu sống và phục hồi chức năng của người bệnh. Việc trì hoãn cấp cứu dù chỉ vài phút cũng có thể khiến hàng triệu tế bào não bị tổn thương không thể hồi phục.
Làm gì để phòng ngừa đột quỵ ở người trẻ?
Mặc dù đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa nhưng phần lớn các yếu tố nguy cơ đều có thể kiểm soát được nếu duy trì lối sống lành mạnh. Các chuyên gia khuyến cáo người trẻ nên:
- Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya.
- Cân bằng giữa công việc và nghỉ ngơi, giảm căng thẳng kéo dài.
- Duy trì chế độ ăn hợp lý, tăng cường rau xanh, trái cây tươi và ngũ cốc nguyên hạt.
- Hạn chế thực phẩm nhiều chất béo bão hòa, cholesterol, thức ăn nhanh và đồ chế biến sẵn.
- Không hút thuốc lá.
- Hạn chế hoặc không sử dụng rượu bia và các chất kích thích.
- Tập luyện thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày, duy trì tối thiểu 150 phút hoạt động thể lực mỗi tuần.
- Kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu và bệnh tim mạch.
- Khám sức khỏe định kỳ, đặc biệt với những người có nhiều yếu tố nguy cơ hoặc tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch, đột quỵ.
Tóm lại: Đột quỵ ở người trẻ không còn là hiện tượng hiếm gặp. Việc chủ động nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và xây dựng lối sống khoa học là giải pháp hiệu quả giúp phòng ngừa căn bệnh nguy hiểm này, đồng thời giảm thiểu nguy cơ tử vong và những di chứng nặng nề có thể kéo dài suốt đời.
