Phòng khám nha khoa phải tuân thủ nghiêm quy định xử lý rác thải y tế

Rác thải phát sinh tại các phòng khám nha khoa có thể chứa máu, dịch cơ thể, hóa chất và vật sắc nhọn nguy hiểm. Phân loại, thu gom và xử lý đúng quy định là yêu cầu quan trọng nhằm phòng ngừa lây nhiễm, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và tránh những rủi ro pháp lý cho cơ sở y tế.

Rác thải nha khoa tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm và ô nhiễm

Trong quá trình khám, điều trị, các cơ sở nha khoa phát sinh nhiều loại chất thải như găng tay, khẩu trang, bông gạc, ống hút nước bọt, vật liệu nha khoa dính máu hoặc dịch cơ thể. Đây có thể là nguồn chứa mầm bệnh truyền nhiễm như vi khuẩn lao, virus viêm gan B, viêm gan C và HIV.

Nếu không được phân loại, thu gom và xử lý đúng cách, chất thải có nguy cơ phát tán mầm bệnh, gây lây nhiễm chéo trong cơ sở y tế và ảnh hưởng đến môi trường xung quanh. Bên cạnh đó, các vật sắc nhọn như kim tiêm, mũi khoan gãy nếu không được thu gom bằng dụng cụ chuyên dụng có thể gây thương tích cho nhân viên y tế và người trực tiếp xử lý rác.

Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe, sai phạm trong quản lý chất thải còn khiến phòng khám đối mặt với những hệ lụy pháp lý. Theo Điều 12 Thông tư 20/2021/TT-BYT, chất thải y tế nguy hại phải được chuyển giao cho đơn vị có giấy phép xử lý phù hợp. 

Các hành vi đổ thải trái quy định, không ký hợp đồng xử lý hoặc để lẫn chất thải nguy hại với rác sinh hoạt có thể bị xử phạt theo quy định tại Điều 20 Nghị định 45/2022/NĐ-CP, với mức phạt được nêu trong tài liệu là từ 20-250 triệu đồng, tùy hành vi và mức độ vi phạm.

Phân loại đúng từng nhóm chất thải ngay tại nơi phát sinh

Theo Thông tư 20/2021/TT-BYT, chất thải y tế tại phòng khám nha khoa cần được phân loại ngay tại nơi và thời điểm phát sinh. Việc nhận diện đúng từng nhóm giúp hạn chế nhầm lẫn, phòng ngừa lây nhiễm và bảo đảm an toàn trong các khâu tiếp theo.

Chất thải lây nhiễm như găng tay, khẩu trang, bông gạc, ống hút nước bọt và vật liệu dính máu, dịch cơ thể được thu gom vào túi hoặc thùng màu vàng. Riêng chất thải sắc nhọn như kim tiêm, mũi khoan gãy phải bỏ vào hộp kháng thủng có nắp kín. Chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao cần được xử lý sơ bộ theo quy định trước khi thu gom, lưu giữ.

Chất thải nguy hại không lây nhiễm gồm vật liệu chứa thủy ngân, amalgam, dược phẩm hết hạn có thành phần nguy hại, dung dịch rửa phim X-quang và thiết bị hỏng chứa thành phần nguy hại. Nhóm này cần được lưu chứa riêng trong bao bì, dụng cụ phù hợp; chất thải rắn sử dụng túi màu đen, chất thải lỏng đựng trong dụng cụ kín, có nhãn nhận diện.

Đối với chất thải rắn thông thường, giấy văn phòng, bao bì sạch, chai nhựa và vật tư không dính máu, dịch cơ thể được phân loại theo khả năng tái chế. Rác không tái chế đựng trong thùng màu xanh, còn chất thải có thể tái chế như chai nhựa sạch, bìa carton được thu gom vào thùng màu trắng. Chất thải lỏng không nguy hại phải được chứa trong dụng cụ kín, ghi rõ tên; trường hợp dẫn vào hệ thống nước thải của cơ sở, hệ thống phải bảo đảm kín và được xử lý đạt yêu cầu trước khi xả ra môi trường.

Thu gom, lưu giữ và chuyển giao đúng quy trình

Sau khi phân loại, các túi, hộp, thùng chứa cần được dán nhãn, ghi thông tin nhận diện và cảnh báo phù hợp. Chất thải được vận chuyển đến khu vực lưu giữ tạm thời riêng biệt trong khuôn viên phòng khám. Khu vực này cần có mái che, nền chống thấm, biển cảnh báo và điều kiện thu gom nước rỉ rác nếu phát sinh; các nhóm chất thải phải được lưu giữ riêng để tránh lây nhiễm chéo hoặc tương tác hóa học.

Theo thông tin tại tài liệu, chất thải lây nhiễm được lưu giữ tối đa 2 ngày trong điều kiện thường hoặc 7 ngày nếu bảo quản dưới 8°C. Phòng khám cần theo dõi thời gian lưu giữ để chuyển giao, xử lý đúng quy định.

Để thực hiện quy trình, cơ sở phải chuẩn bị đầy đủ thùng phân loại có nắp đậy, túi chuyên dụng bảo đảm không rách, không thấm; hộp kháng thủng đối với vật sắc nhọn. Thùng chứa tái sử dụng cần được vệ sinh, khử khuẩn định kỳ. Phòng khám cũng cần có sổ nhật ký theo dõi lượng chất thải phát sinh, thời gian thu gom và người chịu trách nhiệm.

Đối với chất thải không có khả năng tự xử lý, cơ sở phải ký hợp đồng chuyển giao cho đơn vị đủ điều kiện pháp lý, có năng lực vận chuyển và xử lý chất thải nguy hại. Việc giao nhận cần có sổ hoặc biên bản xác nhận giữa hai bên; hồ sơ gồm hợp đồng, chứng từ, hóa đơn và nhật ký liên quan phải được lưu trữ để phục vụ kiểm tra, giám sát.

Quản lý rác thải y tế không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn gắn trực tiếp với an toàn người bệnh, nhân viên y tế và trách nhiệm nghề nghiệp. Thực hiện nghiêm túc từ khâu phân loại tại nguồn đến chuyển giao xử lý giúp phòng khám nha khoa hạn chế nguy cơ lây nhiễm, ô nhiễm và các vi phạm pháp luật.

Thách thức lớn trong xử lý rác thải y tế: Cần hành động quyết liệt từ cơ sở

SKĐS - Cả nước đang đối mặt với hơn 80 tấn chất thải y tế nguy hại mỗi ngày, và con số này ước tính tăng 7% mỗi năm. Gánh nặng khổng lồ này đòi hỏi các giải pháp cấp bách ngay từ cơ sở, trong đó, mô hình siết chặt quy trình tại các cơ sở y tế như CDC Hà Nội đang được xem là chìa khóa.